Chochołów. 180 lat od Poruseństwa górali (ZDJĘCIA)

Burmistrz Miasta i Gminy Czarny Dunajec Marcin Ratułowski wyraziłwielką wdzięczność góralom za pamięć o dawnych wydarzeniach. - PowstanieChochołowskie z 1846 roku to symbol odwagi, determinacji i przywiązania do ojczyznymieszkańców naszej ziemi. Dziedzictwo to trwa w kolejnych pokoleniach – równieżdzięki szkole, która kształtuje serca i umysły młodych ludzi. Te kilka dniobchodów związanych z powstaniem i historią szkoły były dla nas czasemwspólnoty, dumy i refleksji nad historią naszej małej ojczyzny – mówił MarcinRatułowski.

Uczestnicy uroczystości w Chochołowie wzięli udział w Mszyśw. w kościele św. Jacka, a po niej złożyli wiązanki kwiatów przed PomnikiemPowstańców Chochołowskich, który usytuowany jest na placu przed świątynią.Wśród nich byli podhalańscy parlamentarzyści i ich reprezentanci, przedstawicieleróżnych organizacji i instytucji oraz władze samorządowe na czele ze starostą nowotarskimTomaszem Hamerskim. Ponadto przybyły z pocztami sztandarowymi delegacje ZwiązkuPodhalan i funkcjonariusze Straży Granicznej, a także radni z Rady Miasta iGminy Czarny Dunajec. Nie zabrakło także społeczności lokalnej.

Szczególnie ważnym i ciekawym punktem wydarzeń w Chochołowiebyła rekonstrukcja historyczna pt. „Poruseństwo”, bo tak górale nazywają zryw powstańczysprzed 180 lat, w którym wzięli udział ich przodkowie.

Uroczystościom towarzyszyły zawody sportowe, a także sesjanaukowa, konkurs wiedzy historycznej i koncert. Miały one miejsce (opróczzawodów) w Szkole Podstawowej im. Powstańców Chochołowskich, która kształci uczniówod ponad 200 lat. – Byliśmy przekonani, że tegoroczna rocznica powstaniazbiegnie się z 200-leciem naszej szkoły, bo tak wynikało z szeroko znanejmonografii pod red. Feliksa Kiryka. Tymczasem kwerenda naszego nauczycielahistorii Dominika Michniaka pokazała, że niewielka jeszcze wtedy naszamiejscowość u podnóża Tatr, już w 1819 r. miała swoją szkołę – podkreślała JoannaKowalik, dyrektor placówki oświatowej w Chochołowie.

W Chochołowie odbył się też I Gminny Konkurs Historyczny,któremu towarzyszyło hasło „Powstanie chochołowskie na tle XIX-wiecznychpowstań narodowych”. Przed jego rozpoczęciem została odsłonięta tablicapamiątkowa związana z historią szkoły w Chochołowie. Ponadto ciekawą inicjatywąbyła sesja naukowa, podczas której wystąpili ze swoimi odczytami: prof. KarolOlejnik, prof. Anna Mlekodaj i dr inż. Piotr Bąk. Dopełnieniem świętowaniahistorii szkoły w Chochołowie i powstania do jakiego doszło w tej miejscowościbył konkurs recytatorski z udziałem ponad 50 uczestników. - Powstańczy zrywwyznaczył pewien wzór patriotyzmu, ale wszyscy wiemy, że niejedno nosi on imię.Dlatego mam nadzieję, że uczniowie przygotowując się do konkursu, mogli poznaćsposoby wyznania tej ważkiej wartości w poezji – podkreślała J. Kowalik. Podziękowałateż wszystkim za pomoc w organizacji wszelkich jubileuszowych wydarzeń oraz zaich wsparcie finansowe.

Szkolne święto zostało objęte honorowym patronatemWiceprezesa Rady Ministrów Ministra Obrony Narodowej Władysława Kosiniaka-Kamysza oraz Minister Obrony Narodowej Barbary Nowackiej. Wśród gości uroczystościbyła, m.in. Jadwiga Wolska z Delegatury w Nowym Targu Małopolskiego KuratoriumOświaty w Krakowie.

Powstanie Chochołowskie wybuchło na skutek włączenia sięgórali w powstanie przeciwko zaborcy austriackiemu. Konspiratorzy, którzydocierali na Podhale nawiązali kontakt z miejscowymi działaczami narodowymi:wikarym z Chochołowa – ks. Józefem Leopoldem Kmietowiczem, poważanym we wsinauczycielem i organistą Janem Kantym Andrusikiewiczem, ks. Michałem Głowackimz Poronina i wikarym z Szaflar ks. Michałem Janiczkiem. Prowadzili oni akcjęagitacyjną na terenie Podhala i budzili w góralach niepodległościowego ducha.Potomek organisty - dr hab. inż. Wacław Andrusikiewicz uczestniczył w jubileuszu180-lecia powstania.

W nocy z 21 na 22 lutego 1846 r. chłopi z Chochołowa iokolicznych wsi pod wodzą Andrusikiewicza i weterana Powstania Listopadowego W.Lebiockiego napadli na koszary straży skarbowej w Suchej Górze. Skonfiskowalibroń i 600 guldenów, zrzucono budynku orła cesarskiego i zniszczono słupgraniczny.

W niedzielę 22 lutego ks. Kmietowicz wezwał mieszkańców doprzyłączenia się do powstania. Do wieczora zgromadziło się około 500 chłopów zokolicznych wsi. W nocy ruszył na powstańców prowadzony przez komisarza strażygranicznej Romualda Fiutowskiego oddział około 20 strażników i 150 chłopówczarnodunajeckich, których atak powstańcy odparli, ale na krótko. 23 lutego doChochołowa przybyła nowa grupa strażników wraz ze zmuszonymi do walki chłopamiz Czarnego Dunajca. Tym razem górale bez pomocy z zewnątrz (powstanie wKrakowie odwołano o czym wieść nie dotarła na czas na Podhale) musieli siępoddać.

Władze aresztowały ok. 150 uczestników powstania, wielutrafiło do niewoli. Powstanie, choć krótkie, było pierwszym tak wyraźnymwystąpieniem górali przeciwko zaborcy. Do dziś w Chochołowie żywa jest pamięć odzielnych powstańcach, pielęgnowana przez ich potomków, m.in. przez organizowaneco roku obchody rocznicowe.

jg