Reklama

2022-01-16 13:19:53

Tatry

W poszukiwaniu polskiego bieguna zimna

Trzech pasjonatów meteorologii postanowiło udowodnić, że polski biegun zimna leży nie pod Suwałkami czy na Orawie, ale w Tatrach.

Kocioł Litworowy w Tatrach. Miejsce niezwykłe nie tylko ze względu na to, że porastają e latem łany litworu, jak zresztą sama nazwa wskazuje. Kocioł położony jest na wysokości ok. 1800 metrów n.p.m. w Czerwonych Wierchach. Ma 70 metrów głębokości, jest osłonięty ze wszystkich stron. Gdyby leżał w granitowych Tatrach Wysokich, z pewnością znajdowałby się w tym miejscu głęboki staw. Jest jednak położony wśród wapiennych stoków Tatr Zachodnich, gdzie woda przesiąka przez skały tworząc głębokie jaskinie.

To miejsce zafascynowało trzech pasjonatów meteorologii: Kamila Filipowicza, Arnolda  Jakubczyka i Michała Wróbla. Postanowili sprawdzić, czy Kocioł Litworowy oraz leżący niedaleko nieco mniejszy i bardziej skalisty Kocioł Mułowy nie są najzimniejszymi miejscami w Polsce.

Z torfowiska w Tatry
- Pierwsze pomiary zimna prowadził na torfowisku w Czarnym Dunajcu Arnold Jakubczyk. Ja podobne, bardzo zimne miejsce odkryłem u siebie, w okolicach Katowic. Prowadziliśmy swoje pomiary i dzięki temu poznaliśmy się na forach internetowych. Sam pomysł, aby sprawdzić, czy takich warunków nie spełniają kotły w Czerwonych Wierchach, narodził się w głowie Kamila Filipowicza, który spędza wiele czasu w Tatrach - opowiada Michał Wróbel.
To właśnie Kamil, mając świetne rozeznanie topograficzne terenu w Tatrach oraz wiedzę meteorologiczną, poszukiwał takiego zimnego miejsca w Tatrach. Wytypował dwa kotły - Litworowy i Mułowy, na których dnie nie ma stawów i zimne powietrze może się tam kumulować.

Pierwsze mrozowisko
Arnold Jakubczyk dodaje, że na podstawie pomiarów temperatur w podobnych kotłach w Alpach stwierdzili, iż w Tatrach również muszą znajdować się takie miejsca. - Przygodę z meteorologią zacząłem w młodości, ale na poważnie zająłem się tym w 2011 r., a w 2012 odkryłem pierwsze mrozowisko, które jest dziś znane jako biegun zimna Kotliny Orawsko-Nowotarskiej. Podczas jazdy z Czarnego Dunajca do Puścizny Rękowiańskiej odczuwałem wieczorem różnice temperatury. Postanowiłem to zbadać - opowiada o początkach przygody z meteorologią i mrozowiskami Arnold Jakubczyk.

Minus 45 st. C? Nie ma dowodów
Pomiary w Tatrach zaczęli prowadzić w 2016 roku. Jak na razie udało się w Kotle Litworowym zmierzyć temperaturę -37,5 st. C. To jedna z najniższych temperatur, którą pokazały termometry w Polsce. Oficjalny rekord to - 41 st. C. Taką temperaturę zmierzono w 1940 roku w Siedlcach. Ten rekord najprawdopodobniej został pobity właśnie w Kotle Litworowym w 2017 roku. Wtedy w Kotlinie Orawsko-Nowotarskiej zanotowano temperatury poniżej - 37 st. C. Warunki atmosferyczne wskazywały na to, że na dnie kotłów w Tatrach temperatura spadła wtedy grubo poniżej - 40 st., może nawet w okolice - 45 st. C. Niestety, nie ma na to dowodów - wtedy w termometrze ustawionym w Kotle Litworowym przez pasjonatów meteorologii wyczerpały się jednak baterie.

W kotle jak w garnku
- Wierzymy, że Litworowy i Mułowy Kocioł są najzimniejsze w Polsce z trzech powodów. Po pierwsze znajdują się na wysokości prawie 1800 m n.p.m., a więc wyżej niż wszystkie szczyty w Polsce poza Tatrami. Wiadomo, że im wyższe jest mrozowisko w formie wklęsłej, tym w nocy panują tam niższe temperatury. Po drugie są to suche kotły krasowe. Po trzecie mają ogromne baseny do gromadzenia zimnego powietrza - dodaje Arnold Jakubczyk. W Litworowym Kotle mieści się maksymalnie 438 tysięcy m sześc., a Mułowym Kotle 121 tysięcy m sześc. powietrza, które nie może stamtąd uciec. Znajduje się w pułapce niczym woda w garnku. Im masy powietrza są cięższe, tym większa szansa na niższą temperaturę.
Teraz Kamil, Arnold i Michał nawiązali współpracę z Tatrzańskim Parkiem Narodowym. Dostali zgodę na postawienie w obu kotłach w Czerwonych Wierchach profesjonalnych stacji meteorologicznych, które będą prowadzić stałe pomiary.

To potrwa kilka lat
- Niestety oczekiwanie na taką pogodę, jak zdarzyła się w 2017 roku, może potrwać kilka lat. Mamy jednak nadzieję, że uda nam się udowodnić, że polski biegun zimna leży w Tatrach - mówi Michał Wróbel i dodaje, że śledzenie tak niskich temperatur nie wymaga wielce specjalistycznego stroju. - Wystarczy górski strój na cebulkę - dodaje Michał. Na jednym z filmów zamieszczonych w internecie widać, jak mocno spada temperatura w Kotle Litworowym. We wrześniu tego roku na brzegu Kotła Litworowego termometr pokazywał dodatnie wartości temperatury, a na jego dnie minus 10 st. C.

Zrzutka w internecie
Pasjonaci meteorologii zbierają w internecie pieniądze na postawienie profesjonalnej stacji meteorologicznej z możliwością bieżącego śledzenia zdalnie temperatur, co jest o tyle trudne, że na dnie tatrzańskich kotłów nie ma zasięgu internetu. Co ważne, kierownictwo nad badaniami objął Zakład Meteorologii i Klimatologii na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Na realizację swojego projektu potrzebują 10 tys. złotych, udało im się już zebrać już ponad 6 tys. Zbiórkę można wesprzeć tu: https://zrzutka.pl/fmygpu

Paweł Pełka

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

1
/ Fot. Litworowy Kocioł zimą
2
W latach 2016-17 na dnie Litworowego Kotła stał kij z przytwierdzony do niego termometrem.
3
/ Fot. Arnold Jakubczyk i Kamil Filipowicz na dnie Litworowego Kotła
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
2022-05-28 10:00 Sztuka przetrwania 2022-05-28 08:59 Biały Miś motywem tegorocznego Zakopiańskiego Festiwalu Literackiego 2022-05-28 08:00 Kierowcy szybciej doczekali się na poziome znaki 1 2022-05-27 22:37 Gospodarstwo w płomieniach 2022-05-27 22:27 Gremlin nie wrócił do domu 2 2022-05-27 21:40 TIG alarmuje - nie majstrujcie przy uchwale antysmogowej! 1 2022-05-27 21:01 OSP Bór z zupełnie nowym strażackim samochodem 2022-05-27 20:20 "Świnki trzy" - bajkowy Dzień Mamy i Taty 2022-05-27 19:30 Sowieckie symbole wyprowadzić ze Zdroju - domagają się działacze rabczańskiego PiS-u 13 2022-05-27 19:30 Głośna impreza na Zjeździe Solidarności. Interweniowała policja 24 2022-05-27 18:45 Woda się leje, nikt nie reaguje 4 2022-05-27 18:15 Kierowca BMW jechał zakopianką prawie 200 km na godz. 5 2022-05-27 17:59 Nadciągnęła zmiana pogody. Wysoko w Tatrach możliwe opady śniegu 1 2022-05-27 17:15 W barach w Zakopanem coraz większy ruch 7 2022-05-27 16:30 Nowy teledysk Zakopower. Widzialne i niewidzialne (WIDEO) 4 2022-05-27 15:45 Tajemny Nowy Ład i najbardziej sfiskalizowane miasto w Polsce 2022-05-27 14:59 Wandale szybko zdemolowali nową wiatę przystankową 1 2022-05-27 14:15 Współczesna premiera opery komicznej J.A. Bendy w Szczawnicy 2022-05-27 13:45 Prezydent opowiada żart o Tusku, cewniku i pielęgniarce (WIDEO) 20 2022-05-27 13:34 W Szczawnicy dziś dużo wycieczek 2022-05-27 12:59 Ukraińcy w Tatrach, specjalna strona po ukraińsku na Facebooku TP 1 2022-05-27 12:15 Przygotowania do największej Majówki w Polsce idą pełną parą 2022-05-27 10:42 Wycinają kolejne drzewo na Krupówkach 3 2022-05-27 10:00 Pełty spływają Orawą 2022-05-27 09:47 Zderzenie autobusu z samochodami osobowymi (ZDJĘCIA) 2022-05-27 09:31 Kolejka na Kasprowy kursuje, ale turystów niezbyt wielu 2022-05-27 09:00 Najpiękniejszy ogród w mieście - kolejna odsłona popularnego konkursu 2022-05-27 08:59 Ostatnie pożegnanie Michała, który zginął w wypadku motocyklowym 2022-05-27 08:00 Modelarze powalczą o tytuł Nojpiykniyjsego Polowaca 2022-05-26 22:15 Nowa ścieżka rowerowa łącząca Odrowąż z Czarnym Dunajcem 2 2022-05-26 21:45 Nowotarska Platforma Obywatelska na młodzieżowo. Będą wybory? 10 2022-05-26 20:15 Z okazji Dnia Matki - ale w sobotę - zbadaj się bezpłatnie 2022-05-26 20:00 Okna, które można wymyślić samemu 2022-05-26 19:30 Od Bałtyku do Tatr - jeden konkurs z dobrymi emocjami, każdy może wygrać 2022-05-26 18:45 Tajne związki zawodowe, trudno powiedzieć o czym dyskutują 10 2022-05-26 18:00 Prace przy budowa nowego mostu idą pełną parą. Zdążą na czas? 2 2022-05-26 17:15 Kiedy mogę wrócić do domu? - pytają ukraińskie dzieci swoich rodaków 2022-05-26 16:39 Młodzi cykliści na start. W niedzielę Mini Podhale Tour 2022-05-26 16:30 Drogowcy we wsi. W rok po tragedii będzie nowy asfalt 2022-05-26 16:03 GOPR-owcy dzieciom 2 2022-05-26 15:45 Miejskiej Biblioteki Publicznej 75-lecie. Wielka gala w Nowym Targu 2022-05-26 15:05 Najważniejszy jest czas, dlatego badaj się! 2022-05-26 15:00 Oddaj krew - pomóż Ukrainie 2022-05-26 15:00 Co robić nad Dunajcem w taką pogodę? (WIDEO LIVE) 4 2022-05-26 14:15 W mieście trwa przebudowa skrzyżowania. Uwaga na korki! 2022-05-26 13:30 Góralska majówka pod "Smrekiem" 2022-05-26 13:24 Festyn rodzinny z okazji Dzień Dziecka 2022-05-26 12:44 Nie tylko dla mam - koncert w SDK (WIDEO) 2022-05-26 12:00 Twierdza pod Giewontem, zamknięte ulice, policja uzbrojona po zęby 26 2022-05-26 11:45 Wielki drogowy plac budowy, od Witowa, przez Dzianisz po Kościelisko
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Pożegnania

FILMY TP

Bojcorka

Dołącz do nas - facebook