Reklama

2020-01-10 14:09:16

Reklama

Blog

SPŁOWIAŁY, CZERWONY BERET

Reklama

Lubię zwarte, krótkie książki. Lubię autorów szanujących słowo. "Zaginiony horyzont" Tadeusza Szczęsnego ma zaledwie sto dwadzieścia stron. A po odjęciu ilustracji, przedmowy, strony tytułowej, szmucpaginy i spisu treści, pozostaje niespełna sto. W sam raz na dwie godziny lektury.

     Mocnym wstępem jest przedmowa prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego (tak, z wszystkimi tytułami podpisuje się pod przedmową), która zaczyna się następująco: „zbiór opowiadań Tadeusza Szczęsnego uznać można bez wątpienia za jedno z najciekawszych zjawisk w polskiej współczesnej prozie górskiej. Bez przesady orzec można, iż te, interesujące prostota ekspresji i naturalnością narracji, opowiadania Tadeusza Szczęsnego wręcz stwarzają w polskim pisaniu o górach i wspinaniu nową zupełnie, bardzo istotną jakość, uwalniają bowiem całkowicie problematykę wspinaczkową nie tylko od nudnawej już już dzisiaj »opisowości«, ale także od tradycyjnie obligatoryjnej, topograficznej konkretyzacji przestrzeni, w której zachodzą opisywane górskie zdarzenia”. 
     A tymczasem już na stronie 12, w opowiadaniu Zwycięzcy albo o teorii względności czytamy: „Na przełęczy między Sokolikiem a Krzyżną Górą opuścili znakowany szlak, wybierając ścieżkę wiodącą wprost ku Jastrzębiej Turni. Niebawem znaleźli się pod południową ścianą”. Albo na stronie 29: „Docieramy do Małej Rogatej Szczerbiny. Gdzieś tutaj zaczyna się Trawers Grońskiego, którym można zejść do podstawy północnej ściany Wołowej Turni”. I w wielu miejscach podobnie. Słowem – całkiem sporo tu opisowości i topograficznej konkretyzacji. Mało precyzyjnej zresztą, bo przecież nie ma Trawersu Grońskiego, jest Zachód Grońskiego. 
     Są w tym zbiorze ciekawe formalnie opowiadania (Ostatni wyciąg), klasyczne reportaże (Latające psy), bujdałki, wspomnienia, anegdoty. Zbieranina od Sasa do lasa, jak gdyby autor wyciągnął z szuflady wszystkie posiadane teksty i postanowił je wydać w jednej książce. Wskazuje na to rozpiętość dat pod tekstami – powstawały od 1976 do 2008 roku – i rozpiętość tematyczna, od wspinania, przez roboty wysokościowe, po przeżycia szpitalne i żeglarską inicjację autora. 
     Znajduję w tej książce krystalicznie czyste akapity i fragmenty, które czytam z prawdziwą przyjemnością. Jak chociażby ten: „Ścierał kurze z mebli. Na półkach rzędy książek. Wiele z nich o górach. Nie po raz pierwszy zdał sobie sprawę, że są góry, w które już nie pojedzie, szczyty, na których nie stanie i rzeczy, których nie zrobi. Nie zrobi, bo nie zdąży. Bo jest zbyt stary”. Odnajduję się w tym fragmencie. Nie odmawiam autorowi giętkości frazy, zgrabnego puentowania, potoczystości narracji. Ale ten eklektyczny zbiór tekstów poprzedzony akademickim wstępem i zakończony erudycyjnym posłowiem – że użyję nieco zgranej frazy – nie zachwyca. 
     Niewątpliwie autor zafascynowany jest wojskiem, sporo pisze o szkoleniu wspinaczkowym żołnierzy wojsk powietrzno-desantowych, w którym brał udział jako instruktor, o noszeniu munduru i piciu wódki z jakimś generałem. Generalnie jest dużo o alkoholu i sporo przekleństw. Nie żebym był abstynentem, albo nie przeklinał od czasu do czasu. Ale te militarne fascynacje są mi zupełnie obce. Jest nawet krótki tekst poświęcony stanowi wojennemu; jak rozumiem narrator-autor był wówczas w wojsku nie z własnej woli. 
     Książka jest dość porządnie zredagowana, choć korekta tu i ówdzie szwankuje. Błędny jest opis stopni tatrzańskiej skali trudności dróg wspinaczkowych na stronie 79. Zimą żadne tyczki nie mogą i nie muszą oddzielać Kotła Goryczkowego od Doliny Świńskiej, bo robi to skuteczniej grań Pośredniego Goryczkowego (s. 84). Redaktorka tomu Ilona Łęcka w czymś w rodzaju krótkiego posłowia pisze: „Cechą dominującą narracji Szczęsnego będzie więc nieuchwytna, biała magia, zdolna do kreowania, lecz nie oszukiwania; do karykatury, lecz nie pozbawionej szacunku; do przyprószania przeszłości, lecz nie patyną, a warstewką złota. Wreszcie, magia owa kieruje poszczególne miejsca i wydarzenia w stronę symbolu, archetypu, więc czytając, niejednokrotnie zidentyfikujesz się z bohaterem, by lepiej zrozumieć siebie”. Ale jak tu identyfikować się z bohaterem, który na wspomnienie wojskowych obozów w Dolinie Kobylańskiej pisze z czytelnym rozrzewnieniem: „Nie zamierzam więcej pisać. Wolę wyjąć z szafy spłowiały, czerwony beret i przymknąć oczy...”  
     Prof. dr hab. Jacek Kolbuszewski pisze we wstępie: „opowiadania Tadeusza Szczęsnego – mając za sobą ogrom lektur »górskich« – czytałem z zaciekawieniem i przyjemnością. Z najgłębszym przeto przekonaniem rekomenduję je, uważając i dostrzegając na poziomie swych kompetencji, że proza ta do polskiej literatury nie tylko o górach, ale i ludziach gór, wnosi nowe jakości i nowe wartości, będąc jednocześnie ciekawym dokumentem socjologicznym”. A Ilona Łęcka dodaje: „Zanurzyć się w tę magię jest prawdziwą przyjemnością”.
     Mnie brak kompetencji prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego i nie potrafię zanurzyć się w tę magię (białą), tak jak Ilona Łęcka. Musisz więc zdecydować sam czytelniku… Może ciebie zachwyci i wzruszy spłowiały, czerwony beret?

Tadeusz Szczęsny, Zaginiony horyzont. Książka nie o wspinaczce
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 120 s.; (seria: Literatura górska na świecie) – 24,90 zł

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 192
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Reklama
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    POSZUKUJĘ MAŁEGO MIESZKANIA LUB DOMKU NA PODHALU, chętnie w rozliczeniu opieka nad domem lub prace ogrodowe.
    Tel.: 501 714 728.
  • USŁUGI | budowlane
    Kompleksowe remonty budowlane, flizowanie malowanie, adaptacja poddaszy
    Tel.: 690254318
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    PŁYTY drogowe betonowe. Sprzedaż / wynajem.
    Tel.: 605061314
  • SPRZEDAŻ | różne
    ZIEMIA ogrodowa przesiewana, sprzedaż/transport.
    Tel.: 605061314
  • MOTORYZACJA | inne
    Delikatny płyn antybakteryjny do mycia dłoni wzbogacony o ekstrakt z aloesu i witaminy A,E i F Skutecznie czyści dłonie bez użycia wody .Bardzo wydajny szybko się wchłania i nie pozostawia lepkiej warstwy.Niska cena przy większej ilości możliwość negocjacji Cen Zapraszam do zakupu
    Tel.: 605992477
    E-mail: luczkowskitrans@gmail.com
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE -
    Tel.: 601 793 866,
    WWW: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • KUPNO
    Kupię GÓRALSKI KREDENS I INNE MEBLE ZROBIONE Z DREWNA LIMBY - 601 39 34 06
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-04-07 21:50 Ograniczone spotkania rodzinne 2020-04-07 21:02 Wczoraj zabraliśmy turystów na Orawę, dzisiaj zajrzeliśmy na Krupówki 2020-04-07 20:38 Zadymienie na Jaszczurówce (ZDJĘCIA) 2020-04-07 20:19 Policja interweniowała w kościele 8 2020-04-07 19:45 Zbliżają się wypasy owiec 1 2020-04-07 19:15 Akcja Wsparcie dla Szpitali. 160 przyłbic trafiło do naszych placówek medycznych 2020-04-07 19:02 Jeden dzień i przepełnienie 6 2020-04-07 18:18 Podhalanka on line 2020-04-07 17:35 Spacer po papieskich ścieżkach 2020-04-07 16:55 Kładka w remoncie - przez Dunajec nie przejdziemy 2020-04-07 16:14 Kościelisko dziękuje lekarzom, pielęgniarkom i salowym (WIDEO) 1 2020-04-07 16:02 Koronaparty za 30 tysięcy 7 2020-04-07 15:25 Pandemiczny namiot przy szpitalu powiatowym 2020-04-07 14:30 Śmierć na pogorzelisku 2020-04-07 14:24 Małżeństwo zakażone koronawirusem wydało oświadczenie. Chcą wyjaśnić jaka jest prawda 16 2020-04-07 13:20 Poranny pożar w Szaflarach 2020-04-07 12:50 Miejskie służby dezynfekują przystanki (WIDEO) 2020-04-07 12:50 Złoty kolczyk zgubiony przy szpitalu. Na znalazcę czeka nagroda 1 2020-04-07 12:20 Lipniczanie z maseczkami 2020-04-07 11:20 Tatry są najpiękniejsze na świecie. Kto wie, jakie to szczyty (WIDEO) 1 2020-04-07 10:20 Młoda kobieta zakażona koronawirusem w powiecie tatrzańskim. Sprawa związana z pierwszym przypadkiem 4 2020-04-07 09:50 Koronabiznes 13 2020-04-07 09:00 Dzieci z Boru przygotowały kartki dla medyków 2020-04-07 08:05 Sprawa budowy boiska poróżniła radnych 2020-04-07 00:19 Tragedia w Ochotnicy 2 2020-04-06 22:00 Jelenie na Pardałówce (WIDEO) 2 2020-04-06 21:15 Koronawirus spowolnił nawet zakończenie remontu dworca 2020-04-06 20:30 Nowa ścieżka rowerowa i unikatowe torfowiska 3 2020-04-06 19:45 Niech się mury pną do góry ... 1 2020-04-06 19:00 Z Jezusem przez wieś 10 2020-04-06 18:47 Przejście graniczne pilnie strzeżone 5 2020-04-06 18:00 Mycie auta nie jest to czynność niezbędna życiowo 49 2020-04-06 17:30 Laptopy dla uczniów 2020-04-06 17:20 Komunikat Sanepidu w Zakopanem. Jedno zakażenie, liczba testów nieznana 2 2020-04-06 17:03 Zakopiańska policja przypomina. Wypalanie traw jest zabronione (WIDEO) 1 2020-04-06 16:38 Czas na projektowanie chodników 1 2020-04-06 16:02 Kwarantanna od kwarantanny 4 2020-04-06 15:30 Góra opon uprzątnięta 5 2020-04-06 14:45 Ludzi nie ma więc zwierzyna korzysta 2 2020-04-06 14:38 Przygraniczne frezowanie 2020-04-06 14:00 Nie możesz wyjechać? Rozejrzyj się dookoła jaki świat jest piękny 2 2020-04-06 13:15 Rolnicy posiadający pola na Słowacji mogą wjechać na jej teren tylko przez 2 przejścia graniczne 1 2020-04-06 12:30 Snowboardzista chciał koniecznie dostać się w Tatry. Dostał mandat 500 zł 20 2020-04-06 12:00 Nie ma to jak na własnym balkonie (Aktualizacja) 5 2020-04-06 11:00 Pomagamy lokalnym Przedsiębiorcom 2020-04-06 11:00 Motoizolacja 5 2020-04-06 10:05 Pierwsze zakażenie w powiecie tatrzańskim. To mężczyzna w sile wieku, pozostaje w izolacji domowej 15 2020-04-06 10:00 Zostań w domu - przekonują najmłodsi strażacy z Makowa Dolnego (WIDEO) 2020-04-06 09:32 Strażacy w hotelu COS (WIDEO) 2020-04-06 09:17 Policyjny pościg za motocyklistą zakończony kraksą 5
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-04-07 21:30 1. Gospodarka odpadami jest postawiona na głowie. Dlaczego zmniejszyła się ilość koszy? Niby mamy segregację i recykling a opłaty rosną.... Coś tu jest nie tak. A produkowanie odpadów? Głupie opakowanie papierosów to: - folia aluminiowa - folia plastik przezroczysta - papier. Nie wystarczy jeden materiał? Nie mówiąc o opakowaniach produktów spożywczych. 2020-04-07 21:21 2. Mam materiał oddam za darmo komuś kto szyję maseczki 2020-04-07 21:13 3. no to czekam na pierwsze... baranie serki 2020-04-07 21:11 4. Konkretne pytanie: dlaczego nie odbył sie konkurs na dyrektorskie stanowisko? 2020-04-07 21:08 5. Pamietajcie zeby u schylku zycia nie wzywac księdza bo was zarazi. Stanie w biedronkach i lidlach nie jest niebezpieczne ale modlitwa jest zarazliwa. Teraz są czasy ktore potwierdzają kto kim jest w obliczu wiary i innych ludzi. Zal mi was. 2020-04-07 21:08 6. Kosz jest po to by do niego wrzucać śmieci, czy to się podoba czy nie.Lepiej wrzucić śmieci do kosza "miejskiego" niż do lasu czy potoku. !! 2020-04-07 20:55 7. Dają przykład, śmiechu warte 2020-04-07 20:54 8. ..kolejna próba-a może policja odwiedzi kościół na ul. Chramcówki..w Zakopanem.. 2020-04-07 20:43 9. iga! Skupiasz sie na bezobjawowym przechodzeniu koronawirusa a o objawach praktycznie nic nie wiesz. Oprócz wysokiej temperatury, kaszlu, dusznosci i bólu mięśni, stawów u wielu zakażonych tym wirusem występowały silne bóle brzucha i sraka. Może to nie z obżarstwa, może powinnaś sobie wykonać test bo plączesz się po wsi jak smrud po gaciach i tym samym non stop wchodzisz z kimś w kontakt. A cały czas proszą aby pozostać w domu. Siedź na życi i nie wymyślaj sraczek do wychodzenia z domu. 2020-04-07 20:38 10. @and :) Jak to gdzie mają wyrzucać, do swoich pojemników. Mylisz przeznaczenie koszy ulicznych. Wychodzi prostactwo ludzi.
2020-03-29 23:21 1. Tego co teraz przeżywamy, Witkacy nie był w stanie nawet w swoich wizjach sobie wyobrazić. 2020-03-22 11:49 2. Takie pustki to były w 1981r zaraz po ogłoszeniu stanu wojennego 2020-03-21 18:06 3. I tak do świąt, istna bryndza dla straganiarzy i właścicieli kwater... A może i przez święta wszyscy będą siedzieć na 4 literach lub jajkach niepoświęconych w chałupach. Co wtedy? Nie wytrzymamy ? A może do wyborów? Może nie przetrwamy pandemii, wszystko możliwe. Przyroda zrobi z nami porządek. Kto to przewidzi. Cieszmy się jeszcze życiem . Dobrze , że 2 mld poszło na TVP, to i świętowanie w Kościołach nam TVP zastąpi. Internet zakupy, na tace przestaniecie dawać... I na co będziecie narzekać? Tylko na tego małego koronawirusa. A ja olewam jego i chodzę na działkę. Rewela, roboty w kit, powietrze, wiosna się budzi, sama radość. I Wam to samo radzę. 2020-03-20 15:30 4. Myślę, że sporo osób może teraz zapragnąć te puste Krupówki zobaczyć. 2020-03-19 18:27 5. Straganiarze widać niewzruszeni 2020-03-18 22:45 6. tylko i wyłącznie to nas może uratować...siedzieć w domu 2020-03-17 13:27 7. Kpina. Ale w końcu całą tą chińszczyznę na tych kramikach trzeba opchnąć... Szkoda gadać. 2020-03-15 17:33 8. Bardzo dobrze że ludzie siedzą w domu. 2020-03-15 12:07 9. Te śmierdzące sery powinno się zutylizować bo inaczej zamrożą i póżniej sprzedadzą....Podejrzewam że już były odmrażane !!! Jak można to kupować?!?! 2020-03-14 16:17 10. Biatlon nie duatlon
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Album TP

Pożegnania

Bojcorka