Reklama

2020-01-17 16:27:25

Blog

WILCZYŃSKI W SENSIE ŚCISŁYM

Ludwik Wilczyński – znany taternik i himalaista, przewodnik, prezes Polskiego Stowarzyszenia Przewodników Wysokogórskich, ale także filolog klasyczny, trener i muzyk – był do tej pory znany czytającej publiczności ze znakomitych tekstów analitycznych dotyczących dziejów polskiego wspinania oraz z kilku wywiadów jakie przeprowadził i jakie z nim przeprowadzono. Teraz mamy przed sobą jego własną książkę, zbiór tekstów wspomnieniowych, przede wszystkim z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

     To wspomnienia oparte głównie na anegdocie, na ustnym przekazie, literatura ulotna, która – niezapisana – przepadnie bezpowrotnie. Dawniej trwała w ustnej tradycji, podczas długich posiadów w schroniskach, na taboriskach, w kolebach, na planowanych i nieplanowanych biwakach. Przy wódce, winie, piwie i na trzeźwo. Dziś młodzi wspinacze i turyści częściej rozmawiają z własnym telefonem, niż z sąsiadem przy stole. Tradycja ustna zamiera, marnieje, gaśnie. 
Stąd zapewne pomysł Ludwika Wilczyńskiego, żeby spisać te opowieści, nadać im formę lapidarnej anegdoty, bądź rozbudowanej wspinaczkowej bujdałki. Jako filolog klasyczny autor wie, że niezapisana ustna tradycja nie przetrwa i przywołuje – gwoli uzasadnienia – Homera i Odyseję (toutes proportions gardées). I wspomina. Smacznie, z polotem, elegancką, giętką polszczyzną, z wyczuciem trafnej puenty. Znajdziecie tu zgrabne bon moty: „Kilka minut spędziliśmy na ożywionym milczeniu...”, czy też: „Bycie lektorem języka polskiego na Podhalu to nie jest lekka praca”, żeby poprzestać na dwóch tylko. 
     Snując opowieści Wilczyński kreśli lapidarne, bądź nieco bardziej rozbudowane, portrety ludzi, których spotkał na górskim szlaku. Partnerów, z którymi wiązał się liną, postaci historycznych oraz charakterystycznych dla górskiego środowiska oryginałów i odmieńców: Druciarza, Rika Malczyka, Janusza Hierzyka i innych. „Całe nasze środowisko w jakiś sposób odstawało od peerelowskiej »normy«, ale tacy jak Jurek Rudnicki odstawali w sposób obraźliwy dla systemu i dla ponadczasowej sztampy. To była kreacja i wartość w tych smutnych czasach. Druciarz jest ojcem całej galerii niesamowitych typów, od Hierza, przez Dziadka i Rika, aż po »sportowego« Mechaniora. Outsiderzy – ludzie osobni – są wartością w każdym czasie”.
     Autor ma własne zdanie na temat rozmaitych zjawisk i nie boi się go wyrazić wprost. O masowej turystyce i tatrzańskich schroniskach pisze gorzkie słowa: „Nasze najbardziej wspinaczkowe terytorium, Doliną Rybiego Potoku zwane, zamienia się, a właściwie już bardzo dawno zamieniło się w przedsiębiorstwo pielgrzymkowe. Schronisko przy Morskim Oku jest schroniskiem tylko »po godzinach«, czyli kiedy kuchnia kończy wydawanie Big Moków, a ciemności zganiają w dół ostatnich z kilkunastotysięcznego tłumu. Schronisko mniej więcej od dziesiątej do osiemnastej jest dobrze zorganizowanym fastfoodem, co nie jest pomysłem ani państwa Łapińskich, ani ich następców. Powodem jest rzeczywiście narodowy charakter tej części Narodowego Parku. To jest prawdziwa atrakcja tego miejsca, bo czymże jest zobaczenie kilku snujących się kozic lub świstaka w porównaniu z kilkunastotysięcznym »narodem« ciągnącym codziennie asfaltem w stronę »gór« i z poczuciem, że się idzie tam, gdzie idą wszyscy”. Autor gorzko dodaje, że kiedyś schroniska: „Dawały schronienie, a usługi świadczyły jakby przy okazji. Dziś jest dokładnie na odwrót”. 
     Przy okazji opowieści o dawnych czasach przemykają postaci już historyczne – Dziunia Łapińska, Zdzisław Jakubowski zwany Szlachetnym, strażnik Marian Weron. A także te spotykane zagranicą: Tadeusz Wowkonowicz, duch opiekuńczy Polaków w Chamonix, legendarny zakopiański wspinacz Jano Sawicki, po wojnie londyńczyk, czy paryżanin Jacek Winkler, polski mudżahedin znany jako Adam Khan. 
     Egzotycznie muszą dziś brzmieć dla młodego pokolenia opowieści o granicy państwowej w Tatrach, trudnościach z jej legalnym i nielegalnym przekraczaniem, konsekwencjach owych czynów – pościgach, aresztowaniach i przesłuchaniach, o legendarnym kapitanie Baniaku ze strażnicy WOP na Palenicy Białczańskiej. Ponura to egzotyka, choć nie pozbawiona elementów komicznych. 
     Autor niezwykle trafnie, w kilku akapitach komentuje narodową gorączkę wokół zimowego podboju K2, głośnego hasła „K2 dla Polaków” i całej medialnej otoczki „lodowych wojowników”. „W centrum uwagi naszego nizinnego narodu znalazł się więc ostatnio himalaizm zimowy i himalajskie kolekcjonerstwo. Jedno i drugie z alpinizmem ma coraz mniej wspólnego, a wchodzenie na jakiś komplet szczytów z powodu ich położenia lub wysokości kojarzy mi się z kolekcją obrazów, ale tylko takich, których powierzchnia ma, powiedzmy, ponad cztery metry kwadratowe. […] Pierwsi nasi lodowi wojownicy-kolekcjonerzy, na przykład Jurek Kukuczka, Wanda Rutkiewicz i Krzysiek Wielicki, to byli jeszcze wybitni wspinacze. Teraz wybitni wspinacze w tym towarzystwie zdarzają się już tylko czasem, a coraz więcej jest wspinaczy przeciętnych i wręcz słabych, nie mówiąc o tych, których droga do jako takiej sprawności to rozpoznanie bojem już tam, wysoko. […] Polak Lodowy Wojownik to raczej krem na narodowe kompleksy, a alpinistów wciąż u nas przybywa, lecz są to alpiniści przemysłowi”.  
     Autor ma prawo do radykalnych opinii w tym zakresie, bo sam należał do wspinaczkowej elity. Jest w tej książce krótkie opowiadanie o wejściu wschodnią ścianą Dhaulagiri w stylu alpejskim w roku 1980, podczas którego partnerami Ludwika byli: Wojciech Kurtyka, René Ghilini i Alex MacIntyre. 
     Są w tej książce wspomnienia z krótkiej nauczycielskiej kariery autora w Gliczarowie Górnym, są obrazki z zagranicznych wyjazdów w Andy, Kaukaz i Himalaje, są reminiscencje narciarskie. 
     Opowieściom i bujdałkom towarzyszą rysunki Witolda Sas-Nowosielskiego, znanego wspinacza z grupy Kaskaderów, autora licznych rysunków satyrycznych, które od wielu lat ukazują się na łamach czasopism górskich i nie tylko. Jest ich w książce kilkadziesiąt. Niektóre są śmieszne. Najlepszy jest na okładce książki i nie jest satyryczny. Osobiście wolałbym więcej tekstów Wilczyńskiego. Aż prosi się o rozbudowanie dział anegdot i opowieści przewodnickich, wszak autor od kilkunastu lat praktykuje jako przewodnik wysokogórski. 
     W zamykającym książkę opowiadaniu sylwestrowym Ludwik Wilczyński stworzył na Podhalu nową miejscowość: Podczerwienne. Dom Włodka Poburki stoi w Czerwiennem, a Podczerwone to zupełnie inna wieś, choć w tej samej gminie. Ale to drobiazg. Nie jest natomiast drobiazgiem zupełny brak korekty. Nie policzyłem wszystkich błędów i literówek, ich imię – legion. Nieszczęsne Murzasichle, poza poprawną wersją nazwy wsi, doczekało się aż trzech innych: „Murzasihla” (s. 47); „Murzasilhla” (s. 133); „Murazasihla” (s. 150). Nie winię za to tylko autora, redaktor i korekta wyraźnie nie stanęli na wysokości zadania. 
     Czekam jednak na jakąś poważniejszą książkę Ludwika Wilczyńskiego. Jego eseistyka wspinaczkowa i historyczna jest wysokiej próby, wywiady interesujące, polszczyzna znakomita, fascynacje literackie czytelne (Jerzy Pilch), a życie pełne zwrotów i przygód. Może się doczekam…

Ludwik Wilczyński, Witold Sas-Nowosielski, Jak dobrze nam zdobywać góry
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 216 s. – (Literatura górska na świecie) – zł 34,90

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 194-195
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
miejscowy turysta 2020-01-17 18:13:27
Kolejna pozycja z cyklu "must have".
Dobrze że wydawnictwo Stapis wciąż istnieje i wydaje :)
  • BIURA RACHUNKOWE
    ROZLICZENIE podatku + Kindergeld z Niemiec/Austrii
    Tel.: +48 889988004
    E-mail: biuro.deutsch.englisch@gmail.com
    WWW: www.deutsch-englisch.edu.pl
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    BMW 330d XDrive combi 2008, automat, 320tyś km, grafit, środek czarny skóra, fotele m-power, zadbany, bezwypadkowy
    Tel.: +48513345533
  • USŁUGI | budowlane
    KOMPLEKSOWE WYKOŃCZENIE WNĘTRZ. 606 29 29 66.
  • PRACA | dam
    Hotel Rysy w Zakopanem zatrudni RECEPCJONISTKĘ/RECEPCJONISTĘ. Zapewniamy niezbędne przeszkolenie. Praca w miłym, zgranym zespole. Zainteresowane osoby prosimy o przesłanie CV na adres hotelrysy@hotelrysy.pl
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy w sklepie z odzieżą używaną w Zakopanem. Praca na pełny etat od poniedziałku do soboty w godzinach od 10 do 18, umowa o pracę. Poszukujemy osób z doświadczeniem zawodowym. Informacja i kontakt od poniedziałku do piątku w godz. 8:00 do 16:00, tel. 512 - 826-455 .
  • PRACA | dam
    Hotel Górski Kalatówki szuka na stałe do pracy kucharza (oferta z zamieszkaniem na miejscu)
    Tel.: 604 471 543, 696 800 340
    E-mail: biuro@kalatowki.pl
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    TEATR im. STANISŁAWA IGNACEGO WITKIEWICZA W ZAKOPANEM poszukuje do pracy na pełny etat TECHNIKA TEATRALNEGO z umiejętnościami szycia i charakteryzacji. Mile widziane zamiłowanie do sztuki teatralnej. Oferty prosimy przesyłać do dnia 05.03.2020 r. na adres: dorotaj@witkacy.pl, w temacie prosimy wpisać "oferta pracy". Rozstrzygnięcie naboru nastąpi do dnia 15.03.2020 r.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam drewno opałowe okrajki tartaczne cena 50 zł metr więcej informacji udzielę telefonicznie
    Tel.: 883454883
  • PRACA | dam
    Hotel Eco Tatry*** zatrudni KUCHARKĘ i POKOJOWĄ. Tel. 608 088 017,
    E-mail: ksiegowosc@projinwest.pl
  • USŁUGI | budowlane
    USŁUGI REMONTOWO-BUDOWLANE, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, STANY SUROWE. 512 974 806.
  • MOTORYZACJA | inne
    GARAŻ W CENTRUM ZAKOPANEGO. Do wynajęcia garaż ul. Gimnazjalna 8a. Murowany, woda i prąd elektryczny. Brama garażowa otwierana na pilota.
    Tel.: 18 20 66 868, 606 68 36 61.
  • PRACA | dam
    Przyjmę Na Wylewki Maszynowe!
    Tel.: 573035958
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    URSUS C-360, 3P. 502 658 638
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Sprzedam HYUNDAI I30, 2015r, 502 658 638
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM BUKMANKĘ NA 2 KONIE. 502 658 638
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA PLAC 7000mkw w Zakopanem oraz DOM - NA MAGAZYN, HALA. 502 658 638
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE -
    Tel.: 601 793 866,
    WWW: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem w związku z otwarciem nowego Internatu zatrudni POMOC KUCHENNĄ. Tel.: 725 300 095, e-mail:
    E-mail: sekretariat.zakopane@cos.pl
  • USŁUGI | budowlane
    INSTALACJE ELEKTRYCZNE - FIRMA - ZAKOPANE/PODHALE -
    Tel.: 530 280 979
  • PRACA | dam
    Osada Gubałówka (okolice Dzianisza) oraz Willa Jarosta(Zakopane) zatrudni Panie do sprzątania apartamentów, atrakcyjne wynagrodzenie.
    Tel.: 789 077 300,782 555 900
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI ENERGICZNĄ KOBIETĘ DO PRACY W KUCHNI (POMOC KUCHENNA, WYDAWANIE POSIŁKÓW). Praca stała, z możliwością noclegu 601 533 566, 18 20 64 305
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • PRACA | dam
    STUDIO PAZNOKCI W NOWYM TARGU zatrudni na etat -
    Tel.: 696 01 22 00
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OD ZARAZ: BARMANA/-KĘ (17 zł/godz.), KELNERA/-KĘ (12 zł/godz.) z doświadczeniem. 533 226 109
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    SKUP SAMOCHODOW Każda Marka Osobowe Busy. Darmowy dojazd na całym Podhalu! Najlepsze ceny!
    Tel.: 512700770
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OD ZARAZ: BARMANA/-KĘ (17 zł/godz.), KELNERA/-KĘ (12 zł/godz.) z doświadczeniem. 533 226 109
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    PENSJONAT 10-POKOJOWY W PORONINIE ZATRUDNI z zakwaterowaniem (sprzątanie, przygotowanie śniadań), tel. 691888444
2020-02-25 00:00 Ginekologia w pełnym zakresie w Allmedica w Zakopanem 2020-02-24 21:16 Na rowerze na Gąsienicową nawet zimą 2020-02-24 20:35 Na Małym Kieżmarskim Szczycie zginął autor tatrzańskich filmów na YouTubie 6 2020-02-24 20:29 Wolne miasto PRL-u 2020-02-24 19:33 Historyczna uchwała 2020-02-24 18:28 Pustki na narciarskich stokach w Nowym Targu 1 2020-02-24 17:45 Rzmieślnicy na start (ZDJĘCIA) 2020-02-24 17:27 Musu nie ma, czyli w sklepie to jest klawe życie 2020-02-24 16:28 Wyroki za drastyczne antyaborcyjne billboardy 12 2020-02-24 15:55 Rośnie kolejny apartamentowiec 16 2020-02-24 15:14 Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych w Zakopanem 4 2020-02-24 14:50 Pijany 24-latek niszczył czujki pożarowe. Odpowie za fałszywy alarm 2 2020-02-24 14:49 Najpierw uspokajał, a potem ciął nożem 2020-02-24 13:59 Turysta i bystra woda 2 2020-02-24 13:15 Autobus w rowie. Jezdnia o poranku jak lodowisko 2020-02-24 12:40 Lewy tytoń i giwery 2020-02-24 12:00 Arkadiusz Mularczyk o czystej atmosferze 5 2020-02-24 10:40 Pieniądze znalezione na cmentarzu w Zakopanem 3 2020-02-24 09:45 Szczawnica kontra nowe opłaty za śmieci 10 2020-02-24 09:29 Energetycy usuwają awarie 2020-02-24 09:23 Wiatr poszalał. Pożar w Odrowążu 2020-02-24 08:34 Powalone drzewa, burza z piorunami i brak prądu (WIDEO) 2020-02-24 08:00 Policyjna akcja "Bezpieczny senior" 2020-02-23 22:35 Na Kasprowym prawie 150 km na godz. 2020-02-23 21:00 Ostatnie godziny Sośnicy, tu mieszkał prezydent Duda 5 2020-02-23 20:07 Plan wykonany w stu procentach. Wirus w szatni „Szarotek” 2020-02-23 19:50 Życie zawarte w muzyce 2020-02-23 19:42 Wieje coraz mocniej. Pierwsze interwencje strażaków 2020-02-23 19:00 Od poniedziałku kolejarze znów rozkręcą tory 1 2020-02-23 18:00 Spięcie pomiędzy radnym a wójtem 9 2020-02-23 17:00 Potrzebne zaangażowanie na rzecz budowy spalarni odpadów 8 2020-02-23 15:30 Petycją w przystanek 5 2020-02-23 15:02 I po feriach - turyści opuszczają Zakopane (WIDEO) 12 2020-02-23 14:00 Park&Ride czyli postój z poślizgiem 1 2020-02-23 13:42 Podejrzenie koronawirusa w mieście partnerskim Zakopanego (WIDEO) 2020-02-23 13:32 Zmarł Janusz Fortecki. Był trenerem Wojciecha Fortuny 2020-02-23 12:58 Ostrzeżenie przed silnym wiatrem. Na Podhalu do 110, a w Tatrach do 160 km na godz. 2020-02-23 12:07 Tragedia na Harendzie. W lesie znaleziono zwłoki młodego mężczyzny 2020-02-23 11:00 Na pomoc kotom. Trwa zbiórka pieniędzy 14 2020-02-23 10:46 W Karnawałowym Nastroju zagrała Młoda Podhalańska Filharmonia (Galeria Zdjęć) 2020-02-23 10:14 3 mile Szymoszkowej 2020-02-23 09:15 Promocja książki ks. Kubata w nowotarskich „Jatkach” 2020-02-23 09:14 Polscy ski-alpiniści utknęli nad skalnym progiem 4 2020-02-23 08:00 Czy da się połączyć muzykę góralską z hip-hopem i elektroniką? (WIDEO) 2020-02-22 23:33 Megitza i Ondycz pod Gontem 3 2020-02-22 22:42 Wielka tragedia na Małym Kieżmarskim Szczycie (ZDJĘCIA) 2 2020-02-22 21:35 Turystyka ekstremalna 2 2020-02-22 21:00 W Rzepiskach tylko jedna szkoła podstawowa (WIDEO) 8 2020-02-22 20:15 Piorunująca trzynasta minuta. Podhale pokonuje GKS Katowice (ZDJĘCIA) 2020-02-22 18:55 Dwaj polscy taternicy zginęli na Małym Kieżmarskim Szczycie (AKTUALIZACJA) 4
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-02-24 22:42 1. Witam. Dnia 23.02 na stoku kotelnica został zgubiony tel Huawei niebieski. Znalazce proszę o kontakt. 2020-02-24 22:32 2. Byznes Liczy sie tylko kasa , zostanie beton brud i smrod ..... Brawo wladza zniszczyliscie dziecictwo kultury goralskiej , aby wam sie kiedys czkawka odbilo pazerne zalosne ludziki Zakopane umiera bezpowrotnie.. A na koncu zostanie beton i czyjes wspomnieia.. 2020-02-24 22:22 3. Przepraszam a kto sprzedaje działki developerom. Tu sprzedało miasto. Inne - prywatne osoby. Nie ma co narzekać , takie sa prawa kapitalizmu. Jak władza puszcza wszystko na totalny zywioł to takie sa skutki. 2020-02-24 21:07 4. Flisaki jak chcą, to niech spływają nawet do Starego Sącza. Z chęcią zobaczę. Powinni płacić za cumowanie w Pieninach. 2020-02-24 20:58 5. Wygooglujcie - Wyrok dla antyaborcyjnego działacza! Aondo-Akaa,: "Zostałem skazany po doniesieniu pani ze Strajku Kobiet" 2020-02-24 20:53 6. nie udała. 2020-02-24 20:52 7. Zgodnie z obowiązującą interpretacją zagadnienia niezawisłości sędziego - zabójstwo nie nosi znamion "drastyczności" natomiast pokazanie i nazwanie czynu spenalizowanego w przepisie art. 148 kk czyli zabójstwa już jest drastyczne - logika wymiaru "sprawiedliwość", dobrze byłoby opublikować owo dzieło judykatury. 2020-02-24 20:46 8. I bardzo dobrze, brawa dla wymiaru sprawiedliwości. Podnieca Was taki widok to se w pokoju dziecinnym wieszajcie takie zdjęcia. Moje dziecko na takie coś patrzeć nie musi. Sama nigdy bym nie zrobiła aborcji, ale Wam dobrze radzę- niech każdy zacznie pilnować własnej d... a nie cudzej, bo tacy święci a na swoim podwórku dziadostwa nie widzicie... Jakby takie zdjęcia były umieszczone np na portalach dla dorosłych to proszę bardzo, jestem za, ale nie jest to odpowiednie miejsce na to 2020-02-24 20:35 9. przykre ... a jego ostatni film? jestem pewien że chciałby aby ... 2020-02-24 20:32 10. Panie Kierowniku budownictwa, bardzo dobry pomysł. Proponuję wprowadzić opłaty parkingowe dla Wójta, Radnych, Pracowników Urzędu Gminy i podległych wójtowi placówek. W końcu wszyscy bardzo dobrze zarabiają, niech płacą. Petenci, zgodnie z ?Kiełbasą wyborczą? wójta i obecnie rządzących, mają być jak najbliżej Urzędu Gminy bez opłat parkingowych. Petent nasz Pan.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

FILMY TP

Pożegnania