Reklama

2020-01-02 19:43:28

Blog

O CEPRACH I WARIATACH

Czyta sobie człowiek czasem jakiś tekst, jakąś książkę sprzed lat i uderza go aktualność przeczytanego fragmentu, który niemal idealnie przystaje do współczesności. Tak mi się własnie zdarzyło gdy najpierw przedzierałem się przez centrum naszego miasteczka w kierunku domu, w przeddzień tak zwanego "Narodowego Sylwestra". A w domu wziąłem do ręki książkę, którą już od dłuższego czasu chciałem sobie przypomnieć, otworzyłem i zacząłem czytać z narastającym zdumieniem.

     "Pierwszy wypad w miasto napoi go przerażeniem. W śnieżnej zadymce, w koleinach domniemanej ulicy gnają tabuny dzikich koni poganianych przez hordę woźniców siedzących na brzeżku sanek i ryczących opętańczo. Raz wraz następują zderzenia, co chwila słup świateł samochodowych rozcina mroczną przestrzeń, wyją klaksony, drą się wystraszone kobiety, w ponętnych wygibasach suną mistrzowie deski, kuśtykają początkujące niezdary, walące się pod końskie kopyta; jeżeli wieczór, co gorsza - noc, rozgrywają się na rogach przecznic doraźne mordobicia, z lokali dobiegają skowyty i miauczenia tanecznej muzyki, pędzą karetki pogotowia, zmotoryzowane ambulanse pocztowe, wściekłe psy, roznosiciele ciastek, gazeciarze, śniegowe komięgi pełne betów. Ani się przemknąć przez jezdnię, nikt nie reguluje ruchu, chyba jakieś najechanie i maleńkie połamanie nóg wstrzymują na moment rozhukaną uliczną falę. Na próżno będzie ceprzysko wytrwale usiłował wtargnąć do jakiejś kawiarni. Oczadziały zaduchem wnętrza, migiem zostanie wypchnięty z powrotem na ulicę przez cofający się tłum, szukający nadaremnie stolika lub co najmniej krzesła".
     Wypisz wymaluj sceny z zakopiańskich ulic! W felietonie z lat trzydziestych zatytułowanym "Od cepra do wariata", Rafał Malczewski opisuje przybycie do Zakopanego w okresie świątecznym klasycznego cepra - człowieka z nizin, na dodatek "płonego i niezguły". Jak pisze Malczewski, jeżeli ów ceper - bo nie jest to ani pan, ani gość - przybędzie pod Giewont w pełnym sezonie czyli pomiędzy Wigilią i Trzema Królami: "facet będzie ugotowany na miękko i jak przyjechał ceprem, tak wyjedzie skończonym tumanem". Malczewski opisuje perypetie przybysza ze znalezieniem miejsca w zamówionym wcześniej pensjonacie, mękę podróży w zatłoczonym  pociągu, oszukańcze praktyki miejscowych kwaterodawców i gastronomów. Tekst jest sprzed osiemdziesięciu lat. lecz jeśli zamienić ówczesne realia na dzisiejsze, to opis Zakopanego w okresie świąteczno-noworocznym tchnie autentyzmem. 
     Cóż, miał rację znakomity francuski historyk Fernand Braudel pisząc, że w życiu społeczeństw mają miejsce struktury długiego trwania, niemal niezmienne sposoby istnienia, których słabo ima się czas, które pozostają trwałe mimo zmiennych realiów. Opis powyższy dedykuję wszystkim którzy w jakiejkolwiek formie musieli zderzyć się z tak zwanym "Narodowym Sylwestrem" sprzed dwóch dni. I przy tej okazji polecam gorąco cały zbiór felietonów Malczewskiego, pełen humoru, ironii, dobrych wspomnień i cennych okruchów historii Zakopanego. 
     Uprzedźmy, że opisany przez Malczewskiego ceper nie zrazi się zastaną sytuacją i będzie dalej uparcie przyjeżdżał pod Giewont. Z czasem nauczy się jak sobie tu radzić w tak zwanym wysokim sezonie i poza nim. "Po jakimś czasie, po wydaniu paru tysięcy złotych, wypiciu kilkuset litrów alkoholu, paru złamaniach i paru aferach honorowych, przestanie być ceprem i zacznie kandydować na swojaka. W chwili zaś, gdy zaawansuje na zaszczytne miano bywalca-tubylca, będzie już takim szaleńcem, że nie spostrzeże, iż jedynym dla niego przytułkiem poza Zakopanem są Tworki". 
     Jak to śpiewali na tak zwanym "Narodowym Sylwestrze"? "Jesteś szalona, mówię ci..."

Rafał Malczewski, Od cepra do wariata. Felietony zakopiańskie. Warszawa 2000.   

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Maciej Krupa 2020-01-09 14:33:14
@drew
Autor nie choruje i czuje się dobrze. Nie należy też do żadnej elity ani pato-elity. Istotnie, po przeczytaniu przed laty pracy Jana Stanisława Bystronia "Megalomania narodowa" mam problem z kategorią "narodu", bo jest to kategoria wykluczająca i wzmacniająca ksenofobię. A poza tym - jaki ma pan tytuł, żeby w imieniu całego Zakopanego i Podhala mnie stąd wyrzucać? Mieszkam tu od urodzenia, moja rodzina od pokoleń i nie mam zamiaru nigdzie się wyprowadzać. Jest pan kolejnym prymitywnym i tchórzliwym trollem na tej stronie. Proszę się podpisać imieniem i nazwiskiem, zamiast inwektyw posługiwać się argumentami i wtedy możemy podyskutować. A jak nie, to - posługując się pańskim niewybrednym językiem - wypad!
drew 2020-01-03 20:46:51
Autor oczywiście choruje na tę nieszczęsną przypadłość dzisiejszych pato-elit które z jednej strony mają straszny problem z "narodem" a z drugiej strony całkowicie straciły rozumienie pojęcia godności i jak ten biedny żul nie dają się za nic odczepić czy pozwolić o sobie zapomnieć pełniąc rolę "sumienia tegoż narodu" bo przecież co my bez nich zrobimy my niewychowane niebogi i prostacy. Zakopane czy Podhale ma dla Pana receptę - kolokwialnie rzecz ujmując "wypad":)))) Zapewniam - DAMY SOBIE RADĘ bez taniego moralizatorstwa czy brukselskiej prostytucji.
robot ny 2020-01-03 11:00:49
Teksty Witkacego jeszcze trafniejsze.:
witkacy narkotyki niemyte dusze
rozmienilismy sie na drobne.
Muzyka juz nie gra Zenek wyjechał a na narty na Słowacje
Esek 2020-01-03 09:17:49
Jak widać, od lat w tym okresie nie trzeba nikomu płacić za promocję Zakopanego za to łatwo pokazać lokalny folklor i potencjał by przechodzić z ilości w jakość
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam DOM do wykończenia na Orawie. Działka 20 arów, pięknie położona. 12 276 28 34.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    MAŁY PENSJONAT W PORONINIE szuka PANI DO ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA, tel. 607 863 893
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM TANIO BUDKĘ PARKINGOWĄ. Zakopane tel. 602 378 614
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ATRAKCYJNY DOM Z PŁAZÓW W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. 601 958 378
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 -
    Tel.: 694 266 522
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Działka budowlana nad Jez. Dobczyckim, Brzączowice Do sprzedania działka budowlana w Brzączowicach (gmina Dobczyce) , 30 km od Krakowa. Z działki rozpościera się widok na Zalew Dobczycki. Szerokość działki ok. 34 m, długość 72 . Wg. MPZP działka położona na terenie zabudowy mieszkaniowej i usługowej oraz terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Na działce prąd, gaz , woda i kanalizacja. Dojazd drogą asfaltową , ostanie 50 m drogą gminną nieurządzoną .
    Tel.: 508 380 383
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    OPEL Mokka 4x4 2015r fullopcja, 55000zl
    Tel.: 694432557
    GG: 1527664
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię dom w Zakopanem
    Tel.: 604458153
  • PRACA | dam
    Poszukuje doświadczonych osób do pracy na budowie w Niemczech. Okolice Frankfurtu. Gwarantuje zakwaterowanie.
    Tel.: +491774439609
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
2020-05-25 18:15 Rękawiczki, maseczki i środki dezynfekujące potrzebne (WIDEO) 2020-05-25 17:30 Wstydliwa wizytówka 2020-05-25 16:30 Audi kontra hyundai 1 2020-05-25 15:25 Niech podwykonawcy nie tracą nadziei 2020-05-25 15:25 Szpitalna śmierć - mężczyzna nie przeżył upadku 2 2020-05-25 15:00 Z maluchem na bombach do szpitala 2 2020-05-25 14:30 Cechy wyróżniające projekty nowoczesnych domów 2020-05-25 14:18 Skarbówka czysta 3 2020-05-25 14:00 Wielkie porządki w GOK-u. Kalendarz imprez niepewny 2020-05-25 13:00 Wielkie burzenie przy Ludźmierskiej 2020-05-25 12:31 Upadek ze szpitalnego okna 1 2020-05-25 12:00 Kąpielisko Chochołowska 2020-05-25 11:00 Wychowanie fizyczne na odległość 2020-05-25 10:00 Nazwali mnie Królową Tatr... no i co mam zrobić ? 3 2020-05-25 09:05 1% podatku można przekazać do 31 maja 2020-05-25 09:00 Zabytek to zbytek 1 2020-05-25 00:17 Wypadek rowerzystki pod Lubaniem 3 2020-05-25 00:00 Wytwórnia Lodów Naturalnych - smaki na poniedziałek 2020-05-24 23:55 Sunia wędrowniczka znaleziona na szlaku 2020-05-24 22:05 Zakopane tęskni za turystami 15 2020-05-24 21:30 Góralskie witacze 3 2020-05-24 21:00 Szpital już cienko nie przędzie 14 2020-05-24 20:00 Zalew grup obcojęzycznych 1 2020-05-24 19:07 Śmieciowe profanum 2020-05-24 18:00 Rowery wyjdą z podziemia 2 2020-05-24 17:00 Rzepne placki po orawsku (WIDEO) 1 2020-05-24 16:30 Na Gubałówce ludzi co kot napłakał 2 2020-05-24 16:00 Pobocza przystrojone na niedzielę 4 2020-05-24 15:30 Pożegnanie doktora 3 2020-05-24 15:00 Tłumnie, blisko i bez maseczek - witamy pod Gubałówką 23 2020-05-24 14:30 Pobalował i poszedł boso 1 2020-05-24 14:00 Jutro i pojutrze ostre burze 2 2020-05-24 13:13 Stłuczka na zakopiance 2020-05-24 13:00 Nocne balowanie z Covid-19 w tle 10 2020-05-24 12:15 Rośnie liczba wyzdrowień 2020-05-24 12:00 Dźwięki z wieży 2020-05-24 11:40 Brakuje krwi, pomóż chorym 2020-05-24 11:20 Rzut oka na Czarny Staw Gąsienicowy (WIDEO) 2020-05-24 11:00 Oszust z rozmachem 1 2020-05-24 10:00 Tatrzańscy Kurierzy 1 2020-05-24 09:15 Błoto na szlakach, deszcz i marne widoki 2020-05-24 08:39 Groźny wypadek na zakopiance 2020-05-24 08:20 Biało na szczycie 2020-05-24 08:00 Pod Giewontem barowa pogoda 2 2020-05-24 00:00 Wytwórnia Lodów Naturalnych - smaki na niedzielę 2020-05-24 00:00 Nasze drzwi Twoim oknem na świat 2020-05-23 21:55 Na granicy świata (WIDEO) 2020-05-23 21:25 Antywirusowe schronisko 2020-05-23 20:02 Gmina już nie gasi latarni 1 2020-05-23 19:05 Ciężka noga - chudszy portfel 1
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-05-25 18:51 1. wielka tragedia dla nas wszystkich, największa na pewno dla rodziny. Przekazuję szczere wyrazy współczucia 2020-05-25 18:47 2. W każdej robocie są ludzie, Kilka lat temu jechałem jak wariat do szpitala z rodzącą znajomą. Policjanci z drogówki najpierw mnie zatrzymali, a potem pojechali przede mną. Rżnęliśmy 150, 100 przez Nowy Targ. 2020-05-25 18:38 3. To dlaczego nasz prezex chodzi jak Zeus po Olimpie, krzyczy i błyskawicami rzuca? Skąd ta nerwowość? TYLU dyrektorów za TAKIE stawki, brak programu i niewykonane kontrakty - dlaczego bez komentarza osoby odpowiedzialnej: burmistrza? Czyżby chciał nam przekazać, że szpital lepiej sobie radzi bez pacjentów niż z nimi, tylko straty przynosili? 2020-05-25 18:29 4. Przy tak galopujących cenach żywności, to nie liczcie na turystów. Każdy martwi się o pracę i co dać dzieciom do gara. Tylko urzędnicy mogą być pewni bo każdego obedrą ze skóry. 2020-05-25 18:22 5. Na skróty pod prąd ? 2020-05-25 16:54 6. Szkoda człowieka, to był młody lekarz :( 2020-05-25 16:53 7. Z całym szacunkiem dla Siostry Warszawskiej,pomnik to przesada. Ale nazwa ulicy jej imieniem byłaby dobrym pomysłem. Podsuwam to panom radnym. 2020-05-25 16:51 8. ...radziłby sobie samodzielnie - śmiech na sali. Może dla poparcia tych tez jakieś dane liczbowe. Proszę pokazać " Strategię Rozwoju Spółki na lata 2020-2020" Osobiście Pan Burmistrz podpisał Komunikat Wspólny, który zapowiada powstanie takiego dokumentu - miał powstać do 20.12.20219r !!! 2020-05-25 16:39 9. Ilu pracowników uciekło na L4 w tym tygodniu w tej modelowej jednostce? Ilu pacjentów przyjęto w ciągu 2 ostatnich miesięcy? Niech się nasz Prezes pochwali! 2020-05-25 16:30 10. Brawa za to dla policji. Całe szczęście nie wszyscy są rządowymi siepaczami.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Pożegnania

FILMY TP

Bojcorka