Reklama

2020-01-10 14:09:16

Blog

SPŁOWIAŁY, CZERWONY BERET

Lubię zwarte, krótkie książki. Lubię autorów szanujących słowo. "Zaginiony horyzont" Tadeusza Szczęsnego ma zaledwie sto dwadzieścia stron. A po odjęciu ilustracji, przedmowy, strony tytułowej, szmucpaginy i spisu treści, pozostaje niespełna sto. W sam raz na dwie godziny lektury.

     Mocnym wstępem jest przedmowa prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego (tak, z wszystkimi tytułami podpisuje się pod przedmową), która zaczyna się następująco: „zbiór opowiadań Tadeusza Szczęsnego uznać można bez wątpienia za jedno z najciekawszych zjawisk w polskiej współczesnej prozie górskiej. Bez przesady orzec można, iż te, interesujące prostota ekspresji i naturalnością narracji, opowiadania Tadeusza Szczęsnego wręcz stwarzają w polskim pisaniu o górach i wspinaniu nową zupełnie, bardzo istotną jakość, uwalniają bowiem całkowicie problematykę wspinaczkową nie tylko od nudnawej już już dzisiaj »opisowości«, ale także od tradycyjnie obligatoryjnej, topograficznej konkretyzacji przestrzeni, w której zachodzą opisywane górskie zdarzenia”. 
     A tymczasem już na stronie 12, w opowiadaniu Zwycięzcy albo o teorii względności czytamy: „Na przełęczy między Sokolikiem a Krzyżną Górą opuścili znakowany szlak, wybierając ścieżkę wiodącą wprost ku Jastrzębiej Turni. Niebawem znaleźli się pod południową ścianą”. Albo na stronie 29: „Docieramy do Małej Rogatej Szczerbiny. Gdzieś tutaj zaczyna się Trawers Grońskiego, którym można zejść do podstawy północnej ściany Wołowej Turni”. I w wielu miejscach podobnie. Słowem – całkiem sporo tu opisowości i topograficznej konkretyzacji. Mało precyzyjnej zresztą, bo przecież nie ma Trawersu Grońskiego, jest Zachód Grońskiego. 
     Są w tym zbiorze ciekawe formalnie opowiadania (Ostatni wyciąg), klasyczne reportaże (Latające psy), bujdałki, wspomnienia, anegdoty. Zbieranina od Sasa do lasa, jak gdyby autor wyciągnął z szuflady wszystkie posiadane teksty i postanowił je wydać w jednej książce. Wskazuje na to rozpiętość dat pod tekstami – powstawały od 1976 do 2008 roku – i rozpiętość tematyczna, od wspinania, przez roboty wysokościowe, po przeżycia szpitalne i żeglarską inicjację autora. 
     Znajduję w tej książce krystalicznie czyste akapity i fragmenty, które czytam z prawdziwą przyjemnością. Jak chociażby ten: „Ścierał kurze z mebli. Na półkach rzędy książek. Wiele z nich o górach. Nie po raz pierwszy zdał sobie sprawę, że są góry, w które już nie pojedzie, szczyty, na których nie stanie i rzeczy, których nie zrobi. Nie zrobi, bo nie zdąży. Bo jest zbyt stary”. Odnajduję się w tym fragmencie. Nie odmawiam autorowi giętkości frazy, zgrabnego puentowania, potoczystości narracji. Ale ten eklektyczny zbiór tekstów poprzedzony akademickim wstępem i zakończony erudycyjnym posłowiem – że użyję nieco zgranej frazy – nie zachwyca. 
     Niewątpliwie autor zafascynowany jest wojskiem, sporo pisze o szkoleniu wspinaczkowym żołnierzy wojsk powietrzno-desantowych, w którym brał udział jako instruktor, o noszeniu munduru i piciu wódki z jakimś generałem. Generalnie jest dużo o alkoholu i sporo przekleństw. Nie żebym był abstynentem, albo nie przeklinał od czasu do czasu. Ale te militarne fascynacje są mi zupełnie obce. Jest nawet krótki tekst poświęcony stanowi wojennemu; jak rozumiem narrator-autor był wówczas w wojsku nie z własnej woli. 
     Książka jest dość porządnie zredagowana, choć korekta tu i ówdzie szwankuje. Błędny jest opis stopni tatrzańskiej skali trudności dróg wspinaczkowych na stronie 79. Zimą żadne tyczki nie mogą i nie muszą oddzielać Kotła Goryczkowego od Doliny Świńskiej, bo robi to skuteczniej grań Pośredniego Goryczkowego (s. 84). Redaktorka tomu Ilona Łęcka w czymś w rodzaju krótkiego posłowia pisze: „Cechą dominującą narracji Szczęsnego będzie więc nieuchwytna, biała magia, zdolna do kreowania, lecz nie oszukiwania; do karykatury, lecz nie pozbawionej szacunku; do przyprószania przeszłości, lecz nie patyną, a warstewką złota. Wreszcie, magia owa kieruje poszczególne miejsca i wydarzenia w stronę symbolu, archetypu, więc czytając, niejednokrotnie zidentyfikujesz się z bohaterem, by lepiej zrozumieć siebie”. Ale jak tu identyfikować się z bohaterem, który na wspomnienie wojskowych obozów w Dolinie Kobylańskiej pisze z czytelnym rozrzewnieniem: „Nie zamierzam więcej pisać. Wolę wyjąć z szafy spłowiały, czerwony beret i przymknąć oczy...”  
     Prof. dr hab. Jacek Kolbuszewski pisze we wstępie: „opowiadania Tadeusza Szczęsnego – mając za sobą ogrom lektur »górskich« – czytałem z zaciekawieniem i przyjemnością. Z najgłębszym przeto przekonaniem rekomenduję je, uważając i dostrzegając na poziomie swych kompetencji, że proza ta do polskiej literatury nie tylko o górach, ale i ludziach gór, wnosi nowe jakości i nowe wartości, będąc jednocześnie ciekawym dokumentem socjologicznym”. A Ilona Łęcka dodaje: „Zanurzyć się w tę magię jest prawdziwą przyjemnością”.
     Mnie brak kompetencji prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego i nie potrafię zanurzyć się w tę magię (białą), tak jak Ilona Łęcka. Musisz więc zdecydować sam czytelniku… Może ciebie zachwyci i wzruszy spłowiały, czerwony beret?

Tadeusz Szczęsny, Zaginiony horyzont. Książka nie o wspinaczce
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 120 s.; (seria: Literatura górska na świecie) – 24,90 zł

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 192

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    Do obsługi recepcji aparthotelu poszukujemy uprzejmej, dyspozycyjnej osoby ze znajomością języka obcego oraz z prawem jazdy kat. B Tel. 885145405 email: biuro@willajarosta.pl
  • PRACA | dam
    Hotel Tatry na Polanie Zgorzelisko zatrudni KUCHARZA/POMOC KUCHENNĄ z możliwością zakwaterowania. Tel. 182063730 lub 506129438. Szczegółowe informacje na stronie: www.polskietatry.pl
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Aqua Park Zakopane zatrudni: PRACOWNIKA OBSŁUGI SPRZĄTAJĄCEJ. Tel. 182063730 lub 607508752. Szczegółowe informacje na stronie: www.polskietatry.pl
    WWW: www.polskietatry.pl
  • SPRZEDAŻ | różne
    TANI DOBRY WĘGIEL - TRANSPORT PROSTO Z KOPALNI. Kostka, orzech, miał, eko groszek. 517665368
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE - Tel. 601 793 866, www: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • PRACA | dam
    PRACA DLA BYŁEGO URZĘDNIKA. WYMAGANA ZNAJOMOŚĆ PRAWA ADMINISTRACYJNEGO. WYSOKIE WYNAGRODZENIE, ELASTYCZNE GODZINY PRACY. 697353012
    Tel.: 697353012
  • PRACA | dam
    ZAKOPANE PRACA, PRACA, PRACA -OSOBĘ DO PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI, WSPÓLNIKA, PRACOWNIKA PROWADZĄCEGO MUZEUM. 698137333
    Tel.: 698137333
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, NOWE, UMEBLOWANE MIESZKANIE 50m2, CENTRUM NOWY TARG ul. Krzywa. 608806408
  • ANTYKI
    KOLEKCJONERSKIE TARGI STAROCI. PLAC NIEPODLEGŁOŚCI. 8-12 LIPCA. Tel. 668589537
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 - TEL. 694266522
  • RÓŻNE
    Jestem zainteresowana kupnem starych monet, papierów wartościowych, itp. Proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy. Kontakt: 579904317, email: ogloszenia421@gmail.com
  • ANTYKI
    Jestem zainteresowana kupnem starych monet, papierów wartościowych, itp. Proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy. Kontakt: 579904317, email: ogloszenia421@gmail.com
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Do wynajecia kawalerka w Nowy Targu .Mieszkanie po remoncie , dostępne od zaraz.660797241 b12.pl
  • RÓŻNE
    Jestem zainteresowana kupnem starych szabli, mieczy, itp. Proszę o kontakt telefoniczny lub mailowy. Kontakt: 579904317, email: ogloszenia421@gmail.com
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378 Tel.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukam Kucharka/Kucharz najlepiej osoba wielofunkcyjna z możliwym zakwaterowaniem Tel. 889243889
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię działkę budowlaną 10-15 arów okolice Czarnego Dunajca Tel. 508949945
  • PRACA | dam
    Pensjonat w Bukowinie T. zatrudni recepcjonistkę. Praca stała. Tel. 789-111-300 email: praca@roztoka.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY - Tel. 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    DZIAŁKI - 3 HA - koło Białki Tatrzańskiej. 18 28 564 54. Tel.
  • KUPNO
    OBWOŹNY SKUP ZŁOMU - dojazd do klienta. 536269912.
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098 Tel.
  • KUPNO
    Kupię stare góralskie meble Tel. 602388188
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osoby na sezon letni do pomocy w restauracji oraz pensjonacie w Zakopanem. Praca od zaraz. Bez zamieszkania Tel. 662050105 email: m.kto@interia.pl
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    VIDEO - TRANSMISJA NA ŻYWO IMPREZ OKOLICZNOŚCIOWYCH (ŚLUBÓW, KOMUNII, POGRZEBÓW, itp.) - Tel. 605 670 650
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133. Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-07-10 21:30 Cyklofonia, czyli koncert na dwóch kółkach (WIDEO) 2020-07-10 20:45 Hulajnogi zostawiane na ścieżkach rowerowych 2020-07-10 20:00 Pięściarskie treningi i zapowiedź lipcowych walk 2020-07-10 19:15 Burzliwe obrady na sesji. Były wójt krytykuje obecnego 2 2020-07-10 18:31 Pracowity dzień dla TOPR-u 2020-07-10 18:30 Kolory pełne energii 2020-07-10 17:45 Katastrofa we Frydmanie 2020-07-10 17:35 Dwie zakażone osoby z Zakopanego w szpitalu. Do godz. 15:30 wykonano 65 testów 9 2020-07-10 17:12 Kolejny raz śmigłowiec akcji 2020-07-10 17:00 To zupełnie Nowy Świat 5 2020-07-10 16:15 Ktoś okradł strażaków ze Spytkowic 2020-07-10 15:30 Słowak zginął wczoraj w Czarnym Dunajcu 2020-07-10 14:47 Śmigłowiec w akcji 2020-07-10 14:45 Słowacy wysyłają policjantów do monitorowania granicy 2020-07-10 14:15 Wycieczka z przewodnikiem, a po niej letnie kino 2020-07-10 13:56 Dziękujemy osobom pobierającym wymazy przed szpitalem 1 2020-07-10 13:44 Zmniejsza się kolejka do testów na koronawirusa (WIDEO) 2020-07-10 13:36 Zgubili kamerę GoPro. Nagroda dla uczciwego znalazcy 2020-07-10 13:15 Zwłoki w potoku 2020-07-10 12:24 Testy na koronawirusa nie dla wszystkich 2 2020-07-10 12:10 Przed szpitalem w Zakopanem kolejka do testów. Blokuje się droga dojazdowa (WIDEO) 9 2020-07-10 11:45 Na Podhalu kolejne osoby z koronawirusem 2020-07-10 11:00 Osoby z pogrzebu Zofii Karpiel Bułecki zostaną poddane testom. Sanepid prosi o maile 2 2020-07-10 10:43 Muzyka bałkańska i francuska na akordeonie 2020-07-10 10:00 Czas dróżnika 2020-07-10 09:30 Nadal utrudnienia na odcinku Krościenko - Szczawnica 3 2020-07-10 09:00 Wilk przed kamerą 2020-07-10 08:00 Afera w Czorsztynie 3 2020-07-10 00:00 W. KRUK od 1840 na zawsze 2020-07-09 22:38 Odwołana konferencja. Część uczestników była na pogrzebie Zofii Karpiel 2020-07-09 21:02 Czarna seria, śmierć kolejnego rowerzysty 8 2020-07-09 19:44 Na pogrzebie Zofii Karpiel była osoba zarażona koronawirusem. Sanepid prosi o kontakt żałobników 10 2020-07-09 19:44 Kozic harce pod Zawratem (WIDEO) 2 2020-07-09 19:42 Dla rowerzystów i dla pieszych 1 2020-07-09 19:40 Wodna atrakcja 3 2020-07-09 19:29 TPN potwierdził, że plakat wyborczy wisiał na Giewoncie 3 2020-07-09 19:03 600 km na 160 urodziny poety (WIDEO) 2020-07-09 18:30 Turyści w Grocie 4 2020-07-09 17:44 Ogrodowa już wkrótce będzie otwarta 2020-07-09 17:34 Utrudnienia na drodze Szczawnica - Krościenko. Kładą asfalt 2 2020-07-09 16:49 Potrącenie rowerzysty 7 2020-07-09 16:29 Zakopane w kwiatach 2 2020-07-09 16:18 Na kogo zagłosujesz w drugiej turze wyborów prezydenckich 34 2020-07-09 15:51 Turyści zgubili szlak na Skrajnym Granacie 2020-07-09 15:30 Teatr dla dzieci w parkowej altanie 2020-07-09 15:26 Wraca temat obwodnicy 2 2020-07-09 14:47 Słoneczne miasto 2020-07-09 14:39 Zmarł Krzysztof Cukier, łyżwiarz, reprezentant klubu SNPTT 1907 Zakopane 2020-07-09 14:00 Utrudnienia na zakopiance 2020-07-09 13:35 Jadą goście jadą i wracają korki 3
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-07-10 21:12 1. ...a Ciotka siy z góry niebieskiyj śmieje scyrze,zawse ciesyły Jom figle.... . 2020-07-10 21:10 2. Nowy Świat wg LS. Panie Ciepliński nie daj się zastraszyć. A Panu Żółtkowi gratuluję wielu dotychczasowych udanych wystąpień, interpelacji oraz aktywności międzysesyjnej. Szacun! Nie wątpię, że tymi merytorycznymi argumentami kierowali się pańscy koledzy głosując z tą kandydaturą. Oby tak dalej! 2020-07-10 20:54 3. Popieram komentarz @news. Tam gdzie była na Placu Dietla. Natomiast ten nowszy model nie sobie Pan Nicolas w Hutniku na holu postawi. 2020-07-10 20:48 4. Czekamy na remont ul.Tetmajera który był obiecany. 2020-07-10 20:48 5. Czy sytuacja jest pod kontrolą / jak zapewnia sie/ to sie okaze niedlugo 2020-07-10 20:37 6. Wyszukajcie sobie w internecie jak działają testy pcr i co pisze sam producent o nich w instrukcji. Może niektórym się coś rozjaśni. 2020-07-10 20:25 7. Ivo , pokaż mi sklep bez płynu, bo nie widziałam ani jednego takowego. Czy mały czy duży. Może kiepsko się rozglądasz? 2020-07-10 20:19 8. A co tu jest dziwnego? Nagle się pojawiło? A kto tutaj testuje? Nikt. Testów nie ma, chorych nie ma! Jakby nas tak przebadać, to pewnie byśmy się zdziwili. Wpuszczamy do domów obcych ludzi, tłumy na ulicach, w sklepach, lokalach gastronomicznych. Względy sanitarne, szkoda mówić. Kasa się llczy, nic więcej. Obok mnie działa (o dziwo, jeszcze) pensjonat. Przyjmuje na jedną noc, więc rotacja duża. A pościel po takiej nocy się wietrzy, nie pierze! Jaka dezynfekcja?! Dom z otwartą przestrzenią. Pensjonat stworzony z domu jednorodzinnego. Kotłują się w jednym zamniętym miejscu. Sanepid nie kontroluje, więc można wszystko. Czym tu się dziwić. Przetestować mieszkańców Podhala, to by się okazało, czy wirus istnieje! 2020-07-10 20:04 9. W ostatnich wyborach nie głosowałem na obecnego wójta właśnie z tego powodu. Dziś widzę, że zrozumiał to co ja już dawno wiedziałem, w następnych wyborach będzie miał pan mój głos. 2020-07-10 19:44 10. Ale że co? Zarobić nie można?
2020-07-04 14:02 1. Jest i nasz Zacharko! Parcie ma chłopina na szkło nieopisane; lata 70 - 80 PZPR; później Solidarność; Loża Masońska Zamoyskiego i teraz PiS... 2020-07-04 13:24 2. Czemu on tego pedofila ułaskawił? Czemu tak opieszale działają z pedofilia kościelną? Czy mają w tym jakiś interes? 2020-07-03 23:52 3. to głosuj na tego,co go ta od olimpiady do JPIi porównała,będziesz miała i ośmiorniczki i ..... 2020-06-30 22:12 4. jakos tak nie widze ani dystansu, ani maseczek - jak to tak naprawde z tym wirusem jest? ja musze utrzymywac dystans spoleczny, kaganiec na ryj zakladac, a wladza nic nie musi... pad w towarzystwie zupelnie obcych osob na wyciagniecie reki, bez maski - jemu wolno, a normalnemu czlowiekowi nie??? no chyba ze ci ludzie to jego rodzina razem z nim mieszkajaca. 2020-06-24 23:02 5. Zakopane wita patriotę i wielkiego człowieka. U nas w Zakopanym wartości religijne są na pierwszym miejscu.Wspaniały człowiek. 2020-06-24 00:18 6. Z Poronina..... Gdyby to Lenin przyjechał to przyjabys go z szacunkiem ???????? 2020-06-23 22:53 7. Nie chcę takiego prezydenta na kolejnych 5 lat. Jestem zażenowana gdy oglądam jego wystąpienia na forum europejskim. Miał szansę jak nikt inny przez te lata zrobić coś pożytecznego dla Polski. Miał cały rząd partyjnych koleżków! Został pan- panie Duda jednostronnie wykorzystany przez Jarosława. Zdaje pan sobie z tego sprawę? Użył pana do swych celów! Za miesiąc po II turze nawet panu ręki nie poda- co i teraz robi z dużą niechęcią! Szymon Hołownia ma mój głos!!!! 2020-06-23 21:19 8. ???????????????????????????????? 2020-06-23 21:18 9. Po co przyjechał nie był nie jest i nie będzie nigdy prawdziwymi prezydentem to marionetka prezesa 2020-06-18 14:33 10. Jeżdżę w góry 2 razy w roku i ciągle mi mało.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Bojcorka

FILMY TP

Pożegnania