Reklama

2020-01-10 14:09:16

Blog

SPŁOWIAŁY, CZERWONY BERET

Lubię zwarte, krótkie książki. Lubię autorów szanujących słowo. "Zaginiony horyzont" Tadeusza Szczęsnego ma zaledwie sto dwadzieścia stron. A po odjęciu ilustracji, przedmowy, strony tytułowej, szmucpaginy i spisu treści, pozostaje niespełna sto. W sam raz na dwie godziny lektury.

     Mocnym wstępem jest przedmowa prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego (tak, z wszystkimi tytułami podpisuje się pod przedmową), która zaczyna się następująco: „zbiór opowiadań Tadeusza Szczęsnego uznać można bez wątpienia za jedno z najciekawszych zjawisk w polskiej współczesnej prozie górskiej. Bez przesady orzec można, iż te, interesujące prostota ekspresji i naturalnością narracji, opowiadania Tadeusza Szczęsnego wręcz stwarzają w polskim pisaniu o górach i wspinaniu nową zupełnie, bardzo istotną jakość, uwalniają bowiem całkowicie problematykę wspinaczkową nie tylko od nudnawej już już dzisiaj »opisowości«, ale także od tradycyjnie obligatoryjnej, topograficznej konkretyzacji przestrzeni, w której zachodzą opisywane górskie zdarzenia”. 
     A tymczasem już na stronie 12, w opowiadaniu Zwycięzcy albo o teorii względności czytamy: „Na przełęczy między Sokolikiem a Krzyżną Górą opuścili znakowany szlak, wybierając ścieżkę wiodącą wprost ku Jastrzębiej Turni. Niebawem znaleźli się pod południową ścianą”. Albo na stronie 29: „Docieramy do Małej Rogatej Szczerbiny. Gdzieś tutaj zaczyna się Trawers Grońskiego, którym można zejść do podstawy północnej ściany Wołowej Turni”. I w wielu miejscach podobnie. Słowem – całkiem sporo tu opisowości i topograficznej konkretyzacji. Mało precyzyjnej zresztą, bo przecież nie ma Trawersu Grońskiego, jest Zachód Grońskiego. 
     Są w tym zbiorze ciekawe formalnie opowiadania (Ostatni wyciąg), klasyczne reportaże (Latające psy), bujdałki, wspomnienia, anegdoty. Zbieranina od Sasa do lasa, jak gdyby autor wyciągnął z szuflady wszystkie posiadane teksty i postanowił je wydać w jednej książce. Wskazuje na to rozpiętość dat pod tekstami – powstawały od 1976 do 2008 roku – i rozpiętość tematyczna, od wspinania, przez roboty wysokościowe, po przeżycia szpitalne i żeglarską inicjację autora. 
     Znajduję w tej książce krystalicznie czyste akapity i fragmenty, które czytam z prawdziwą przyjemnością. Jak chociażby ten: „Ścierał kurze z mebli. Na półkach rzędy książek. Wiele z nich o górach. Nie po raz pierwszy zdał sobie sprawę, że są góry, w które już nie pojedzie, szczyty, na których nie stanie i rzeczy, których nie zrobi. Nie zrobi, bo nie zdąży. Bo jest zbyt stary”. Odnajduję się w tym fragmencie. Nie odmawiam autorowi giętkości frazy, zgrabnego puentowania, potoczystości narracji. Ale ten eklektyczny zbiór tekstów poprzedzony akademickim wstępem i zakończony erudycyjnym posłowiem – że użyję nieco zgranej frazy – nie zachwyca. 
     Niewątpliwie autor zafascynowany jest wojskiem, sporo pisze o szkoleniu wspinaczkowym żołnierzy wojsk powietrzno-desantowych, w którym brał udział jako instruktor, o noszeniu munduru i piciu wódki z jakimś generałem. Generalnie jest dużo o alkoholu i sporo przekleństw. Nie żebym był abstynentem, albo nie przeklinał od czasu do czasu. Ale te militarne fascynacje są mi zupełnie obce. Jest nawet krótki tekst poświęcony stanowi wojennemu; jak rozumiem narrator-autor był wówczas w wojsku nie z własnej woli. 
     Książka jest dość porządnie zredagowana, choć korekta tu i ówdzie szwankuje. Błędny jest opis stopni tatrzańskiej skali trudności dróg wspinaczkowych na stronie 79. Zimą żadne tyczki nie mogą i nie muszą oddzielać Kotła Goryczkowego od Doliny Świńskiej, bo robi to skuteczniej grań Pośredniego Goryczkowego (s. 84). Redaktorka tomu Ilona Łęcka w czymś w rodzaju krótkiego posłowia pisze: „Cechą dominującą narracji Szczęsnego będzie więc nieuchwytna, biała magia, zdolna do kreowania, lecz nie oszukiwania; do karykatury, lecz nie pozbawionej szacunku; do przyprószania przeszłości, lecz nie patyną, a warstewką złota. Wreszcie, magia owa kieruje poszczególne miejsca i wydarzenia w stronę symbolu, archetypu, więc czytając, niejednokrotnie zidentyfikujesz się z bohaterem, by lepiej zrozumieć siebie”. Ale jak tu identyfikować się z bohaterem, który na wspomnienie wojskowych obozów w Dolinie Kobylańskiej pisze z czytelnym rozrzewnieniem: „Nie zamierzam więcej pisać. Wolę wyjąć z szafy spłowiały, czerwony beret i przymknąć oczy...”  
     Prof. dr hab. Jacek Kolbuszewski pisze we wstępie: „opowiadania Tadeusza Szczęsnego – mając za sobą ogrom lektur »górskich« – czytałem z zaciekawieniem i przyjemnością. Z najgłębszym przeto przekonaniem rekomenduję je, uważając i dostrzegając na poziomie swych kompetencji, że proza ta do polskiej literatury nie tylko o górach, ale i ludziach gór, wnosi nowe jakości i nowe wartości, będąc jednocześnie ciekawym dokumentem socjologicznym”. A Ilona Łęcka dodaje: „Zanurzyć się w tę magię jest prawdziwą przyjemnością”.
     Mnie brak kompetencji prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego i nie potrafię zanurzyć się w tę magię (białą), tak jak Ilona Łęcka. Musisz więc zdecydować sam czytelniku… Może ciebie zachwyci i wzruszy spłowiały, czerwony beret?

Tadeusz Szczęsny, Zaginiony horyzont. Książka nie o wspinaczce
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 120 s.; (seria: Literatura górska na świecie) – 24,90 zł

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 192

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    Aparthotel Prestige w Zakopanem zatrudni osoby na stawisko MANAGERA obiektu oraz obsługi RECEPCJI. CV prosimy przesyłać na e-mail.
    Tel.: +48663341092
    E-mail: 133annab@gmail.com
  • PRACA | dam
    Praca w Recepcji w weekendy, obsługa telefoniczna, przyjmowanie rezerwacji Kościelisko.
    Tel.: +48663341092
    E-mail: anna133@interia.eu
  • KOMUNIKATY
    Zakopiańskie Centrum Kultury ogłasza PRZETARG NA DZIERŻAWĘ STOISK położonych przy ul. Krupówki, ul. Na Gubałówkę oraz na Placu Pod Gubałówką w Zakopanem. Szczegółowe Informacje na stronie BIP Zakopiańskiego Centrum Kultury
    WWW: https://bip.zakopane.eu/lista/bip-zakopianskiego-centrum-kultury
  • USŁUGI | budowlane
    POKRYCIA DACHOWE, RYNNY, OBRÓBKI, PODBITKI, MALOWANIE DACHÓW, WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, FASADY, ELEWACJE, OCIEPLENIA, KOMINY, MONTAŻ OKIEN DACHOWYCH. 531 001 608.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 -
    Tel.: 694 266 522
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI ENERGICZNĄ KOBIETĘ do pracy w kuchni na stanowisko KUCHARKA, POMOC KUCHENNA.Praca stała. 601 533 566, 18 20 64 305
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI ENERGICZNĄ KOBIETĘ DO PRACY W KUCHNI na stanowisko ZMYWAK i OBIERAK. Praca stała 601 533 566, 18 20 64 305
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    TRAKTOR C-330, stan b. dobry. PRZYCZEPA SAMOZBIERAJĄCA. 605 378 277.
  • PRACA | dam
    MAŁY PENSJONAT W PORONINIE szuka PANI DO ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA, tel. 607 863 893
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ATRAKCYJNY DOM Z PŁAZÓW W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. 601 958 378
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo pomocników tynkarzy, stolarzy, malarzy, monterów rusztowań, blacharzy oraz młodych do przyuczenia w zawodzie. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
2020-06-05 03:57 Szaleńcza ucieczka przed policją 2020-06-04 22:48 Jedz lody - zbieraj lodowe pieczątki! 2020-06-04 22:06 Napadł na posesję i zdemolował wóz 1 2020-06-04 21:30 Zamknięty kościół i plebania - rozmowa z wójtem (WIDEO) 7 2020-06-04 21:10 Powiat suski w czołówce zakażeń koronawirusem 2020-06-04 21:00 Przez Króle nie przejedziesz 2020-06-04 20:42 Wyborcza niedziela pod Giewontem 2020-06-04 20:15 Żaden ksiądz nie jest chory 2 2020-06-04 19:26 Panika i dezinformacja, wójt Kościeliska uspokaja (WIDEO) 2020-06-04 19:09 Zabieramy was na Stylchyn (WIDEO) 2020-06-04 18:20 Zdrowi księża na kwarantannie 1 2020-06-04 17:45 Tłumne poparcie dla Trzaskowskiego 24 2020-06-04 16:33 Kwarantanna świątyni - Kościół Św. Kazimierza zamknięty 3 2020-06-04 16:00 Covidove epicentrum w Kościelisku 13 2020-06-04 15:30 Pandemiczne życie na Krupówkach 4 2020-06-04 15:00 Mleczarnia w opałach - prokuratura prowadzi 2 śledztwa 3 2020-06-04 14:04 Śmietnisko nad rzeką plus fetor ścieków 8 2020-06-04 13:00 Notoryczne skażenia gminnych wodociągów 9 2020-06-04 12:25 Ulotki z dziecięcego rowerka - to było 4 czerwca 2 2020-06-04 12:00 Upragniona droga nie zachwyca 2020-06-04 11:44 Wyżej wciąż zima trzyma 2020-06-04 11:04 Surwiwal rencisty czyli 4 miesiące bez wypłaty 1 2020-06-04 10:48 Manifestacyjny Łyk Wolności 2 2020-06-04 10:00 Śmierć czworga posłów na zakopiance 2 2020-06-04 09:00 Jak powstają koszyki (WIDEO) 2020-06-04 08:35 Najpierw słońce, potem burze 2020-06-04 08:01 Chemikalia na śmietnik 2020-06-03 21:26 Groźny wypadek w Suchem 2020-06-03 21:00 Odmrażane baseny dostały wytyczne 3 2020-06-03 20:47 Mamy pierwsze borowiki 3 2020-06-03 20:16 Brudna woda prosto do wanny 8 2020-06-03 20:00 Przystań w zawieszeniu 2 2020-06-03 19:00 Wiktor Sowa we wspomnieniach bliskich 2020-06-03 18:07 Smakowite wyróżnienie 1 2020-06-03 17:00 Odmrażanie kultury 2020-06-03 16:00 Korea Północna. Dziennik podróży. Konkurs dla czytelników 2020-06-03 15:00 Przedsiębiorcy sami mogą sprawdzić zwolnienie ze składek 1 2020-06-03 14:00 Wodociągi przepraszają za suche krany 4 2020-06-03 13:00 Dwunastu na łódce 3 2020-06-03 12:00 Kanapowcy z Podhala poszukiwani 2020-06-03 11:00 Jeździłem po ulicach i płakałem. Wszystko zniszczone, wszystko, rozumiesz... 10 2020-06-03 10:00 Mistrzowskie oszustwo 2020-06-03 09:04 Do otwarcia granic 1 2020-06-03 08:00 I po spływie - kajakarze nie popłyną w Boże Ciało 2020-06-03 01:21 Mieszkańcy Podhala mogą BEZPŁATNIE wykonać badanie przesiewowe raka jelita grubego i to w pełnym znieczuleniu! 2020-06-02 21:40 Koniec z pandemicznymi obostrzeniami w urzędzie 2 2020-06-02 20:47 Mega awaria, pół miasta bez wody 5 2020-06-02 20:14 Dziura na dziurze 10 2020-06-02 19:11 Kończy się budowa tras rolkarsko-nartorolkowych 4 2020-06-02 18:12 Jak ser szwajcarski 4
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-06-05 01:41 1. Wybraliście sobie wójta to macie ????. Nic nie robi kasę trzepie i udaje głuchego i ślepego. Taki nieudacznik ma 70% poparcia. A Pan Kęsek zamiast kontrolować to obrasta tłuszczem przez nieróbstwo. Draństwo do potęgi. Wybierajcie dalej. Wstyd, wstyd i hańba Jacusiu ???? 2020-06-05 01:38 2. Ale szczery ten wojt - ho ho ho . 2020-06-05 01:27 3. Hahaha czy wy myślicie, że wójt gminy Biały Dunajec się tym przejmuje? On twierdzi, że bakterie coli w wodzie nie szkodzą. Mówi, że mieszkańcy są odporni, tylko turyści mają z tym problem. Woda nie ważna, byle drogi biznesmenom kupić, wyremontować. O albo teren na karczmę wynająć za bezcen. Można obejrzeć sesję i zobaczyć jak wygląda walka radnych o kanalizację, wodociągi i śmieci. Wójt dba o swój stołek. Wizerunek gminy jest mu obcy. 2020-06-05 01:27 4. Zgadzam sie co do policji w Czarnym Dunajcu .Pare miesiecy temu - mieszkam na bocznej ulicy - kolo mnie tylko jeden sasiad , w ciagu nocy okolo godziny 2:00 podjechal samochod i siedzialo w nim dwoch mezczyzn ( widzialam poniewaz zaswiecilo sie swiatlo kolo domu) siedzieli dosyc dlugo kiedy zobaczyli ze poruszyly sie firanki zaraz odjechali . Zadzwonilam na policje i powiedziano mi ze kogo beda szukac jak oni na pewno juz uciekli , tak wlasnie wyglada pomoc policji . Moje pytanie po co oni sa ? Jak by mogli to zapewne powiedzieli by : nie zawracajcie nam ''zadu'' ! WSTYD WIELKI WSTYD aby tak traktowac ludzi . Ale ... kto ma teraz wstyd ? 2020-06-05 01:12 5. Są jednak przyzwoici Górale. Dobrze wiedzieć. 2020-06-05 00:14 6. Eeee eeee eee Sołtys ma konkurencję 2020-06-04 23:51 7. nikt nie jest chory, ale plebania i kosciol zamkniety. ot, tak na wszelki wypadek. 2020-06-04 23:50 8. Rbkm gazda1 nie musiałeś rozwiewać moich wątpliwości, wraz z twoim znakomitym kolegą w wierzeniu.....mam o was bardzo precyzyjne zdanie podobnie jak o waszych kryształowych wodzach.....mógłbym je wyrazić tutaj próbując nie używać słów powszechnie uznanych za wulgarne ale po pierwsze nie zamierzam rozwiewać waszego, nazwijmy to wierzenia w jakiejkolwiek postaci, bo błądzenie jest rzeczą ludzką byle to kiedyś zrozumieć a po drugie fakty to nie jest wasza specjalność, jak widać..., po trzecie nie zrozumiecie towarzysze......fakty są faktami a nieautentyczne to są niektóre postacie...... 2020-06-04 23:32 9. do @GB, jakie to niesamowite jest ile sie od Ciebie dowiedzialem o sobie. Az strach zapytac skad czerpiesz taka wiedze? Ale tak na wszelki wypadek to pamietaj, ze w wielu miejscach nadal nosimy maseczki. Pozdrawiam. 2020-06-04 23:22 10. Jest siła jest moc, młodzieżówka KOD jest super, jeszcze trzymają sie na nogach :)) Boże i wszyscy święci chrońcie nas przed takim prezydentem !! To gorsza zaraza niż komuchy !
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Bojcorka

Pożegnania

Album TP