Reklama

2020-01-10 14:09:16

Blog

SPŁOWIAŁY, CZERWONY BERET

Lubię zwarte, krótkie książki. Lubię autorów szanujących słowo. "Zaginiony horyzont" Tadeusza Szczęsnego ma zaledwie sto dwadzieścia stron. A po odjęciu ilustracji, przedmowy, strony tytułowej, szmucpaginy i spisu treści, pozostaje niespełna sto. W sam raz na dwie godziny lektury.

     Mocnym wstępem jest przedmowa prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego (tak, z wszystkimi tytułami podpisuje się pod przedmową), która zaczyna się następująco: „zbiór opowiadań Tadeusza Szczęsnego uznać można bez wątpienia za jedno z najciekawszych zjawisk w polskiej współczesnej prozie górskiej. Bez przesady orzec można, iż te, interesujące prostota ekspresji i naturalnością narracji, opowiadania Tadeusza Szczęsnego wręcz stwarzają w polskim pisaniu o górach i wspinaniu nową zupełnie, bardzo istotną jakość, uwalniają bowiem całkowicie problematykę wspinaczkową nie tylko od nudnawej już już dzisiaj »opisowości«, ale także od tradycyjnie obligatoryjnej, topograficznej konkretyzacji przestrzeni, w której zachodzą opisywane górskie zdarzenia”. 
     A tymczasem już na stronie 12, w opowiadaniu Zwycięzcy albo o teorii względności czytamy: „Na przełęczy między Sokolikiem a Krzyżną Górą opuścili znakowany szlak, wybierając ścieżkę wiodącą wprost ku Jastrzębiej Turni. Niebawem znaleźli się pod południową ścianą”. Albo na stronie 29: „Docieramy do Małej Rogatej Szczerbiny. Gdzieś tutaj zaczyna się Trawers Grońskiego, którym można zejść do podstawy północnej ściany Wołowej Turni”. I w wielu miejscach podobnie. Słowem – całkiem sporo tu opisowości i topograficznej konkretyzacji. Mało precyzyjnej zresztą, bo przecież nie ma Trawersu Grońskiego, jest Zachód Grońskiego. 
     Są w tym zbiorze ciekawe formalnie opowiadania (Ostatni wyciąg), klasyczne reportaże (Latające psy), bujdałki, wspomnienia, anegdoty. Zbieranina od Sasa do lasa, jak gdyby autor wyciągnął z szuflady wszystkie posiadane teksty i postanowił je wydać w jednej książce. Wskazuje na to rozpiętość dat pod tekstami – powstawały od 1976 do 2008 roku – i rozpiętość tematyczna, od wspinania, przez roboty wysokościowe, po przeżycia szpitalne i żeglarską inicjację autora. 
     Znajduję w tej książce krystalicznie czyste akapity i fragmenty, które czytam z prawdziwą przyjemnością. Jak chociażby ten: „Ścierał kurze z mebli. Na półkach rzędy książek. Wiele z nich o górach. Nie po raz pierwszy zdał sobie sprawę, że są góry, w które już nie pojedzie, szczyty, na których nie stanie i rzeczy, których nie zrobi. Nie zrobi, bo nie zdąży. Bo jest zbyt stary”. Odnajduję się w tym fragmencie. Nie odmawiam autorowi giętkości frazy, zgrabnego puentowania, potoczystości narracji. Ale ten eklektyczny zbiór tekstów poprzedzony akademickim wstępem i zakończony erudycyjnym posłowiem – że użyję nieco zgranej frazy – nie zachwyca. 
     Niewątpliwie autor zafascynowany jest wojskiem, sporo pisze o szkoleniu wspinaczkowym żołnierzy wojsk powietrzno-desantowych, w którym brał udział jako instruktor, o noszeniu munduru i piciu wódki z jakimś generałem. Generalnie jest dużo o alkoholu i sporo przekleństw. Nie żebym był abstynentem, albo nie przeklinał od czasu do czasu. Ale te militarne fascynacje są mi zupełnie obce. Jest nawet krótki tekst poświęcony stanowi wojennemu; jak rozumiem narrator-autor był wówczas w wojsku nie z własnej woli. 
     Książka jest dość porządnie zredagowana, choć korekta tu i ówdzie szwankuje. Błędny jest opis stopni tatrzańskiej skali trudności dróg wspinaczkowych na stronie 79. Zimą żadne tyczki nie mogą i nie muszą oddzielać Kotła Goryczkowego od Doliny Świńskiej, bo robi to skuteczniej grań Pośredniego Goryczkowego (s. 84). Redaktorka tomu Ilona Łęcka w czymś w rodzaju krótkiego posłowia pisze: „Cechą dominującą narracji Szczęsnego będzie więc nieuchwytna, biała magia, zdolna do kreowania, lecz nie oszukiwania; do karykatury, lecz nie pozbawionej szacunku; do przyprószania przeszłości, lecz nie patyną, a warstewką złota. Wreszcie, magia owa kieruje poszczególne miejsca i wydarzenia w stronę symbolu, archetypu, więc czytając, niejednokrotnie zidentyfikujesz się z bohaterem, by lepiej zrozumieć siebie”. Ale jak tu identyfikować się z bohaterem, który na wspomnienie wojskowych obozów w Dolinie Kobylańskiej pisze z czytelnym rozrzewnieniem: „Nie zamierzam więcej pisać. Wolę wyjąć z szafy spłowiały, czerwony beret i przymknąć oczy...”  
     Prof. dr hab. Jacek Kolbuszewski pisze we wstępie: „opowiadania Tadeusza Szczęsnego – mając za sobą ogrom lektur »górskich« – czytałem z zaciekawieniem i przyjemnością. Z najgłębszym przeto przekonaniem rekomenduję je, uważając i dostrzegając na poziomie swych kompetencji, że proza ta do polskiej literatury nie tylko o górach, ale i ludziach gór, wnosi nowe jakości i nowe wartości, będąc jednocześnie ciekawym dokumentem socjologicznym”. A Ilona Łęcka dodaje: „Zanurzyć się w tę magię jest prawdziwą przyjemnością”.
     Mnie brak kompetencji prof. dr hab. Jacka Kolbuszewskiego i nie potrafię zanurzyć się w tę magię (białą), tak jak Ilona Łęcka. Musisz więc zdecydować sam czytelniku… Może ciebie zachwyci i wzruszy spłowiały, czerwony beret?

Tadeusz Szczęsny, Zaginiony horyzont. Książka nie o wspinaczce
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 120 s.; (seria: Literatura górska na świecie) – 24,90 zł

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 192

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Sprzedam DOM do wykończenia na Orawie. Działka 20 arów, pięknie położona. 12 276 28 34.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE WNĘTRZ TRADYCYJNE, NATRYSKOWE (do 1000 m2/dzień), TYNKI DEKORACYJNE, TAPETY, GŁADZIE, PANELE -
    Tel.: 660 921 810.
  • PRACA | dam
    MAŁY PENSJONAT W PORONINIE szuka PANI DO ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA, tel. 607 863 893
  • SPRZEDAŻ | różne
    SPRZEDAM TANIO BUDKĘ PARKINGOWĄ. Zakopane tel. 602 378 614
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ATRAKCYJNY DOM Z PŁAZÓW W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. 601 958 378
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 -
    Tel.: 694 266 522
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Działka budowlana nad Jez. Dobczyckim, Brzączowice Do sprzedania działka budowlana w Brzączowicach (gmina Dobczyce) , 30 km od Krakowa. Z działki rozpościera się widok na Zalew Dobczycki. Szerokość działki ok. 34 m, długość 72 . Wg. MPZP działka położona na terenie zabudowy mieszkaniowej i usługowej oraz terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Na działce prąd, gaz , woda i kanalizacja. Dojazd drogą asfaltową , ostanie 50 m drogą gminną nieurządzoną .
    Tel.: 508 380 383
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    OPEL Mokka 4x4 2015r fullopcja, 55000zl
    Tel.: 694432557
    GG: 1527664
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię dom w Zakopanem
    Tel.: 604458153
  • PRACA | dam
    Poszukuje doświadczonych osób do pracy na budowie w Niemczech. Okolice Frankfurtu. Gwarantuje zakwaterowanie.
    Tel.: +491774439609
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo, TYNKARZY, STOLARZY, MALARZY, MONTERÓW RUSZTOWAŃ, BLACHARZY ORAZ MŁODYCH DO PRZYUCZENIA W ZAWODZIE - TYNKARZ. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
2020-05-25 18:15 Rękawiczki, maseczki i środki dezynfekujące potrzebne (WIDEO) 2020-05-25 17:30 Wstydliwa wizytówka 2020-05-25 16:30 Audi kontra hyundai 2020-05-25 15:25 Niech podwykonawcy nie tracą nadziei 2020-05-25 15:25 Szpitalna śmierć - mężczyzna nie przeżył upadku 1 2020-05-25 15:00 Z maluchem na bombach do szpitala 1 2020-05-25 14:30 Cechy wyróżniające projekty nowoczesnych domów 2020-05-25 14:18 Skarbówka czysta 3 2020-05-25 14:00 Wielkie porządki w GOK-u. Kalendarz imprez niepewny 2020-05-25 13:00 Wielkie burzenie przy Ludźmierskiej 2020-05-25 12:31 Upadek ze szpitalnego okna 1 2020-05-25 12:00 Kąpielisko Chochołowska 2020-05-25 11:00 Wychowanie fizyczne na odległość 2020-05-25 10:00 Nazwali mnie Królową Tatr... no i co mam zrobić ? 3 2020-05-25 09:05 1% podatku można przekazać do 31 maja 2020-05-25 09:00 Zabytek to zbytek 1 2020-05-25 00:17 Wypadek rowerzystki pod Lubaniem 3 2020-05-25 00:00 Wytwórnia Lodów Naturalnych - smaki na poniedziałek 2020-05-24 23:55 Sunia wędrowniczka znaleziona na szlaku 2020-05-24 22:05 Zakopane tęskni za turystami 14 2020-05-24 21:30 Góralskie witacze 3 2020-05-24 21:00 Szpital już cienko nie przędzie 13 2020-05-24 20:00 Zalew grup obcojęzycznych 1 2020-05-24 19:07 Śmieciowe profanum 2020-05-24 18:00 Rowery wyjdą z podziemia 2 2020-05-24 17:00 Rzepne placki po orawsku (WIDEO) 1 2020-05-24 16:30 Na Gubałówce ludzi co kot napłakał 2 2020-05-24 16:00 Pobocza przystrojone na niedzielę 4 2020-05-24 15:30 Pożegnanie doktora 3 2020-05-24 15:00 Tłumnie, blisko i bez maseczek - witamy pod Gubałówką 23 2020-05-24 14:30 Pobalował i poszedł boso 1 2020-05-24 14:00 Jutro i pojutrze ostre burze 2 2020-05-24 13:13 Stłuczka na zakopiance 2020-05-24 13:00 Nocne balowanie z Covid-19 w tle 10 2020-05-24 12:15 Rośnie liczba wyzdrowień 2020-05-24 12:00 Dźwięki z wieży 2020-05-24 11:40 Brakuje krwi, pomóż chorym 2020-05-24 11:20 Rzut oka na Czarny Staw Gąsienicowy (WIDEO) 2020-05-24 11:00 Oszust z rozmachem 1 2020-05-24 10:00 Tatrzańscy Kurierzy 1 2020-05-24 09:15 Błoto na szlakach, deszcz i marne widoki 2020-05-24 08:39 Groźny wypadek na zakopiance 2020-05-24 08:20 Biało na szczycie 2020-05-24 08:00 Pod Giewontem barowa pogoda 2 2020-05-24 00:00 Wytwórnia Lodów Naturalnych - smaki na niedzielę 2020-05-24 00:00 Nasze drzwi Twoim oknem na świat 2020-05-23 21:55 Na granicy świata (WIDEO) 2020-05-23 21:25 Antywirusowe schronisko 2020-05-23 20:02 Gmina już nie gasi latarni 1 2020-05-23 19:05 Ciężka noga - chudszy portfel 1
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-05-25 16:54 1. Szkoda człowieka, to był młody lekarz :( 2020-05-25 16:53 2. Z całym szacunkiem dla Siostry Warszawskiej,pomnik to przesada. Ale nazwa ulicy jej imieniem byłaby dobrym pomysłem. Podsuwam to panom radnym. 2020-05-25 16:51 3. ...radziłby sobie samodzielnie - śmiech na sali. Może dla poparcia tych tez jakieś dane liczbowe. Proszę pokazać " Strategię Rozwoju Spółki na lata 2020-2020" Osobiście Pan Burmistrz podpisał Komunikat Wspólny, który zapowiada powstanie takiego dokumentu - miał powstać do 20.12.20219r !!! 2020-05-25 16:39 4. Ilu pracowników uciekło na L4 w tym tygodniu w tej modelowej jednostce? Ilu pacjentów przyjęto w ciągu 2 ostatnich miesięcy? Niech się nasz Prezes pochwali! 2020-05-25 16:30 5. Brawa za to dla policji. Całe szczęście nie wszyscy są rządowymi siepaczami. 2020-05-25 15:33 6. Śmiertelność w Polsce w czasie ataku "Bestii ze wschodu" spadła. Ludzie przestali umierać na inne choroby... Zastanawiające... Kierowcy tirów nie chorują, policja wojsko i rząd nie choruje, ekspedientki również ???? bestia jest cwana teraz atakuje kopalnie! 2020-05-25 15:31 7. Personel szpitala będzie miał tylko nieprzyjemności. 2020-05-25 15:15 8. Mega szacunek))) jak miałem 7 lat wygrałem koziołka matolka))) dostałem czekoladę "Pani Twardowska" i buziaka... ))))pamiętam jak dziś... A to 35 lat temu..... 2020-05-25 15:13 9. Skoro jest tak dobrze co zaświadczają prezes i burmistrz, to dlaczego do tej pory nie wypłacono odpraw, ekwiwalentów i innych świadczeń pracowniczych nakazanych przez PIP? Dlaczego rabczańskie władze nie szanują porządku prawnego RP? 2020-05-25 15:05 10. Nie stać mnie na wyjazd pod Tatry czy w Pieniny więc po 1 lipca jadę do Hiszpanii.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Album TP

Bojcorka

Pożegnania