Reklama

2020-01-17 16:27:25

Reklama

Blog

WILCZYŃSKI W SENSIE ŚCISŁYM

Reklama

Ludwik Wilczyński – znany taternik i himalaista, przewodnik, prezes Polskiego Stowarzyszenia Przewodników Wysokogórskich, ale także filolog klasyczny, trener i muzyk – był do tej pory znany czytającej publiczności ze znakomitych tekstów analitycznych dotyczących dziejów polskiego wspinania oraz z kilku wywiadów jakie przeprowadził i jakie z nim przeprowadzono. Teraz mamy przed sobą jego własną książkę, zbiór tekstów wspomnieniowych, przede wszystkim z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

     To wspomnienia oparte głównie na anegdocie, na ustnym przekazie, literatura ulotna, która – niezapisana – przepadnie bezpowrotnie. Dawniej trwała w ustnej tradycji, podczas długich posiadów w schroniskach, na taboriskach, w kolebach, na planowanych i nieplanowanych biwakach. Przy wódce, winie, piwie i na trzeźwo. Dziś młodzi wspinacze i turyści częściej rozmawiają z własnym telefonem, niż z sąsiadem przy stole. Tradycja ustna zamiera, marnieje, gaśnie. 
Stąd zapewne pomysł Ludwika Wilczyńskiego, żeby spisać te opowieści, nadać im formę lapidarnej anegdoty, bądź rozbudowanej wspinaczkowej bujdałki. Jako filolog klasyczny autor wie, że niezapisana ustna tradycja nie przetrwa i przywołuje – gwoli uzasadnienia – Homera i Odyseję (toutes proportions gardées). I wspomina. Smacznie, z polotem, elegancką, giętką polszczyzną, z wyczuciem trafnej puenty. Znajdziecie tu zgrabne bon moty: „Kilka minut spędziliśmy na ożywionym milczeniu...”, czy też: „Bycie lektorem języka polskiego na Podhalu to nie jest lekka praca”, żeby poprzestać na dwóch tylko. 
     Snując opowieści Wilczyński kreśli lapidarne, bądź nieco bardziej rozbudowane, portrety ludzi, których spotkał na górskim szlaku. Partnerów, z którymi wiązał się liną, postaci historycznych oraz charakterystycznych dla górskiego środowiska oryginałów i odmieńców: Druciarza, Rika Malczyka, Janusza Hierzyka i innych. „Całe nasze środowisko w jakiś sposób odstawało od peerelowskiej »normy«, ale tacy jak Jurek Rudnicki odstawali w sposób obraźliwy dla systemu i dla ponadczasowej sztampy. To była kreacja i wartość w tych smutnych czasach. Druciarz jest ojcem całej galerii niesamowitych typów, od Hierza, przez Dziadka i Rika, aż po »sportowego« Mechaniora. Outsiderzy – ludzie osobni – są wartością w każdym czasie”.
     Autor ma własne zdanie na temat rozmaitych zjawisk i nie boi się go wyrazić wprost. O masowej turystyce i tatrzańskich schroniskach pisze gorzkie słowa: „Nasze najbardziej wspinaczkowe terytorium, Doliną Rybiego Potoku zwane, zamienia się, a właściwie już bardzo dawno zamieniło się w przedsiębiorstwo pielgrzymkowe. Schronisko przy Morskim Oku jest schroniskiem tylko »po godzinach«, czyli kiedy kuchnia kończy wydawanie Big Moków, a ciemności zganiają w dół ostatnich z kilkunastotysięcznego tłumu. Schronisko mniej więcej od dziesiątej do osiemnastej jest dobrze zorganizowanym fastfoodem, co nie jest pomysłem ani państwa Łapińskich, ani ich następców. Powodem jest rzeczywiście narodowy charakter tej części Narodowego Parku. To jest prawdziwa atrakcja tego miejsca, bo czymże jest zobaczenie kilku snujących się kozic lub świstaka w porównaniu z kilkunastotysięcznym »narodem« ciągnącym codziennie asfaltem w stronę »gór« i z poczuciem, że się idzie tam, gdzie idą wszyscy”. Autor gorzko dodaje, że kiedyś schroniska: „Dawały schronienie, a usługi świadczyły jakby przy okazji. Dziś jest dokładnie na odwrót”. 
     Przy okazji opowieści o dawnych czasach przemykają postaci już historyczne – Dziunia Łapińska, Zdzisław Jakubowski zwany Szlachetnym, strażnik Marian Weron. A także te spotykane zagranicą: Tadeusz Wowkonowicz, duch opiekuńczy Polaków w Chamonix, legendarny zakopiański wspinacz Jano Sawicki, po wojnie londyńczyk, czy paryżanin Jacek Winkler, polski mudżahedin znany jako Adam Khan. 
     Egzotycznie muszą dziś brzmieć dla młodego pokolenia opowieści o granicy państwowej w Tatrach, trudnościach z jej legalnym i nielegalnym przekraczaniem, konsekwencjach owych czynów – pościgach, aresztowaniach i przesłuchaniach, o legendarnym kapitanie Baniaku ze strażnicy WOP na Palenicy Białczańskiej. Ponura to egzotyka, choć nie pozbawiona elementów komicznych. 
     Autor niezwykle trafnie, w kilku akapitach komentuje narodową gorączkę wokół zimowego podboju K2, głośnego hasła „K2 dla Polaków” i całej medialnej otoczki „lodowych wojowników”. „W centrum uwagi naszego nizinnego narodu znalazł się więc ostatnio himalaizm zimowy i himalajskie kolekcjonerstwo. Jedno i drugie z alpinizmem ma coraz mniej wspólnego, a wchodzenie na jakiś komplet szczytów z powodu ich położenia lub wysokości kojarzy mi się z kolekcją obrazów, ale tylko takich, których powierzchnia ma, powiedzmy, ponad cztery metry kwadratowe. […] Pierwsi nasi lodowi wojownicy-kolekcjonerzy, na przykład Jurek Kukuczka, Wanda Rutkiewicz i Krzysiek Wielicki, to byli jeszcze wybitni wspinacze. Teraz wybitni wspinacze w tym towarzystwie zdarzają się już tylko czasem, a coraz więcej jest wspinaczy przeciętnych i wręcz słabych, nie mówiąc o tych, których droga do jako takiej sprawności to rozpoznanie bojem już tam, wysoko. […] Polak Lodowy Wojownik to raczej krem na narodowe kompleksy, a alpinistów wciąż u nas przybywa, lecz są to alpiniści przemysłowi”.  
     Autor ma prawo do radykalnych opinii w tym zakresie, bo sam należał do wspinaczkowej elity. Jest w tej książce krótkie opowiadanie o wejściu wschodnią ścianą Dhaulagiri w stylu alpejskim w roku 1980, podczas którego partnerami Ludwika byli: Wojciech Kurtyka, René Ghilini i Alex MacIntyre. 
     Są w tej książce wspomnienia z krótkiej nauczycielskiej kariery autora w Gliczarowie Górnym, są obrazki z zagranicznych wyjazdów w Andy, Kaukaz i Himalaje, są reminiscencje narciarskie. 
     Opowieściom i bujdałkom towarzyszą rysunki Witolda Sas-Nowosielskiego, znanego wspinacza z grupy Kaskaderów, autora licznych rysunków satyrycznych, które od wielu lat ukazują się na łamach czasopism górskich i nie tylko. Jest ich w książce kilkadziesiąt. Niektóre są śmieszne. Najlepszy jest na okładce książki i nie jest satyryczny. Osobiście wolałbym więcej tekstów Wilczyńskiego. Aż prosi się o rozbudowanie dział anegdot i opowieści przewodnickich, wszak autor od kilkunastu lat praktykuje jako przewodnik wysokogórski. 
     W zamykającym książkę opowiadaniu sylwestrowym Ludwik Wilczyński stworzył na Podhalu nową miejscowość: Podczerwienne. Dom Włodka Poburki stoi w Czerwiennem, a Podczerwone to zupełnie inna wieś, choć w tej samej gminie. Ale to drobiazg. Nie jest natomiast drobiazgiem zupełny brak korekty. Nie policzyłem wszystkich błędów i literówek, ich imię – legion. Nieszczęsne Murzasichle, poza poprawną wersją nazwy wsi, doczekało się aż trzech innych: „Murzasihla” (s. 47); „Murzasilhla” (s. 133); „Murazasihla” (s. 150). Nie winię za to tylko autora, redaktor i korekta wyraźnie nie stanęli na wysokości zadania. 
     Czekam jednak na jakąś poważniejszą książkę Ludwika Wilczyńskiego. Jego eseistyka wspinaczkowa i historyczna jest wysokiej próby, wywiady interesujące, polszczyzna znakomita, fascynacje literackie czytelne (Jerzy Pilch), a życie pełne zwrotów i przygód. Może się doczekam…

Ludwik Wilczyński, Witold Sas-Nowosielski, Jak dobrze nam zdobywać góry
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 216 s. – (Literatura górska na świecie) – zł 34,90

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 194-195

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
miejscowy turysta 2020-01-17 18:13:27
Kolejna pozycja z cyklu "must have".
Dobrze że wydawnictwo Stapis wciąż istnieje i wydaje :)
  • PRACA | dam
    Restauracja Schronisko Smaków Magda Gessler w Bukowinie Tatrzańskiej poszukuje kelnerów z doświadczeniem. Oferujemy: prace stałą, wysokie zarobki (podstawa + premia od obrotu - nawet do 6%), elastyczny grafik, możliwość rozwoju, szkolenia..kontakt@schroniskosmakow.pl 668414988
    Tel.: 668414988
    E-mail: kontakt@schroniskosmakow.pl
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo - wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • PRACA | dam
    Przyjmę kobietę do PRACY NA PRALNI w Leclercu w Nowym Targu, ul. Składowa 2. Praca od zaraz, na umowę o pracę. Dogodne warunki pracy. Bez kwalifikacji, do przyuczenia. 604 266 616.
  • ANTYKI
    KOLEKCJONERSKIE TARGI STAROCI. PLAC NIEPODLEGŁOŚCI. 5-9 sierpnia. 668589537
    Tel.: 668589537
  • PRACA | dam
    Przyjmę do pracy w Zakopanem KUCHARKI, POMOC KUCHENNĄ, BUFETOWE. Atrakcyjna płaca. Tel. 502271486.
  • PRACA | dam
    Poszukujemy: KOBIET I MĘŻCZYZN oraz HOUSEKEEPER`A DO SPRZĄTANIA kompleksów hotelowych w Zakopanem. Różne godziny sprzątania. Stawki od 17,90 zł do 26,50 zł /h brutto. Tel. 603150522 [Juwentus Serwis-wpis do rejestru agencji zatrudnienia 11603 oferta zatrudnienia tymczasowego]
  • PRACA | dam
    PRACA W AUSTRII: murarz, cieśla, operator żurawia. Austriackie warunki. BauPersonal, (nr cert. 4726), info@baupersonal.pl,www.baubersonal.pl 513106189, 668835085
    Tel.: 513106189, 668835085
    E-mail: info@baupersonal.pl,
    WWW: www.baubersonal.pl
  • PRACA | dam
    ZATRUDNIĘ POMOC KUCHENNĄ/SPRZĄTANIE POKOI na wakacje - 601504486
  • PRACA | dam
    "TESKO" Tatrzańska Komunalna Grupa Kapitałowa Spółka z o.o. w Zakopanem zatrudni ŁADOWACZA do Zakładu Transportu Odpadów, praca stała, na pełen etat. Nr tel. 18 20 25 633, tesko@tesko.pl
    E-mail: tesko@tesko.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KIOSK HANDLOWY pow. 25m2, ZAKOPANE, NOWOTARSKA 3A. 602300070
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, NOWE, UMEBLOWANE MIESZKANIE 50m2, CENTRUM NOWY TARG ul. Krzywa. 608806408
  • PRACA | dam
    Skicontrol H.Martinczak.s.k.a. (Białka Tatrzańska) przedstawiciel na Polskę SKIDATA AG, zatrudni osobę na stanowisko: SERWISANT Oferujemy: umowę o pracę, niezbędne szkolenia, możliwość rozwoju zawodowego. Wymagania: znajomość rozwiązań IT, wykształcenie techniczne, znajomość języka angielskiego, czynne prawo jazdy kat.B. Główne obowiązki: instalacja i serwis systemów kontroli dostępu; utrzymanie sieci teleinformatycznych Klienta; prowadzenie dokumentacji technicznej i serwisowej. CV prosimy przesyłać na adres praca@skicontrol.pl Administratorem Pani/Pana danych osobowych jest Skicontrol H.Martinczak S.K.A. z siedzibą w Białce Tatrzańskiej przy ul. Środkowa 178 a. Pełną informację dot. RODO administrator prześle na e-mail.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA, Zakopane centrum, 27 m2 - TEL. 694266522
  • PRACA | dam
    Niemcy stała praca! ALP Bau zatrudni na stałe, na niemiecką umowę murarzy oraz cieśli. Stawki 15,40-16,50 eur brutto/h, samochody i mieszkania firmowe, zjazdy do kraju co 2 tygodnie.praca@alp-bau.plwww.alp-bau.pl 722240044
    Tel.: 722240044
    E-mail: praca@alp-bau.pl
    WWW: www.alp-bau.pl
  • PRACA | dam
    KELNERKI/-ÓW - 668115397
  • SPRZEDAŻ | budowlane
    DREWNIANE GÓRALSKIE DOMKI - DO PRZENIESIENIA - 668115397
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ATRAKCYJNY DOM Z PŁAZÓW W GLICZAROWIE GÓRNYM - tel. 607506428
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378 Tel.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE
    VIDEO - TRANSMISJA NA ŻYWO IMPREZ OKOLICZNOŚCIOWYCH (ŚLUBÓW, KOMUNII, POGRZEBÓW, itp.) - Tel. 605 670 650
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133. Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-08-03 22:40 Zaginęła suczka lablador 2020-08-03 21:50 Trening karate na królowej Beskidów 2020-08-03 21:17 Wieczór z Andrzejem Zawadą 2020-08-03 20:35 Kociaki szukają dobrych opiekunów 2020-08-03 20:02 Spartan Race powraca na Kotelnicę Białczańską w nowych warunkach 2020-08-03 19:20 W najbliższy weekend Tour de Pologne. Utrudnienia w ruchu 3 2020-08-03 18:30 Czworonogi do adopcji 2020-08-03 17:35 Ruda "zguba" czeka na pana w psim hotelu 2020-08-03 17:01 Dwulatka pod kołami 2020-08-03 16:14 Kolejna tragedia podczas prac polowych 2 2020-08-03 15:19 Będą poważne utrudnienia w ruchu w centrum Nowego Targu 1 2020-08-03 14:20 Stanisław Kostka patronem szkoły 2020-08-03 13:20 Ulica Strążyska śmietniskiem 8 2020-08-03 12:30 Polski taternik zginął w Tatrach Słowackich. Nadchodzi zmiana pogody 2020-08-03 12:00 Korfu - grecka wyspa pełna zieleni 2020-08-03 11:54 Covid w szpitalu 2 2020-08-03 11:20 Urząd wprowadza ograniczenia, ośrodek otwarty 2020-08-03 11:06 Nowe przypadki zakażenia koronawirusem na Podhalu 3 2020-08-03 10:45 Nad Tatrami już chmury. Zdjęcia z Kasprowego Wierchu 2020-08-03 10:00 Tu znaleźliśmy raj - góralskie motele w Kolorado 1 2020-08-03 09:29 Na Łysej Polanie skradziono audi a4. Właściciele proszą o pomoc 8 2020-08-03 09:00 Aplikacja mobilna w skansenie 2020-08-03 08:00 Nowa odznaka turystyczna 2020-08-02 21:32 Dwie bacówki na Połoninie Wetlińskiej 2020-08-02 20:45 Rok Tytusa Chałubińskiego 2020-08-02 19:59 Mieszkańcy skarżą się na prywatny śmigłowiec 37 2020-08-02 19:15 Bawili się, żeby Tadzio mógł normalnie żyć (WIDEO) 2020-08-02 18:30 Pomóżmy Piotrowi 2 2020-08-02 17:45 Koronawirus na „Internie” 2 2020-08-02 17:26 Procenty w kajaku (WIDEO) 3 2020-08-02 17:00 Rower i układnie sobie życia 2020-08-02 16:15 Ludzi ciągnie do wody 1 2020-08-02 16:08 Urząd Gminy w Kościelisku na kwarantannie 3 2020-08-02 15:30 Taniec na linie 2020-08-02 14:45 Jazda pod prąd Alejami (WIDEO) 5 2020-08-02 14:04 Turystyka... dolinowa 2020-08-02 13:15 Zakopianka się korkuje 2 2020-08-02 12:30 10 nowych zachorowań na covid-19 na Podhalu 1 2020-08-02 12:22 Groźny wypadek w Lipnicy 1 2020-08-02 11:44 Kolejka na Giewont (wideo) 1 2020-08-02 11:00 Festiwal grilla w Zakopanem 2020-08-02 10:00 Kto jeszcze pamięta Andrzeja Stopkę "Nazimka" 2020-08-02 09:00 Przez 29 lat kierowała biurem rady 2020-08-02 08:30 Rada Ambasadorów zdecydowała o losach Orawy i Spisza 2020-08-02 08:00 Cienie i blaski bonu turystycznego 12 2020-08-01 22:00 94 lata temu zmarł Jan Kasprowicz 2020-08-01 21:30 Gorczańscy mieszkańcy 1 2020-08-01 21:00 Podpolewka cebulowa po orawsku (WIDEO) 2020-08-01 20:30 Strzały w mieście 2 2020-08-01 19:45 Tatrzański przelew 1
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-08-03 22:32 1. Jak kolega napisał, zapraszamy do Nowego Targu. Tu już mamy istne piekło, codziennie od 7 rano do 22 wieczorem, a czasami do 24-trj nieustanny hałas To już istny poligon, kilku gości terroryzuje całe miasto, ale nie tylko miasto również okolice bo ten hałas słychać w promieniu nawet kilkunastu kilometrów W sobotę było apogeum latali caluteńki dzień, a popołudniu to nawet cztery na raz latały. To przecież istny obłed Nawet telefony na policję nie pomagają Pan prezes szaleje ściąga na lotnisko co się da i kogo się da, jak tak dalej pójdzie to co będzie za rok, ca za dwa Istne piekło !!! Nowy Targ miasto gościnne ! serdecznie zaprasza turystów, obowiązkowy ekwipunek to maski gazowe i teraz jeszcze stopery do uszu i już można wypoczywać, a przepraszam zapomniałem jeszcze o smrodzie z wysypiska śmieci i jeszcze wszech obecne samochody Nauki Jazdy !!! Jak ktoś szuka niecodziennych atrakcji to zapraszamy !!! 2020-08-03 22:21 2. Czy będą zastępcze miejsca parkingowe? 2020-08-03 22:18 3. Całe szczęście, że mnie tam nie będzie w te dni. Robią całkowity paraliż w ruchu lądowym. 2020-08-03 22:11 4. I to jest mentalność "czytelniczek", które widzą winę firmy sprzątającej, a nie widzą bezczelności ludzi - może okolicznych nowobogackich mieszkańców - którzy workami i torbami podrzucają lewe śmieci i za których wszyscy pozostali płacimy!! 2020-08-03 22:02 5. To co tesko wyprawia w tym miescie to jest skandal. Kosze przepelnione sa nawet poza sezonem w miescie i przy parku tatrzanskim a potem zwierzeta w nich zeruja. Czy rada miasta spi? Trzeba zakontraktowac solidna firme w koncu!! Wstyd na caly swiat. 2020-08-03 21:40 6. Nie macie wrażenia, że ten wyścig powinien w zasadzie zmienić nazwę na "Tour de Małopolska"? Z nielicznymi wyjątkami wyścig ogranicza się do południa Polski, a najczęściej do okolic Zakopanego i Krakowa. Nie mam nic przeciwko naszym cudownym okolicom, ale czy np. lubelszczyzna nie jest piękna, Roztocze dajmy na to? Albo Pojezierze Mazurskie? A Bieszczady i super na trasę rowerową Wielka Pętla Bieszczadzka? A Dolny Śląsk, Podgórze Sudeckie, Kudowa, Złotoryja, Karpacz i Szklarska Poręba? A 500 kilometrów wybrzeża? A Stolyca nasza ukochana? Czy w Polsce tylko na Podhalu i w Krakowie są drogi nadające się do wyścigów rowerowych? 2020-08-03 21:24 7. Kurr.... weź sie zastanów co pleciesz. Ludzie umierają w domach bo nie ma karetek...bo wszystkie wożą ludzi z kaszlem do Krakowa na badania krwi...bo niby mają COVID. Twój koronawirus zabił 600 tys ludzi, prawie tyle co rocznie grypa i sporo mniej niż malaria zabija KAŻDEGO ROKU. Jaka epidemia ja sie pytam? w 1,2 miliardowym kraju (Chiny) umarło 80 tys ludzi......u nas 5 tysięcy ludzi...TYLE CO W 5 DNI umiera na raka i choroby układu krązenia. Co to jest za epidemia? Zachowujemy się jakby na ulicy szalał bezlitosny śmiertelny wirus który zabija połowe zakażonych a mamy do czynienia z ciężką grypą. Cyrk i tyle. 2020-08-03 21:10 8. Rok w rok to samo, rolnik najmądrzejszy.... Jaka tragedia? Kolejna śmierć przez głupotę. Przestańcie pisać o tragediach i piętnujcie takie wypadki jako przejaw głupoty, zamiast użalać się nad ofiarami; to może coś się zmieni. 2020-08-03 19:37 9. no w dobie powrotu do normalności tego nam potrzeba jak dziury w moście jeszcze płatne z naszych podatków ok 1 mln przez tzw burmistrza Miasta Zakopane 2020-08-03 19:28 10. Chociaż żeby był pałąk bezpieczeństwa, ale nikt o tym nie myśli dopiero jak dojdzie do wypadku i to z reguły już za póżno ,a wystarczy odpowiednio zamontować kawałek mocnej rury.
2020-08-02 11:10 1. Rekonstrukcja nieco zafałszowana. W godzinie W ledwie co 20 powstaniec miał jakąkolwiek broń. 2020-07-29 14:50 2. Piękne miejsce i coraz bardziej popularne. A jeszcze 10-15 lat temu zwykle było tam pustawo nawet przy pięknej pogodzie. 2020-07-04 14:02 3. Jest i nasz Zacharko! Parcie ma chłopina na szkło nieopisane; lata 70 - 80 PZPR; później Solidarność; Loża Masońska Zamoyskiego i teraz PiS... 2020-07-04 13:24 4. Czemu on tego pedofila ułaskawił? Czemu tak opieszale działają z pedofilia kościelną? Czy mają w tym jakiś interes? 2020-07-03 23:52 5. to głosuj na tego,co go ta od olimpiady do JPIi porównała,będziesz miała i ośmiorniczki i ..... 2020-06-30 22:12 6. jakos tak nie widze ani dystansu, ani maseczek - jak to tak naprawde z tym wirusem jest? ja musze utrzymywac dystans spoleczny, kaganiec na ryj zakladac, a wladza nic nie musi... pad w towarzystwie zupelnie obcych osob na wyciagniecie reki, bez maski - jemu wolno, a normalnemu czlowiekowi nie??? no chyba ze ci ludzie to jego rodzina razem z nim mieszkajaca. 2020-06-24 23:02 7. Zakopane wita patriotę i wielkiego człowieka. U nas w Zakopanym wartości religijne są na pierwszym miejscu.Wspaniały człowiek. 2020-06-24 00:18 8. Z Poronina..... Gdyby to Lenin przyjechał to przyjabys go z szacunkiem ???????? 2020-06-23 22:53 9. Nie chcę takiego prezydenta na kolejnych 5 lat. Jestem zażenowana gdy oglądam jego wystąpienia na forum europejskim. Miał szansę jak nikt inny przez te lata zrobić coś pożytecznego dla Polski. Miał cały rząd partyjnych koleżków! Został pan- panie Duda jednostronnie wykorzystany przez Jarosława. Zdaje pan sobie z tego sprawę? Użył pana do swych celów! Za miesiąc po II turze nawet panu ręki nie poda- co i teraz robi z dużą niechęcią! Szymon Hołownia ma mój głos!!!! 2020-06-23 21:19 10. ????????????????????????????????
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Pożegnania

FILMY TP

Album TP