Kliknij w ten pasek i umieść swoje ogłoszenie na stronie Tygodnika i w papierowym wydaniu gazety bez wychodzenia z domu.

2020-01-17 16:27:25

Blog

WILCZYŃSKI W SENSIE ŚCISŁYM

Reklama

Ludwik Wilczyński – znany taternik i himalaista, przewodnik, prezes Polskiego Stowarzyszenia Przewodników Wysokogórskich, ale także filolog klasyczny, trener i muzyk – był do tej pory znany czytającej publiczności ze znakomitych tekstów analitycznych dotyczących dziejów polskiego wspinania oraz z kilku wywiadów jakie przeprowadził i jakie z nim przeprowadzono. Teraz mamy przed sobą jego własną książkę, zbiór tekstów wspomnieniowych, przede wszystkim z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych.

     To wspomnienia oparte głównie na anegdocie, na ustnym przekazie, literatura ulotna, która – niezapisana – przepadnie bezpowrotnie. Dawniej trwała w ustnej tradycji, podczas długich posiadów w schroniskach, na taboriskach, w kolebach, na planowanych i nieplanowanych biwakach. Przy wódce, winie, piwie i na trzeźwo. Dziś młodzi wspinacze i turyści częściej rozmawiają z własnym telefonem, niż z sąsiadem przy stole. Tradycja ustna zamiera, marnieje, gaśnie. 
Stąd zapewne pomysł Ludwika Wilczyńskiego, żeby spisać te opowieści, nadać im formę lapidarnej anegdoty, bądź rozbudowanej wspinaczkowej bujdałki. Jako filolog klasyczny autor wie, że niezapisana ustna tradycja nie przetrwa i przywołuje – gwoli uzasadnienia – Homera i Odyseję (toutes proportions gardées). I wspomina. Smacznie, z polotem, elegancką, giętką polszczyzną, z wyczuciem trafnej puenty. Znajdziecie tu zgrabne bon moty: „Kilka minut spędziliśmy na ożywionym milczeniu...”, czy też: „Bycie lektorem języka polskiego na Podhalu to nie jest lekka praca”, żeby poprzestać na dwóch tylko. 
     Snując opowieści Wilczyński kreśli lapidarne, bądź nieco bardziej rozbudowane, portrety ludzi, których spotkał na górskim szlaku. Partnerów, z którymi wiązał się liną, postaci historycznych oraz charakterystycznych dla górskiego środowiska oryginałów i odmieńców: Druciarza, Rika Malczyka, Janusza Hierzyka i innych. „Całe nasze środowisko w jakiś sposób odstawało od peerelowskiej »normy«, ale tacy jak Jurek Rudnicki odstawali w sposób obraźliwy dla systemu i dla ponadczasowej sztampy. To była kreacja i wartość w tych smutnych czasach. Druciarz jest ojcem całej galerii niesamowitych typów, od Hierza, przez Dziadka i Rika, aż po »sportowego« Mechaniora. Outsiderzy – ludzie osobni – są wartością w każdym czasie”.
     Autor ma własne zdanie na temat rozmaitych zjawisk i nie boi się go wyrazić wprost. O masowej turystyce i tatrzańskich schroniskach pisze gorzkie słowa: „Nasze najbardziej wspinaczkowe terytorium, Doliną Rybiego Potoku zwane, zamienia się, a właściwie już bardzo dawno zamieniło się w przedsiębiorstwo pielgrzymkowe. Schronisko przy Morskim Oku jest schroniskiem tylko »po godzinach«, czyli kiedy kuchnia kończy wydawanie Big Moków, a ciemności zganiają w dół ostatnich z kilkunastotysięcznego tłumu. Schronisko mniej więcej od dziesiątej do osiemnastej jest dobrze zorganizowanym fastfoodem, co nie jest pomysłem ani państwa Łapińskich, ani ich następców. Powodem jest rzeczywiście narodowy charakter tej części Narodowego Parku. To jest prawdziwa atrakcja tego miejsca, bo czymże jest zobaczenie kilku snujących się kozic lub świstaka w porównaniu z kilkunastotysięcznym »narodem« ciągnącym codziennie asfaltem w stronę »gór« i z poczuciem, że się idzie tam, gdzie idą wszyscy”. Autor gorzko dodaje, że kiedyś schroniska: „Dawały schronienie, a usługi świadczyły jakby przy okazji. Dziś jest dokładnie na odwrót”. 
     Przy okazji opowieści o dawnych czasach przemykają postaci już historyczne – Dziunia Łapińska, Zdzisław Jakubowski zwany Szlachetnym, strażnik Marian Weron. A także te spotykane zagranicą: Tadeusz Wowkonowicz, duch opiekuńczy Polaków w Chamonix, legendarny zakopiański wspinacz Jano Sawicki, po wojnie londyńczyk, czy paryżanin Jacek Winkler, polski mudżahedin znany jako Adam Khan. 
     Egzotycznie muszą dziś brzmieć dla młodego pokolenia opowieści o granicy państwowej w Tatrach, trudnościach z jej legalnym i nielegalnym przekraczaniem, konsekwencjach owych czynów – pościgach, aresztowaniach i przesłuchaniach, o legendarnym kapitanie Baniaku ze strażnicy WOP na Palenicy Białczańskiej. Ponura to egzotyka, choć nie pozbawiona elementów komicznych. 
     Autor niezwykle trafnie, w kilku akapitach komentuje narodową gorączkę wokół zimowego podboju K2, głośnego hasła „K2 dla Polaków” i całej medialnej otoczki „lodowych wojowników”. „W centrum uwagi naszego nizinnego narodu znalazł się więc ostatnio himalaizm zimowy i himalajskie kolekcjonerstwo. Jedno i drugie z alpinizmem ma coraz mniej wspólnego, a wchodzenie na jakiś komplet szczytów z powodu ich położenia lub wysokości kojarzy mi się z kolekcją obrazów, ale tylko takich, których powierzchnia ma, powiedzmy, ponad cztery metry kwadratowe. […] Pierwsi nasi lodowi wojownicy-kolekcjonerzy, na przykład Jurek Kukuczka, Wanda Rutkiewicz i Krzysiek Wielicki, to byli jeszcze wybitni wspinacze. Teraz wybitni wspinacze w tym towarzystwie zdarzają się już tylko czasem, a coraz więcej jest wspinaczy przeciętnych i wręcz słabych, nie mówiąc o tych, których droga do jako takiej sprawności to rozpoznanie bojem już tam, wysoko. […] Polak Lodowy Wojownik to raczej krem na narodowe kompleksy, a alpinistów wciąż u nas przybywa, lecz są to alpiniści przemysłowi”.  
     Autor ma prawo do radykalnych opinii w tym zakresie, bo sam należał do wspinaczkowej elity. Jest w tej książce krótkie opowiadanie o wejściu wschodnią ścianą Dhaulagiri w stylu alpejskim w roku 1980, podczas którego partnerami Ludwika byli: Wojciech Kurtyka, René Ghilini i Alex MacIntyre. 
     Są w tej książce wspomnienia z krótkiej nauczycielskiej kariery autora w Gliczarowie Górnym, są obrazki z zagranicznych wyjazdów w Andy, Kaukaz i Himalaje, są reminiscencje narciarskie. 
     Opowieściom i bujdałkom towarzyszą rysunki Witolda Sas-Nowosielskiego, znanego wspinacza z grupy Kaskaderów, autora licznych rysunków satyrycznych, które od wielu lat ukazują się na łamach czasopism górskich i nie tylko. Jest ich w książce kilkadziesiąt. Niektóre są śmieszne. Najlepszy jest na okładce książki i nie jest satyryczny. Osobiście wolałbym więcej tekstów Wilczyńskiego. Aż prosi się o rozbudowanie dział anegdot i opowieści przewodnickich, wszak autor od kilkunastu lat praktykuje jako przewodnik wysokogórski. 
     W zamykającym książkę opowiadaniu sylwestrowym Ludwik Wilczyński stworzył na Podhalu nową miejscowość: Podczerwienne. Dom Włodka Poburki stoi w Czerwiennem, a Podczerwone to zupełnie inna wieś, choć w tej samej gminie. Ale to drobiazg. Nie jest natomiast drobiazgiem zupełny brak korekty. Nie policzyłem wszystkich błędów i literówek, ich imię – legion. Nieszczęsne Murzasichle, poza poprawną wersją nazwy wsi, doczekało się aż trzech innych: „Murzasihla” (s. 47); „Murzasilhla” (s. 133); „Murazasihla” (s. 150). Nie winię za to tylko autora, redaktor i korekta wyraźnie nie stanęli na wysokości zadania. 
     Czekam jednak na jakąś poważniejszą książkę Ludwika Wilczyńskiego. Jego eseistyka wspinaczkowa i historyczna jest wysokiej próby, wywiady interesujące, polszczyzna znakomita, fascynacje literackie czytelne (Jerzy Pilch), a życie pełne zwrotów i przygód. Może się doczekam…

Ludwik Wilczyński, Witold Sas-Nowosielski, Jak dobrze nam zdobywać góry
Katowice: Wydawnictwo Stapis, 2019, 216 s. – (Literatura górska na świecie) – zł 34,90

Tekst ukazał się w kwartalniku "Tatry", nr 70, jesień 2019, s. 194-195

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
miejscowy turysta 2020-01-17 18:13:27
Kolejna pozycja z cyklu "must have".
Dobrze że wydawnictwo Stapis wciąż istnieje i wydaje :)
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo-wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • PRACA | dam
    ZAKOPIAŃSKIE CENTRUM KULTURY PROWADZI REKRUTACJĘ OSÓB NA WOLNE STANOWISKO SPECJALISTA DS. NIERUCHOMOŚCI. Zapraszamy wszystkie zainteresowane osoby do składania ofert na w/w stanowisko w terminie od 21 października do 5 listopada 2020 r. w godz. od 9.00 do 17.00 - w siedzibie Zakopiańskiego Centrum Kultury przy ul. Kościeliskiej 7 lub na adres e-mail: finanse2@promocja.zakopane.pl. Szczegółowe informacje pod linkiem https://bip.zakopane.eu/praca#cnt
    WWW: https://bip.zakopane.eu/praca#cnt
  • SPRZEDAŻ | różne
    TANIO - MIAŁ - 691 509 754.
  • PRACA | dam
    Firma DREWNEX Spytkowice przyjmie do montażu i budowy domów drewnianych. 692 193 449.
  • PRACA | dam
    FIRMA DREWNEX DOMY DREWNIANE SPYTKOWICE PRZYJMIE DO PRACY KOSZTORYSANTA,PROJEKTANTA. 692 193 449.
  • POŻYCZKI
    PROMOCJA!!! GOLD CENT FINANSE W OFERCIE POŻYCZKI POZABANKOWE NA OŚWIADCZENIE DLA OSOBY O UMOWĘ PRACĘ, UMOWA ZLECENIE, EMERYTURA, RENTA, ROLNIK, DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA. ZADZWOŃ DO DORADCY T- 694 567 002.
  • ZDROWIE I URODA
    TRENER PERSONALNY (SIŁOWNIA) - WIZYTY DOMOWE, WŁASNY SPRZĘT - 506 57 62 17.
  • PRACA | dam
    GABINET W ZAKOPANEM ZATRUDNI HIGIENISTKĘ STOMATOLOGICZNĄ. Tel. po 19.00: 793 333 072.
  • PRACA | dam
    Restauracja Górska zatrudni osobę na stanowisko kucharz oferujemy prace stałą oraz sezonową. Oferujemy wysokie wynagrodzie, prace w doświadocznym zespole. Restauracja ala carte mieści się w Aparthotel Góralskim w Białce Tatrzańskiej.. 518-259-536 rest.gorska@gmail.com www.restauracjagorska.pl
    Tel.: 518-259-536
    E-mail: rest.gorska@gmail.com
    WWW: www.restauracjagorska.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Zdecydowanie DOM lub PENSJONAT W ZAKOPANEM. 666 535 535.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię KUCHARZA / KUCHARKĘ do restauracji w Zakopanem na stałe. Praca co drugi dzień, umowa o pracę. 601846659
    Tel.: 601846659
  • USŁUGI | budowlane
    DOMY OD PODSTAW, DACHY, WIATY, ALTANY, TARASY, REMONTY "WOLF BAU". 886 837 594.
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe. 500290144
    Tel.: 500290144
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam OSCYPKI wędzone i białe. 531 357 698.
  • USŁUGI | budowlane
    IZOPIANY-Ocieplenia budynków pianą PUR. Szybkie terminy realizacji. 732921706
    Tel.: 732921706
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OD ZARAZ: KELNERA/-KĘ z doświadczeniem, ATRAKCYJNE WYNAGRODZENIE. 533 226 109.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    MIESZKANIE W BLOKU w Zakopanem kupię bez pośredników, za gotówkę, może być do remontu, spółdzielcze itp. Tel. 519170500
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-10-22 21:50 Nad Kieżmarskim Stawem (ZDJĘCIA, WIDEO) 2020-10-22 21:30 Na Słowacji zakaz wychodzenia z domów 5 2020-10-22 21:00 Złota polska jesień w Pieninach (WIDEO) 1 2020-10-22 20:05 Asfaltu nie widać 2020-10-22 19:20 Strażacy odkażają miejskie przystanki 2 2020-10-22 18:40 Silne porywy wiatru nad Jeziorem Czorsztyńskim 1 2020-10-22 18:15 Potrącona pod szpitalem odniosła poważne obrażenia 1 2020-10-22 17:46 Kierowca miał prawie 3 promile. Zobaczcie, jak to się skończyło 6 2020-10-22 17:30 Nauka zdalna - autobusy szkolne zawieszone 2020-10-22 17:02 Pieśni papieskie i maryjne. Koncerty online (WIDEO) 2020-10-22 16:30 Za szybcy jak na posiadane prawo jazdy 1 2020-10-22 16:02 Niezbywalna Stara Szkoła 1 2020-10-22 14:54 To koniec nowotarskiej mleczarni 8 2020-10-22 14:06 Sesja w Bukowinie Tatrzańskiej (WIDEO, NA ŻYWO) 1 2020-10-22 14:03 Twoje światła-nasze bezpieczeństwo 3 2020-10-22 13:32 Makabreska na bulwarach 4 2020-10-22 13:02 Starostwo stawia wysepki na Oswalda Balzera (WIDEO) 16 2020-10-22 11:57 Potrącenie pod szpitalem na Gładkiem 3 2020-10-22 11:03 Trwa sesja zakopiańskiej rady miasta (AKTUALIZACJA) 9 2020-10-22 10:55 Dużo nowych zakażeń koronawirusem na Podhalu. W powiecie tatrzańskim zmarły 4 osoby na Covid-19 3 2020-10-22 10:31 Kolejna rekordowa liczba zakażonych koronawirusem i zmarłych na Covid-19 w Polsce 2020-10-22 10:00 Z kazachskich stepów pod Tatry 1 2020-10-22 09:00 Górale, covid-19 i Argentyna 1 2020-10-22 08:01 Corno Owca Samłela (WIDEO) 2020-10-22 07:00 Cios w plecy 3 2020-10-21 22:10 Przełęcz Knurowska 2020-10-21 21:54 Cmentarz żydowski nocą 2020-10-21 21:12 Dawna szkoła katolicka dla centrum krwiodawstwa 1 2020-10-21 20:54 Jak dobrać zasłony do wnętrza? 2020-10-21 20:50 Czy znikną reklamy w Zakopanem? 6 2020-10-21 20:32 Izolatorium w covida 2 2020-10-21 20:11 Dotacje na wymianę pieców wyczerpane - będą kolejne 4 2020-10-21 19:46 Takiej mapy jeszcze nie było. Stworzyła ją Kaśka Paluch z Zakopanego 1 2020-10-21 19:19 Lampy trzeba wyłączyć, by zwierzęta mogły migrować 9 2020-10-21 19:00 Obrady bez sołtysów i mieszkańców 1 2020-10-21 18:38 Widmo Brockenu na szlaku z Ciemniaka 2020-10-21 18:16 Zakupy dla straży 2020-10-21 18:05 Bez pobłażliwości - kierowcy tracą prawo jazdy 1 2020-10-21 17:39 Edukacja Jutra. Wyróżnienie dla nauczycielki z Gliczarowa Górnego 2020-10-21 17:32 Sesja dla mieszkańców online 2020-10-21 16:46 Krzywoń nie zostanie zabudowany 1 2020-10-21 16:28 Tablety i laptopy do nauki zdalnej 4 2020-10-21 16:01 Tak wczoraj było w Pieninach (ZDJĘCIA) 5 2020-10-21 15:15 Taki piękny krajobraz, sielanka, tylko ten jeden szczegół! 4 2020-10-21 14:52 Poszukiwania Sławka zakończone 2020-10-21 14:48 Alarm bardzo fałszywy 2020-10-21 14:30 Pasażerowie alarmują - odwołane kursy Żółtej Linii 7 2020-10-21 13:45 Opinia Czytelnika: Dlaczego nie zamkną całych szkół? 13 2020-10-21 12:59 Wesela zakazane w całej Polsce. Jesteś za, czy przeciw? (SONDA) 8 2020-10-21 12:28 Fiakrzy z Morskiego Oka skazani za znęcanie nad końmi 3
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-10-22 22:41 1. Do Reali. Pewnie pracujesz w budżetowce albo jesteś bezrobotnym i nie masz pojęcia o czym piszesz 2020-10-22 22:39 2. Z komentarzy wynika że to nie pierwszy raz. I na co wy ludzie czekacie? Aż kogoś z rodziny wam zabije? 2020-10-22 22:37 3. I cóż te testy mają dać skoro nie są w 100% pewne? 2020-10-22 22:35 4. Nasz rząd myśli o sobie, kościele i o aborcji. 2020-10-22 22:25 5. Mnie denerwują trzęsące sie światła w ciężarówkach, że policjani tego nie widzą oraz jazda z włączonymi przeciwmgielnymi z tył jak nie ma mgły. 2020-10-22 22:23 6. Mogli by tak w naszym kraju testować..Polski rząd to chyba nie granie się do takiego kroku a szkoda 2020-10-22 22:19 7. Pieniny byłyby piękne gdyby nie były zabudowane przez ludzi. Architektura Szczawnicy, to swarc mydło i powidło. Żadnego wypracowanego stylu. Natomiast, jak słoneczko świeci to wszędzie jest pięknie. 2020-10-22 22:16 8. "Wybraliśta co chcieliśta" i za trzy lata "róbta co chceta", a potem narzekajta na miasto i na starostwo. Zacznijta myśleć. 2020-10-22 22:01 9. Rozbudowali szpital tylko zapomnieli o wybudowaniu odpowiedniego chodnika dla pieszych i przejść dla pieszych. Czy kierowca na jezdni ma obowiązek sprawdzać czy z tyłu nie idzie pieszy, jeśli nie dzieje się to w obrębie przejścia dla pieszych. Czy redakcja może sprawdzić to dokładnie w ramach dziennikarskiego śledztwa. Wszak macie takiego dobrego dziennikarza śledczego. Bo prokuratura może zapomnieć - jak zwykle. 2020-10-22 21:52 10. Mądre posunięcie, jestem za.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Album TP

Pożegnania

Bojcorka