Reklama

2020-03-31 21:23:42

Blog

KLĄTWA BOGINI NANDA

Bracia i Siostry. W tym trudnym czasie przedłużającej się dla nas wszystkich swoistej kwarantanny, chcę w tym miejscu przypomnieć kilka książek z ubiegłego roku, które warto przeczytać, a które mogły komuś umknąć w natłoku nowości wydawniczych. Nasze spotkania "Czarne na białym" jak wszystkie wydarzenia kulturalne uległy zawieszeniu, więc kontynuujmy je w tym miejscu w szczątkowej formie, nie zapominając o lekturze w tym ponurym czasie. Dziś o książce Dariusza Jaronia o pierwszej polskiej wyprawie w Himalaje. Niejako zapowiedź jego drugiej książki, która właśnie się ukazała, o zakopiańskich narciarzach, o której też napiszemy w stosownym czasie.

     Historia pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje nadaje się na scenariusz dobrego filmu sensacyjnego. W 1939 roku czterech polskich wspinaczy, pokonując liczne trudności i komplikacje, wyjechało do Indii, by zdobyć siedmiotysięcznik Nanda Devi East, położony w Himalajach Garhwalu. 2 lipca 1939, po licznych perypetiach, na wierzchołku mierzącym 7434 metry stanęli dwaj wspinacze: Jakub Bujak i Janusz Klarner. Był to wówczas szósty co do wysokości szczyt świata, na którym stanęła stopa człowieka. Podniesieni na duchu tym sukcesem Polacy przenieśli obóz pod nieodległy masyw Tirsuli o trzech wierzchołkach, z których najwyższy mierzy 7150 metrów. W obozie trzecim na wysokości 6150 metrów wielka śnieżna lawina pogrzebała dwóch uczestników wyprawy – jej kierownika Adama Karpińskiego i Stefana Bernadzikiewicza. Zginęli bez świadków, zapewne w nocy, we śnie. Pozostali przy życiu Bujak i Klarner zwinęli obozy, wrócili do cywilizacji i wyruszyli w drogę powrotną do kraju.
     Kiedy płynęli do Europy na pokładzie statku „Victoria”, dotarła do nich wiadomość o wybuchu wojny. Wysiedli po drodze w Port Saidzie, przez Aleksandrię i Bukareszt 12 września 1939 roku dotarli do Lwowa. Janusz Klarner wziął udział w kampanii wrześniowej, potem był żołnierzem Armii Krajowej, brał udział w Powstaniu Warszawskim, przeżył. Jakub Bujak rozdzielony z rodziną postanowił dotrzeć do polskiego wojska na Zachodzie. Przez zieloną granicę w Gorganach przedostał się na Węgry i dotarł do Anglii. Jako wysokiej klasy specjalista w czasie wojny pracował w fabryce silników lotniczych Rolls Royce’a.  W Anglii nadal chętnie jeździł w góry żeby się wspinać. W lipcu 1945 roku w towarzystwie Lorny Wilkinson wyjechał na wakacje do Kornwalii, gdzie oboje zaginęli bez śladu. Znaleziono ich namiot i rzeczy osobiste, ciał nie znaleziono nigdy. Nie wiadomo co stało się z Jakubem Bujakiem. Janusz Klarner 17 września 1949 roku wyszedł ze swojego mieszkania przy ulicy Lipskiej w Warszawie i rozpłynął się w powietrzu – zaginął bez śladu. Mimo licznych hipotez i prób odkrycia prawdy, nigdy go nie odnaleziono, nie wiadomo co się z nim stało.
     Niektórzy mówili o klątwie Nanda Devi. Nazwa szczytu to jedno z imion hinduistycznej bogini śmierci – Kali. Wszyscy uczestnicy wyprawy zginęli, bądź zaginęli. Bogini Nanda nie wypuściła ich ze swoich objęć. Zdobywcy szczytu przed śmiercią zdążyli jednak opisać swój sukces. Książka Janusza Klarnera Nanda Devi, ukazała się dopiero po jego śmierci w 1956 roku. Zapiski Jakuba Bujaka zebrała i opracowała jego córka Magdalena Bujak-Lenczowska, wydano je w książce zatytułowanej Dziennik himalajski i inne pisma Jakuba Bujaka w roku 2015.
     A kilka miesięcy temu nakładem Wydawnictwa Marginesy ukazała się monografia tej pierwszej polskiej wyprawy w Himalaje pióra Dariusza Jaronia, zatytułowana Polscy himalaiści. Autor zrobił solidną źródłową kwerendę, dzięki czemu dowiadujemy się o wielu bądź nowych, bądź mało znanych faktach dotyczących tej wyprawy. 
     Plany Polaków były niezwykle ambitne. Adam Karpiński, późniejszy kierownik wyprawy i spiritus movens całego wydarzenia, planował początkowo wyprawę na niezdobyty jeszcze wówczas Mount Everest! Zdumiała mnie wiadomość, że według „Gazety Lwowskiej” kierownikiem tej ekspedycji miał być „najlepszy przewodnik tatrzański Daniel Gąsienica”. Bowiem Jan Gąsienica-Daniel miał już wówczas 68 lat, a w miesiąc po podaniu tej wiadomości zginął w wodach Pięciostawiańskiej Siklawy.
     Kiedy okazało się, że Everest jest zarezerwowany dla Anglików, a Polacy odbyli z sukcesem dwie wyprawy w Andy i ekspedycje na Spitsbergen, w Alpy i Kaukaz, Karpiński zaproponował cel jeszcze bardziej ambitny, pisząc na łamach pisma „Taternik”: „Namawiam na K2: góra olbrzymia, więc tym większa chwała dla narodu, który na niej walczy”. Jak wiemy, walczy do dziś, tyle że zimą. Ale w 1939 roku K2 nie było dane Polakom. Dostali zezwolenie na cel dużo niższy, ale ambitny sportowo.
     Klub Wysokogórski wytypował na wyprawę swoich czołowych wspinaczy. Byli to, poza znanymi nam już Bernadzikiewiczem, Bujakiem i Karpińskim: Stanisław Groński, Konstanty Narkiewicz-Jodko, Wiktor Ostrowski, Witold Henryk Paryski, Jerzy Pierzchała, Jan Staszel i Wawrzyniec Żuławski. Same asy. Nie wszyscy mogli, nie wszyscy chcieli. Początkowo miał pojechać Paryski. Nie pojechał. Zastąpił go mało znany taternik, bez wielkich osiągnięć, ale z pieniędzmi. Zamożny ojciec Janusza Klarnera, minister w rządzie II Rzeczpospolitej, pożyczył pieniądze, które pozwoliły domknąć budżet wyprawy.
     Książka Dariusza Jaronia opowiada o marzeniach, o zabiegach dyplomatycznych i przygotowaniach. Autor prezentuje sylwetki protagonistów, przebieg wyprawy, tragiczny jej koniec i losy pozostałych dwóch wspinaczy. Jego spokojna, nieco zdystansowana opowieść zmienia się w reportaż śledczy, kiedy próbuje na podstawie nielicznych przesłanek przeanalizować te dwa zdumiewające zaginięcia – Jakuba Bujaka i Janusza Klarnera. Książka wiele zawdzięcza córce tego pierwszego Magdalenie Bujak-Lenczowskiej, która miała niespełna cztery lata, kiedy ojciec wyruszał w Himalaje i kiedy widziała go po raz ostatni. Stała się wierną kronikarką jego życia, gromadzącą wszelkie dokumenty i fotografie, relacje i okruchy.
     Książkę ilustrują archiwalne fotografie z epoki, a posłowie poświęcone jest rocznicowej wyprawie, zorganizowanej przez wnuka Jakuba Bujaka – Jana Lenczowskiego w 2009 roku, siedemdziesiąt lat po zdobyciu Nanda Devi East. Góra się obroniła. W bazie wyprawy postawili tablicę upamiętniającą pierwszych zdobywców. Jedno jest pewne – już w 1939 roku Polacy osiągnęli w Himalajach wielki sukces, wchodząc jako pierwsi na trudny, wysoki i piękny szczyt. A Dariusz Jaroń przypomniał o tym szerokiej publiczności, pisząc tę zajmującą książkę.

Dariusz Jaroń, Polscy himalaiści. Pierwsza polska wyprawa w Himalaje. Warszawa: Wydawnictwo Marginesy, 2019, 320 s., 39,90 zł

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • USŁUGI | budowlane
    MALOWANIE, TAPETOWANIE, GŁADZIE, FARBY STRUKTURALNE I TYNKI DEKORACYJNE -
    Tel.: 601 793 866,
    WWW: www.FABRYKASTRUKTURY.pl
  • PRACA | dam
    Praca na zmywaku, Bukowina Tatrzańska. 14zł/h
    Tel.: 668414988
    E-mail: kontakt@schroniskosmakow.pl
  • PRACA | dam
    Sprzątanie restauracji, Bukowina Tatrzańska. 8-12, 14zł/h, praca stała.
    Tel.: 668414988
    E-mail: kontakt@schroniskosmakow.pl
  • KOMUNIKATY
    BAR RUMCAJS ZAPRASZA DO SPOŻYWANIA POSIŁKÓW NA MIEJSCU - Z ZACHOWANIEM OGRANICZEŃ WYNIKAJĄCYCH Z PRZEPISÓW. CZYNNY RÓWNIEŻ TARAS GÓRNY. OFERUJEMY DOWOZY - TEL. 661 119 112.
  • PRACA | dam
    Spółka POLSKIE TATRY S.A. zatrudni pracowników na stanowisko: - KELNERKA, - POKOJOWA z możliwością zakwaterowania. Tel. 1820 63730, e-mail: kadry@polskietatry.pl. Szczegółowe informacje na stronie:
    WWW: www.polskietatry.pl
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    TRAKTOR C-330, stan b. dobry. PRZYCZEPA SAMOZBIERAJĄCA. 605 378 277.
  • PRACA | dam
    MAŁY PENSJONAT W PORONINIE szuka PANI DO ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIA, tel. 607 863 893
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 16.000 ZŁ -
    Tel.: 888 223 761.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    ATRAKCYJNY DOM Z PŁAZÓW W GLICZAROWIE GÓRNYM -
    Tel.: 607 506 428
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    PENSJONAT w Kościelisku - DWA OBIEKTY -
    Tel.: 607 506 428
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. 601 958 378
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Działka budowlana nad Jez. Dobczyckim, Brzączowice Do sprzedania działka budowlana w Brzączowicach (gmina Dobczyce) , 30 km od Krakowa. Z działki rozpościera się widok na Zalew Dobczycki. Szerokość działki ok. 34 m, długość 72 . Wg. MPZP działka położona na terenie zabudowy mieszkaniowej i usługowej oraz terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej. Na działce prąd, gaz , woda i kanalizacja. Dojazd drogą asfaltową , ostanie 50 m drogą gminną nieurządzoną .
    Tel.: 508 380 383
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    OPEL Mokka 4x4 2015r fullopcja, 55000zl
    Tel.: 694432557
    GG: 1527664
  • USŁUGI | inne
    PROFESJONALNA WYCINKA - PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH. 691317098
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię dom w Zakopanem
    Tel.: 604458153
  • RÓŻNE
    PRZYJMĘ GRUZ, ZIEMIĘ. 691 434 133.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Firma Norweska zatrudni w Oslo pomocników tynkarzy, stolarzy, malarzy, monterów rusztowań, blacharzy oraz młodych do przyuczenia w zawodzie. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 1-3 tygodni. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742
2020-05-28 14:00 COS nowego 2020-05-28 13:30 Postojowe: sprawdź szczegóły przez internet 2020-05-28 13:00 Ulewy i gradobicie pod Giewontem 2020-05-28 12:32 Niełatwo na szlaku 2020-05-28 12:02 Wirtualny Dzień Dziecka 2020-05-28 11:00 Złodziej wieczorową porą 2020-05-28 10:00 Kto zabił ? - to była straszna i okrutna zbrodnia. 2020-05-28 09:30 Paliły się sadze 2020-05-28 08:52 Krupówki i nowy biznes w parku kulturowym 8 2020-05-28 08:00 Poranne przejaśnienia i to by było na tyle 2020-05-28 07:00 Zaginiona 2020-05-28 00:00 Wytwórnia Lodów Naturalnych - Dzień Dziecka 2020-05-27 22:02 Zwierzęta królowej Beskidów 1 2020-05-27 21:01 Budowa centrum narciarstwa zmierza do końca 2020-05-27 20:01 Rusza budowa kanalizacji 2020-05-27 19:02 Będzie kasa dla podwykonawców 1 2020-05-27 19:01 Prezenty dla rodziców od pary młodej. Sprawdzone pomysły i ślubne inspiracje 2020-05-27 18:10 Pijana nastolatka spowodowała kolizję 4 2020-05-27 17:30 Covid-19 w zakopiańskich domach 15 2020-05-27 16:29 Złodziejskie zakupy 2 2020-05-27 15:25 Mglisto i spokojnie nad Morskim Okiem (WIDEO) 2020-05-27 14:37 Koliba otwarta w połowie czerwca (WIDEO) 1 2020-05-27 13:30 Wodny plac popłynął 12 2020-05-27 12:24 Centrum Nowego Targu w rejestrze zabytków 3 2020-05-27 11:24 Od soboty bez maseczek na wolnym powietrzu 2 2020-05-27 11:20 30 lat temu 1 2020-05-27 11:00 Mc Donaldowi – stanowcze NIE! 2 2020-05-27 10:01 Nocny wypadek 2020-05-27 09:00 Zamiast progu będą mandaty 3 2020-05-27 08:00 Urzędu odmrażanie 1 2020-05-26 22:19 Zakopiańska kronika czasu pandemii (WIDEO) 2 2020-05-26 21:30 Ordnung karty praw rodziny 1 2020-05-26 20:19 Wciąż za mało nowotarżan wymienia kopciuchy 4 2020-05-26 19:03 Podhale pomaga Kuchni św. Brata Alberta (WIDEO) 2020-05-26 18:02 W COS-ie będzie jak na plaży 8 2020-05-26 17:00 Zmarł Wiktor Sowa 2020-05-26 15:51 Moja Mama w obiektywie - nagrody przyznane 2020-05-26 15:49 Lisięta wyłapane i wywiezione - lisica też ma być złapana (aktualizacja) 23 2020-05-26 15:00 Głos matki w brzmieniach synth-pop 2020-05-26 14:06 Zamkną Ludźmierską - korki gwarantowane 2020-05-26 13:01 Dajmy lisom spokój - same się wyniosą 4 2020-05-26 11:59 Naciągała na sylwestrowe apartamenty pod Giewontem 3 2020-05-26 11:30 Przygotować się na suszę 2020-05-26 10:30 Burza w uczelnianym senacie 1 2020-05-26 10:00 Hasior - Czy zburzyć ten pomnik? 4 2020-05-26 09:54 Grad w Zakopanem 2020-05-26 09:48 Foto konkurs na Dzień Matki 2020-05-26 09:01 Wszystkim mamom życzymy wszystkiego najlepszego 2020-05-26 08:02 Ktoś wyrzucił części samochodowe i psa 32 2020-05-26 00:00 Wytwórnia Lodów Naturalnych – Dzień Mamy
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

Bojcorka

FILMY TP

Pożegnania