2025-12-14 11:00:21

Szczawnica

Gdy źródła zamilkną

Lecznicze wody Szczawnicy mogą zniknąć z rynku jeszcze tej zimy.

Helena, Jan, Stefan, Józefina i Józef - to znakomite, lecznicze wody mineralne Szczawnicy. Ich eksploatacja jest dziś poważnie zagrożona. - Jeśli nic się nie zmieni, to w Szczawnicy skończy się dystrybucja wody leczniczej - mówi Andrzej Węglarz, przewodnik górski, a równocześnie jedyny pracownik rozlewni wód mineralnych na Placu Dietla. O katastrofalnej sytuacji informujemy na łamach Tygodnika Podhalańskiego już od kilku tygodni, przy okazji relacji o pozostających bez wynagrodzenia pracownikach spółki Uzdrowisko Szczawnica. Zniknął zarząd firmy. W Szczawnicy nie pojawia się Andrzej Mańkowski, spadkobierca hrabiego Adama Stadnickiego, ani nikt z jego rodziny.

Rozlewnia bez ludzi, ludzie bez wypłat

- Do biura Mańkowskich wpadałem, ale to już nie ma sensu. Tam nie ma z kim rozmawiać. Nawet księgowa nic nie wie - opowiada Węglarz, który próbował dowiedzieć się, jak ma działać w sytuacji, gdy w najbliższych tygodniach nie będzie miał do czego rozlewać wód leczniczych. Okazuje się bowiem, że kończą się opakowania, a nie ma kto wyłożyć pieniędzy na nowe. - Zostało mi dwa i pół tysiąca kartonów i 1800 worków, a to - o ile nie będzie większych zamówień - starczy może do końca stycznia - mówi bezradnie. Podkreśla, że nawet gdyby środki pojawiły się dziś, specjalne worki z kranem, do których nalewa się wodę, i tak nie dotarłyby na czas. Martwi się także stanem maszyn, które - jak mówi - od dawna nie były konserwowane i wymagają pilnego remontu. Zepsuła się drukarka przemysłowa, dlatego na każdy karton trzeba ręcznie przyklejać etykiety i informacje o produkcie. - Dziś pracuję tu sam. Kiedyś w rozlewni było zatrudnionych trzydzieści osób -

Helena i Jan w czołówce

Z rozlewni kartony z wodą trafiają do pijalni, inne do sklepu internetowego. Duże ilości zamawiane są m.in. do Rabki-Zdroju, Goczałkowic-Zdroju, a nawet do Świnoujścia. Część prywatnych sanatoriów napełnia wodę do zbiorników tzw. kegów, inne wysyłają swoich kuracjuszy do pijalni na Placu Dietla. Średnio dziennie sprzedaje się wysyłkowo około dwudziestu kartonów. W soboty i niedziele w pijalni schodzi cała paleta, czyli około stu kartonów. Najpopularniejszymi wodami są Helena i Jan. Zakład górniczy codziennie sprawdza parametry wód. Ostatnio wstrzymano rozlewanie Józefa i Józefiny, ponieważ podczas roztopów okazało się, że są zbyt rozcieńczone. Ciekawostką jest Józefina. Ma bardzo słaby przepływ - około 250 mililitrów na godzinę, co oznacza, że aby napełnić jedną paletę ze 108 kartonami, trzeba nalewać przez cały tydzień. Stefan cieszy się mniejszym zainteresowaniem. Rocznie produkuje się tu około 2,5 tysiąca kartonów Jana. - Zostało mi około 800 kartonów, czyli zeszło już 1700 kartonów po pięć litrów, a więc osiem i pół tysiąca litrów Jana. Jeśli nic się nie zmieni, Jan skończy się przed końcem stycznia - obawia się Węglarz. - Zniknie woda w kartonach, ale może zostać zamknięta także pijalnia, bo ludzie tam kolejny miesiąc pracują bez wynagrodzenia.

Bez wody nie ma uzdrowiska

Jak poważna jest sytuacja, widać w kontekście warunków istnienia uzdrowiska. Szczawnica, jedna z trzech najstarszych miejscowości uzdrowiskowych w Polsce, nosi ten status od XVII wieku. Aby nim pozostać, musi posiadać zasoby lecznicze - przede wszystkim wody mineralne - oraz odpowiednią infrastrukturę obejmującą zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, pijalnie wód, bazę noclegową i rehabilitacyjną oraz dostęp do opieki lekarskiej. Przez lata właśnie bogactwo naturalnych wód sprawiało, że pozycja Szczawnicy nigdy nie była kwestionowana. Dziś po raz pierwszy jest realnie zagrożona.

Oddane w prywatne ręce

Prawa do Szczawnicy zostały formalnie zwrócone spadkobiercom Adama Stadnickiego - rodzinie Mańkowskich - w 2005 roku. Kilka miesięcy wcześniej powstała spółka Thermaleo, która przejęła większościowy pakiet akcji dawnej spółki Uzdrowisko Szczawnica SA. W ręce rodziny trafiły również ujęcia wód mineralnych wraz z rozlewnią. Kilka lat później zmieniono proces technologiczny, likwidując linię do butelkowania i wprowadzając dystrybucję w kartonach. W tym czasie zrezygnowano także z eksploatacji wody „Szczawniczanka”, tłumacząc, że nie posiada ona walorów leczniczych.

Koncesja państwowa

W świetle przepisów wody należą do Skarbu Państwa, jednak rodzina Mańkowskich posiada koncesje na ich wydobycie i eksploatację. Prawdopodobnie do końca 2030 roku, ale tej informacji nie udało nam się potwierdzić. Dziś wyraźnie widać, że spółki należące do spadkobierców Stadnickiego mają poważne problemy finansowe. - Wszystko się sypnęło - mówi Andrzej Węglarz. - Jeśli elektrownia odetnie prąd, to będzie koniec. Pod naturalnym ciśnieniem wypływa tylko „Jan”. Pozostałe wody wymagają pracy pomp. - Zniknie woda w kartonach, ale może zostać zamknięta także pijalnia, bo ludzie tam kolejny miesiąc pracują bez wynagrodzenia.

Źródła w niepewności

Dopóki trwa eksploatacja wód mineralnych, trwa uzdrowisko. Koncesje wydaje Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Czy w sytuacji skrajnej geolog małopolski jest w stanie zmienić właścicieli koncesji? Zapytaliśmy o to w Małopolskim Urzędzie Marszałkowskim, w Departamencie Środowiska. Okazuje się, że przeniesienie koncesji możliwe jest na wniosek nowego podmiotu za zgodą dotychczasowego. - Muszą się dogadać między sobą. Określa to Prawo geologiczne i górnicze. Warto tam zajrzeć - mówi Dariusz Reczek z zespołu geologów UM w Krakowie.

Co na to prawo?

Przeglądamy ustawę. Okazuje się, że w świetle prawa możliwe jest cofnięcie koncesji. Oto jakie zapisy w tej kwestii znajdujemy. Organ koncesyjny, czyli w tym wypadku Urząd Marszałkowski, ma prawo cofnąć koncesję, gdy np.: następuje poważne lub uporczywe łamanie warunków koncesji, wydobycie odbywa się poza obszarem, brak jest zabezpieczeń środowiskowych i – co ciekawe – następuje brak zdolności do prowadzenia działalności poprzez utratę płynności finansowej, brak sprzętu, brak personelu.

Jurek Jurecki

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

wspomnień czar 2025-12-19 13:21:49

Pamiętam taki artykuł w Gazecie Krakowskiej z czasów PRL: " Czarne chmury nad Szczawnicą" i drugi "Dokąd zmierzasz Szczawnico". Pasuje, jak ulał do teraźniejszych czasów.

noboli 2025-12-17 14:23:45

To ciekawe co pierwsze trafi pod młotek. Może pan komornik będzie łaskawy i zacznie od zabytków i papiernika.

nosferató 2025-12-14 18:55:36

Teraz już wiecie dlaczego ksiądz z Wadowic omijał szerokim łukiem Szczawnicę. Wiedział, że jak się zmieni oblicze tej ziemi, to ta ziemia padnie.

Galerie

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Gala rozdania Marek Tatrzańskich za rok 2025

Czas się kończy, przyjdźcie koniecznie obejrzeć prace Władysława Trebuni-Tutki

Poetyckie spotkania w Białym Dunajcu

Morze i góry spotykają się w Zakopanem

Andrzej Krzeptowski Bohac w Czerwonym Dworze

EABS w zakopiańskim Kombinacie

Kolekcja w Okszy otwarta dla publiczności

Dziadkowie, wnukowie, radość

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o powierzchni ok. 50 m2. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
SPRZEDAŻ | różne
WYPRZEDAŻ WYPOŻYCZALNI NART, pakiety niskie ceny tel. 692001268
PRACA | dam
PRACOWNIKA WYPOŻYCZALNI ROWERÓW Zakopane centrum tel. 692001268 info@fun-time.pl
PRACA | dam
Zatrudnimy STERNIKÓW PONTONOWYCH na Dunajcu tel. 608806030 info@fun-time.pl
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE - KOŚCIELISKO DO WYNAJĘCIA KOMFORTOWE, WYPOSAŻONE MIESZKANIA 35-38m2. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 i 50 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, GRILLOWEGO, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ. Kontakt: 600 035 355 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
PRACA | dam
STATUS STUDENCKI/ WEEKEND/ 100 zł/h. PRACA EXCEL itp./ +mieszkanie/ micheelkowalski@gmail.com. Zakopane
PRACA | dam
PRACA DLA TYNKARZA LUB BRYGADY NA TYNKI. 535 290 865.
PRACA | dam
Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
PRACA | dam
Hotel **** w Zakopanem zatrudni KUCHARZA a la Carte tel. + 48 792 276 261
PRACA | dam
Młoda energiczna osoba poszukiwana do pracy na weekendy pod Gubałówką.... szczegoly pod numerem telefonu 781271166.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia MIESZKANIE 80 m2 - Szaflary. 660 876 537.
PRACA | dam
Przyjmę DO OPIEKI NAD STARSZĄ OSOBĄ. 665 602 766.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Emerytka szuka DOMU Z OGRODEM do wynajęcia - Nowy Targ i okolice. 575 450 977.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
PRACA | dam
Zatrudnię SPRZEDAWCZYNIĘ DO SKLEPU SPOŻYWCZEGO W ZAKOPANEM. 606 115 465.
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.