2025-12-14 11:00:21

Szczawnica

Gdy źródła zamilkną

Lecznicze wody Szczawnicy mogą zniknąć z rynku jeszcze tej zimy.

Helena, Jan, Stefan, Józefina i Józef - to znakomite, lecznicze wody mineralne Szczawnicy. Ich eksploatacja jest dziś poważnie zagrożona. - Jeśli nic się nie zmieni, to w Szczawnicy skończy się dystrybucja wody leczniczej - mówi Andrzej Węglarz, przewodnik górski, a równocześnie jedyny pracownik rozlewni wód mineralnych na Placu Dietla. O katastrofalnej sytuacji informujemy na łamach Tygodnika Podhalańskiego już od kilku tygodni, przy okazji relacji o pozostających bez wynagrodzenia pracownikach spółki Uzdrowisko Szczawnica. Zniknął zarząd firmy. W Szczawnicy nie pojawia się Andrzej Mańkowski, spadkobierca hrabiego Adama Stadnickiego, ani nikt z jego rodziny.

Rozlewnia bez ludzi, ludzie bez wypłat

- Do biura Mańkowskich wpadałem, ale to już nie ma sensu. Tam nie ma z kim rozmawiać. Nawet księgowa nic nie wie - opowiada Węglarz, który próbował dowiedzieć się, jak ma działać w sytuacji, gdy w najbliższych tygodniach nie będzie miał do czego rozlewać wód leczniczych. Okazuje się bowiem, że kończą się opakowania, a nie ma kto wyłożyć pieniędzy na nowe. - Zostało mi dwa i pół tysiąca kartonów i 1800 worków, a to - o ile nie będzie większych zamówień - starczy może do końca stycznia - mówi bezradnie. Podkreśla, że nawet gdyby środki pojawiły się dziś, specjalne worki z kranem, do których nalewa się wodę, i tak nie dotarłyby na czas. Martwi się także stanem maszyn, które - jak mówi - od dawna nie były konserwowane i wymagają pilnego remontu. Zepsuła się drukarka przemysłowa, dlatego na każdy karton trzeba ręcznie przyklejać etykiety i informacje o produkcie. - Dziś pracuję tu sam. Kiedyś w rozlewni było zatrudnionych trzydzieści osób -

Helena i Jan w czołówce

Z rozlewni kartony z wodą trafiają do pijalni, inne do sklepu internetowego. Duże ilości zamawiane są m.in. do Rabki-Zdroju, Goczałkowic-Zdroju, a nawet do Świnoujścia. Część prywatnych sanatoriów napełnia wodę do zbiorników tzw. kegów, inne wysyłają swoich kuracjuszy do pijalni na Placu Dietla. Średnio dziennie sprzedaje się wysyłkowo około dwudziestu kartonów. W soboty i niedziele w pijalni schodzi cała paleta, czyli około stu kartonów. Najpopularniejszymi wodami są Helena i Jan. Zakład górniczy codziennie sprawdza parametry wód. Ostatnio wstrzymano rozlewanie Józefa i Józefiny, ponieważ podczas roztopów okazało się, że są zbyt rozcieńczone. Ciekawostką jest Józefina. Ma bardzo słaby przepływ - około 250 mililitrów na godzinę, co oznacza, że aby napełnić jedną paletę ze 108 kartonami, trzeba nalewać przez cały tydzień. Stefan cieszy się mniejszym zainteresowaniem. Rocznie produkuje się tu około 2,5 tysiąca kartonów Jana. - Zostało mi około 800 kartonów, czyli zeszło już 1700 kartonów po pięć litrów, a więc osiem i pół tysiąca litrów Jana. Jeśli nic się nie zmieni, Jan skończy się przed końcem stycznia - obawia się Węglarz. - Zniknie woda w kartonach, ale może zostać zamknięta także pijalnia, bo ludzie tam kolejny miesiąc pracują bez wynagrodzenia.

Bez wody nie ma uzdrowiska

Jak poważna jest sytuacja, widać w kontekście warunków istnienia uzdrowiska. Szczawnica, jedna z trzech najstarszych miejscowości uzdrowiskowych w Polsce, nosi ten status od XVII wieku. Aby nim pozostać, musi posiadać zasoby lecznicze - przede wszystkim wody mineralne - oraz odpowiednią infrastrukturę obejmującą zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, pijalnie wód, bazę noclegową i rehabilitacyjną oraz dostęp do opieki lekarskiej. Przez lata właśnie bogactwo naturalnych wód sprawiało, że pozycja Szczawnicy nigdy nie była kwestionowana. Dziś po raz pierwszy jest realnie zagrożona.

Oddane w prywatne ręce

Prawa do Szczawnicy zostały formalnie zwrócone spadkobiercom Adama Stadnickiego - rodzinie Mańkowskich - w 2005 roku. Kilka miesięcy wcześniej powstała spółka Thermaleo, która przejęła większościowy pakiet akcji dawnej spółki Uzdrowisko Szczawnica SA. W ręce rodziny trafiły również ujęcia wód mineralnych wraz z rozlewnią. Kilka lat później zmieniono proces technologiczny, likwidując linię do butelkowania i wprowadzając dystrybucję w kartonach. W tym czasie zrezygnowano także z eksploatacji wody „Szczawniczanka”, tłumacząc, że nie posiada ona walorów leczniczych.

Koncesja państwowa

W świetle przepisów wody należą do Skarbu Państwa, jednak rodzina Mańkowskich posiada koncesje na ich wydobycie i eksploatację. Prawdopodobnie do końca 2030 roku, ale tej informacji nie udało nam się potwierdzić. Dziś wyraźnie widać, że spółki należące do spadkobierców Stadnickiego mają poważne problemy finansowe. - Wszystko się sypnęło - mówi Andrzej Węglarz. - Jeśli elektrownia odetnie prąd, to będzie koniec. Pod naturalnym ciśnieniem wypływa tylko „Jan”. Pozostałe wody wymagają pracy pomp. - Zniknie woda w kartonach, ale może zostać zamknięta także pijalnia, bo ludzie tam kolejny miesiąc pracują bez wynagrodzenia.

Źródła w niepewności

Dopóki trwa eksploatacja wód mineralnych, trwa uzdrowisko. Koncesje wydaje Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. Czy w sytuacji skrajnej geolog małopolski jest w stanie zmienić właścicieli koncesji? Zapytaliśmy o to w Małopolskim Urzędzie Marszałkowskim, w Departamencie Środowiska. Okazuje się, że przeniesienie koncesji możliwe jest na wniosek nowego podmiotu za zgodą dotychczasowego. - Muszą się dogadać między sobą. Określa to Prawo geologiczne i górnicze. Warto tam zajrzeć - mówi Dariusz Reczek z zespołu geologów UM w Krakowie.

Co na to prawo?

Przeglądamy ustawę. Okazuje się, że w świetle prawa możliwe jest cofnięcie koncesji. Oto jakie zapisy w tej kwestii znajdujemy. Organ koncesyjny, czyli w tym wypadku Urząd Marszałkowski, ma prawo cofnąć koncesję, gdy np.: następuje poważne lub uporczywe łamanie warunków koncesji, wydobycie odbywa się poza obszarem, brak jest zabezpieczeń środowiskowych i – co ciekawe – następuje brak zdolności do prowadzenia działalności poprzez utratę płynności finansowej, brak sprzętu, brak personelu.

Jurek Jurecki

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

wspomnień czar 2025-12-19 13:21:49

Pamiętam taki artykuł w Gazecie Krakowskiej z czasów PRL: " Czarne chmury nad Szczawnicą" i drugi "Dokąd zmierzasz Szczawnico". Pasuje, jak ulał do teraźniejszych czasów.

noboli 2025-12-17 14:23:45

To ciekawe co pierwsze trafi pod młotek. Może pan komornik będzie łaskawy i zacznie od zabytków i papiernika.

nosferató 2025-12-14 18:55:36

Teraz już wiecie dlaczego ksiądz z Wadowic omijał szerokim łukiem Szczawnicę. Wiedział, że jak się zmieni oblicze tej ziemi, to ta ziemia padnie.

Galerie

Światło serca w Czerwonym Dworze

Muzyczne pasje Władysława Trebuni-Tutki

Szumny i Bogu Miłe w Kościele Św. Krzyża

Nowe muzeum pod Giewontem

Basia Giewont z Zakopanego walczy o Eurowizję

Akademia Lotnika pod Giewontem

Rzeźby Berbeki i obrazy Zaborowskiego w Witkacym

Szkolnie i kolędowo

Zaglądamy do Czerwonego Dworu

Jedla z koncertem w Atmie

Żółty żonkil nadzieją dla hospicjum

Złote, srebrne i brązowe medale dla karateków

Wychowanie fizyczne na nartach

Kraków - Zakopane - 50 lat elektryfikacji linii kolejowej

Powiatowa Gala Stypendialna w Teatrze Witkacego

Górskie serki i pasterskie dzwonki

Fenomen szopki krakowskiej

Nagrodzeni zasłużeni dla Kościeliska

Tatry dla krwiodawców i nie tylko

Joanny Wnuk-Nazarowej opowieść o Henryku Mikołaju Góreckim

Jubileuszowe spotkanie krwiodawców w Witkacym

Wymiana desek z Sopotem za nami, sezon zimowy otwarty

Nocne niebo na Stacji Kultura Zakopane

Kapitan Barbara Grocholska-Kurkowiak ma ciepły dom

Podhalańskie mamuty i astronauci z Gliczarowa

Wielkie Forum Samorządowe pod Giewontem

Grecko-chrześcijańskie tropy pod Giewontem

Dom Pamięci w Miejskiej Galerii Sztuki w Zakopanem

Tu króluje rzeźba, "Jutrzenka", sala po prawej

Na osnowie czasu, czyli pół wieku Małgorzaty Kowalczyk

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

NIERUCHOMOŚCI | kupno
Kupie pilnie działki budowlane w Kościelisku , Zakopane mogą być z budynkami tel 660797241.
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KIEROWCĘ. Mile widziane doświadczenie. Praca na stałe. 602 759 709
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI. 602 882 325.
KUPNO
KUPIĘ STARY POROZBIÓRKOWY SOSRĘB. Proszę wysłać zdjęcie na numer 605 306 244.
MOTORYZACJA | sprzedaż
MERCEDES. 698 572 263.
NIERUCHOMOŚCI | kupno
Kupię DOM do remontu. 789 321 805.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA LOKAL HANDLOWO - USŁUGOWO - BIUROWY o powierzchni ok. 50 m2. Zakopane centrum, ul. Kościuszki - 691 124 272.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia DOM - okolice Nowego Targu. 791 931 320.
PRACA | dam
Hotel "Foluszowy Potok" Zakopane, ul. Zamoyskiego 42 zatrudni do restauracji hotelowej: KELNERA/-KĘ. Zapewniamy stabilną, całoroczną pracę w restauracji hotelowej. Kontakt wyłącznie telefoniczny: 660 41 00 46
PRACA | dam
WIZY USA, WYJAZDY, ZIELONA KARTA. 501 809 644
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA DOM W WITOWIE, w którym do roku 2025 znajdował się Ośrodek Zdrowia. 698 508 796.
PRACA | dam
Przyjmę do pracy kucharza/pomoc kuchenną w restauracji w Dolinie Kościeliskiej.. 723 997 045 harnas@harnas.eu
Tel.: 723
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI PIEKARZA. Na stałe, umowa. 602 759 709
ANTYKI
Do sprzedania ZABYTKOWY PRZEDWOJENNY KREDENS GÓRALSKI ZAKOPIAŃSKIEJ SZKOŁY PRZEMYSŁU DRZEWNEGO w idealnym stanie, z lat trzydziestych, sprawdzony przez kustosza Muzeum Tatrzańskiego. Również CZĘŚĆ KOLEKCJI PRZEDWOJENNEGO MALARSTWA o tematyce góralskiej, znanych polskich malarzy aukcyjnych, takich jak Gąsienica Szostak, Augustynowicz, Jarocki, Moszyński, Gałek, Ćwikliński, Dzieliński, Skowroński. Tel. 601 51 35 33
PRACA | dam
PIEKARNIA W ZAKOPANEM ZATRUDNI DO KROJENIA I PAKOWANIA PIECZYWA. 602 759 709
USŁUGI | inne
ODŚNIEŻANIE DACHÓW. TECHNIKI LINOWE. TEL: 695 092 678
PRACA | dam
Praca na krojeniu - pakowaniu pieczywa Piekarnia Łapsze N. 601-086-310
Tel.: 601
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA, KUCHARZA WYDAWKOWEGO, BARMANA, PRACOWNIKA GOSPODARCZEGO. Praca na stałe lub dorywczo, CV na: rabka@siwydym.pl, informacje pod numerem: 887 080 004
PRACA | dam
Piekarnia w Zakopanem zatrudni CUKIERNIKA. Praca stała, dobre warunki. 604 102 804, 602 285 793.
PRACA | dam
Piekarnia w Zakopanem zatrudni PIEKARZA. Praca stała, dobre warunki. 604 102 804, 602 285 793.
BIZNES
DO WYNAJĘCIA DZIAŁKA W ZAKOPANEM (w pobliżu "Szymonka") - 886 145 908.
PRACA | dam
PRACOWNIKA BIUROWEGO na hali sprzedaży (faktury, itp.), DO BUDKI GASTRONOMICZNEJ (sprzedaż). Praca stała. Zakopane. 602 74 31 38, gobo10@wp.pl
PRACA | dam
ZATRUDNIMY W KARCZMIE oraz W BARZE MLECZNYM: KUCHARZA/-KĘ, DOŚWIADCZONĄ POMOC KUCHENNĄ, OBSŁUGĘ BARU MLECZNEGO, KELNERA/-KĘ. Kontakt: 600 035 355, 600 035 080 lub osobiście: Zakopane, Droga na Bystre 2A (9-13).
PRACA | dam
Pracownia Projektowa SŁOWIK ARCHITEKTURA z siedzibą w Zakopanem, poszukuje ARCHITEKTA.. 668 309 058 https://slowikarchitektura.pl/ biuro@slowikarchitektura.pl
Tel.: 668
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
SPRZEDAM MIESZKANIE KRAKÓW - KURDWANÓW - ŚWIETNA LOKALIZACJA. Oferujemy na sprzedaż jasne i przestronne mieszkanie położone w zadbanym budynku na osiedlu Kurdwanów. Powierzchnia 28,12 m kw. Budynek wyposażony jest w trzy windy, w tym jedną towarową. UKŁAD MIESZKANIA: - duży pokój z wnęką (nyżą), - jasna kuchnia z oknem, - duża, oszklona loggia, - piwnica przynależna do mieszkania. Mieszkanie jest słoneczne i ustawne, IDEALNE DLA SINGLA, PARY lub JAKO INWESTYCJA POD WYNAJEM. Lokalizacja zapewnia szybki dojazd do centrum oraz dostęp do pełnej infrastruktury - sklepy, przystanki komunikacji miejskiej, szkoły i tereny zielone w zasięgu kilku minut spacerem. SPRZEDAŻ BEZ POŚREDNIKÓW. Cena 450 tys zł - do negocjacji. Kontakt: 604 08 16 43
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.