Polecamy
Trwa rejestracja do szczepienia osób powyżej 80. roku życia. Kliknij w pasek i dowiedz się więcej.

Reklama

2020-08-02 10:00:01

Z archiwum Tygodnika

Kto jeszcze pamięta Andrzeja Stopkę "Nazimka"

Są miejsca, które raz poznane, zachwycą swoim pięknem na zawsze. Takim miejscem na Podhalu jest wieś Kościelisko. Dawne Polany, których nazwy wywodzą się z rodowych nazwisk dawnych właścicieli: Rysulów, Budzów, Chotarskich, Nędzów, Pitoniów, Karpieli, etc. Rodzinna wieś słynnych kościeliszczan: Jaśka Krzeptowskiego Sabały, Stanisława Chotarskiego, Stanisława Nędzy Kubińca. Jakby trochę w cieniu zapomnienia stoi obok nich jeszcze jeden syn tej skalistej ziemi, która uboga w urodzajną glebę, bogata jest w urodzone na niej ludzkie talenty. 2 października 1868 roku w jednej z najstarszych kościeliskich polan, „Sobiczkowej”, przychodzi na świat Andrzej Stopka.

Lata 70. XIX wieku to okres, gdy Podhale dopiero zaczyna odkrywać swe uroki dla przybyszów. W roku 1873 - gdy dr Tytus Chałubiński rozpoczyna swoje stałe i częste przyjazdy pod Giewont, Andrzej Stopka ma zaledwie 5 lat. Zwyczajem wielu góralskich dzieci, których ojcowie bacowali, lato spędza na hali pasterskiej, gdzie słuchając gawęd Jaśka Sabały, rozwija wyobraźnię i uwrażliwia ucho na piękno mowy ojców. Ma też - jak wielu górali - talent w rękach. Rzeźbione przez siebie cacka sprzedaje w Zakopanem, a „dutki spyrlo”, by potem móc wyruszyć do dalekiego Krakowa po wiedzę.

Andrzej Chramiec - zakopiańczyk i Andrzej Stopka, „Nazimek” - kościeliszczanin, to pionierzy wydeptujący ścieżkę przyszłym Podhalanom po uniwersyteckie cenzusy. Droga do osiągnięcia celu była długa i mozolna. Pierwszy pociąg wjeżdża do Zakopanego dopiero w 1899 roku, podróż do odległego o ponad 100 km Krakowa trwa czasem kilka dni i trzeba mieć wiele szczęścia, by wiozący sól lub jadący po nią do Wieliczki przyjęli wędrującego akademika na swój wóz. Trzeba mieć też dużo odporności, by nie zważać na złośliwe uwagi kolegów na temat inności, by nie wstydzić się góralskich portek i mowy ojców. Najpierw było Gimnazjum im. Nowodworskiego, które kończy otrzymując świadectwo dojrzałości w 1889 roku, potem studia na Uniwersytecie Jagiellońskim.

Ze zdobytym cenzusem uniwersyteckim rozpoczyna Andrzej Stopka „Nazimek” służbę ojczyźnie i narodowi, kształtując i wychowując młode pokolenia. Pracę pedagogiczną rozpoczyna w Krakowie-Podgórzu. Potem w Tarnopolu, Samborze, a wreszcie przez długie lata pełni służbę dyrektora Seminarium Nauczycielskiego w Kętach. Już na początku pracy pedagogicznej można było zauważyć, jak mocno tkwił korzeniami w rodzimej ziemi. Nie mógł nie podzielić się miłością do niej ze swoimi wychowankami. Świadczą o tym liczne wycieczki organizowane przez profesora Stopkę na Podhale i w Tatry, w czasie których uczy młodzież wrażliwości na piękno podhalańskiej ziemi. Mieszkając daleko od rodzinnych Polan, tym wszystkim, co z nich wyniósł, dzieli się z innymi. Chce, by o Podhalu i jego mieszkańcach było głośno, chce ocalić od zapomnienia słynnych mieszkańców i ich talenty.

Czyni to jako działacz regionalny, badacz dziejów Podhala, regionalny pisarz. Współpracując z Akademickim Związkiem Podhalan, działającym przy UJ., ma częsty kontakt z ówczesną prasą podhalańską. Jest wielkim entuzjastą gwary podhalańskiej. On to pierwszy (jeszcze przed „Listem Hanusi” Kazimierza Przerwy-Tetmajera) wprowadza do literatury gwarę podhalańską. Dzięki Jego ogromnej wrażliwości na oryginalność i piękno tej gwary, ocalały spisane przez Niego gawędy Sabały. W 1897 roku wydał i opublikował pracę pt. „Sabała”, kreśląc jako pierwszy postać legendarnego gawędziarza, okrzykniętego potem Homerem Podhala. Jego utwory inspirowały Kazimierza Przerwę-Tetmajera. Z roku 1898 pochodzi opowieść-gawęda pt. „Rycerze śpiący w Tatrach”, zaś niezwykle cenne wiadomości zawarł w „Memoriałach do etnografii Podhala”, wydanej przez Akademię Umiejętności w roku 1898. W regionalnej prasie podhalańskiej często ukazywały się gawędy autorstwa Andrzeja Stopki „Nazimka”, tryskające zdrowym, podhalańskim humorem i fantazją. Próbował też pisać utwory sceniczne. Jego sztuka „Wiatr halny” była często grywana przez zespoły amatorskie. W rękopisie zostawił utwór „Ksiądz Józef Stolarczyk - proboszcz zakopiański”. Tak w ogólnych zarysach przedstawia się dorobek literacki Andrzeja Stopki.

25 lutego 1934 roku żegna się ze światem daleko od ukochanego Podhala i kościeliskich Polan, w Siedlcu koło Krakowa, gdzie od przejścia na emeryturę mieszkał wraz z rodziną. Być może w ostatnich dniach życia przesuwały mu się przed oczyma rodzinne krajobrazy i za Tetmajerem powtarzał: „Tam gdzieś, za widnokręgiem, w błękitu oddali jest może to, co byśmy najbardziej kochali”. Pogrzeb Andrzeja Stopki odbył się w parafii Rudawa i tam też został na parafialnym cmentarzu pochowany. Powrót na Podhale nastąpił 29 listopada 1936 roku. Uroczystości związane z przeniesieniem szczątków Podhalanina, który przez całe życie wiernie służył swej rodzinnej ziemi, przekształciły się w wielką manifestację ku Jego czci.

Andrzej Stopka „Nazimek”, wiemy uczestnik prawie wszystkich Zjazdów Związku Podhalan, spoglądał z innego już wymiaru na licznie zgromadzone delegacje Ognisk Związku Podhalan. Nic zabrakło nikogo. Żegnali Go górale z Poronina, Rabki, Szaflar, Czarnego Dunajca i prawie wszyscy mieszkańcy Kościeliska, a On wsłuchiwał się w tak Mu zawsze drogą muzykę góralską w wykonaniu „Duchów” z Cichego. Godne wybrano dla Niego miejsce na „Pęksowym Brzyzku” obok Sabały, dr Chałubińskiego, Orkana i Witkiewicza. Po latach dołączy do nich wprost z Powązek Kazimierz Przerwa-Tetmajer. Żegnały go tłumy, gdyż odszedł nie tylko wybitny działacz regionu, pisarz, odszedł człowiek, który dla współczesnych pozostawił w testamencie ponadczasowy wzór swojego życia. Uczył prawdziwego, płynącego z serca umiłowania ziemi rodzinnej, bezinteresownej dla niej pracy. Jakże dzisiaj przydałaby się nam, żyjącym współcześnie, często uwikłanym w różne konflikty i spory, umiejętność rozładowywania „kwasów” - w której był mistrzem. Andrzej Stopka „Nazimek” nie dbał o zaszczyty, ani o popularność. Całe życie cechowała Go olbrzymia skromność, lecz to, jak żył i co po sobie zostawił, jest najlepszym dowodem jego wielkości.

Maria Łaś
Tygodnik Podhalański 8/99

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Fundacja Szczęśliwe Jutro zatrudni na stanowisko: DYREKTOR / WYCHOWAWCA Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej we Wróblówce k/Czarnego Dunajca. Wymagania: wykształcenie wyższe: pedagogiczne, pedagogika specjalna, psychologia, praca socjalna, nauki o rodzinie, resocjalizacja, pedagogika opiekuńczo-wychowawczą, lub podyplomowe (psychologia, pedagogika, nauki o rodzinie, resocjalizacja); min.3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną. Wynagrodzenie: 4500zł brutto. Kontakt: biuro@szczesliwe-jutro.pl
  • KANCELARIE PRAWNE
    KANCELARIA PRAWNA "REALNOŚĆ" - 30 lat praktyki, biegła obsługa w języku angielskim: prawo rodzinne, spadkowe, uzyskiwanie i potwierdzanie polskiego obywatelstwa, inny zakres wg uzgodnień, telefon: +48601488071 (whatsapp),realnosc@kki.pl www.realnosc.eu
    E-mail: realnosc@kki.pl
    WWW: www.realnosc.eu
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie dom na widokwej działce w Zakopanym lub Kościelisku. 660797241 b12.pl
    Tel.: 660797241 b12.pl
  • PRACA | dam
    ELEKTRONIKA I MONTAŻ: Firma szuka osoby ze znajomością podłączeń urządzeń elektrycznych i elektronicznych i montażu oczyszczalni ścieków i basenów. Informacje pod nr tel. 601 073 700
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Zdecydowanie DOM lub PENSJONAT W ZAKOPANEM. Może być do remontu. 666 535 535.
  • PRACA | dam
    Przedsiębiorstwo Budowlane Sikora zatrudni kierownika robót budowlanych, majstra budowlanego. 602629623sikorapbt@interia.pl
    Tel.: 602629623
    E-mail: sikorapbt@interia.pl
  • PRACA | dam
    Przedsiębiorstwo Budowlane Sikora zatrudni pracowników w zawodzie: malarz, murarz, cieśla, zbrojarz, pracownik budowlany. 602629623sikorapbt@interia.pl
    Tel.: 602629623
    E-mail: sikorapbt@interia.pl
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY, WYKOŃCZENIA, MALOWANIE, SZPACHLOWANIE, FLIZY, PANELE itp. DACHY, OBRÓBKI BLACHARSKIE. 796 544 016.
  • PRACA | dam
    SAMODZIELNY PUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ W LIPNICY WIELKIEJ zatrudni LEKARZA do prowadzenia kwalifikacji do szczepień przeciwko SARS-CoV-2. Atrakcyjne warunki pracy i wynagrodzenia. Tel. kontaktowy: 601 409 624
  • USŁUGI | budowlane
    Jedna osoba pomaluje pokój, mieszkanie, dom. Szpachlowanie, panele, małe remonty. Doświadczenie i energiczna realizacja. tel. 577855296.
  • PRACA | dam
    Stacja Narciarska Szymoszkowa poszukuje, na sezon zimowy, pracowników na następujące stanowiska: - obsługa bramek - utrzymanie stoku - parkingowy - segregowanie odpadów komunalnych Więcej informacji pod nr tel.: 601 628 584
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
  • USŁUGI | inne
    STUDNIE - WIERCENIE STUDNI GŁĘBINOWYCH, PROJEKTOWANIE, DOKUMENTOWANIE, POZWOLENIA WODNOPRAWNE, GEOLOGIA INŻYNIERSKA, GEOTECHNIKA, NADZORY GEOLOGICZNE, GEOLOGIA W PROCESIE INWESTYCYJNYM. 606/6057 ; 12biuro@mhgeo.plmhgeo.pl. 606605712biuro@mhgeo.plwww.mhgeo.pl
    Tel.: 606605712
    E-mail: biuro@mhgeo.pl
    WWW: www.mhgeo.pl
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE, CEMENTOWO-WAPIENNE, GIPSOWE. Zapewniamy własny materiał. Wysoka jakość i doświadczenie. Szybkie terminy realizacji. 572 090 568.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię DOM DREWNIANY, ew. MIESZKANIE, GOTÓWKA, tel. 793891486
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
2021-01-16 10:00 Kurs na Nowy Targ 2021-01-16 09:25 Nepalczycy 200 metrów od zdobycia K2 2021-01-16 09:01 W Zakopanem 40 cm śniegu, na Kasprowym - 18 st. C 1 2021-01-16 08:00 Nie wszystkie misie poszły spać (WIDEO) 2021-01-15 22:00 W weekend kolędowanie z Klimkami i Megitzą 2021-01-15 21:30 Ile ta reklama kosztowała? Miasto milczy 4 2021-01-15 20:55 Widoki ze Szczebla (WIDEO) 2021-01-15 20:18 Czerwony autobus stanie na Równi Krupowej 2021-01-15 19:39 Schronisko Smaków otwiera restaurację w Bukowinie 19 2021-01-15 19:30 Kibice przyszli pod skocznię, policja ostrzega przez megafon (WIDEO) 4 2021-01-15 19:00 Dyskwalifikacja Piotra Żyły. Japończyk najlepszy w kwalifikacjach 2021-01-15 18:55 Twórcy, artyści i architekci mają szansę na postojowe 2021-01-15 18:10 Umiesz liczyć... 4 2021-01-15 17:28 Jak Polacy skakali na treningach? 1 2021-01-15 17:20 Czester czeka na dom 2021-01-15 16:55 Odwołany tegoroczny Skitourowy Memoriał im. Edwarda Hudziaka 2021-01-15 16:30 Przedsiębiorcy sprawdźcie jak ZUS rozliczył wasze wpłaty 2021-01-15 15:57 Na Wielkiej Krokwi rozpoczęły się treningi 2021-01-15 15:45 Dramat ośrodków narciarskich. Cała branża nad przepaścią 9 2021-01-15 15:00 "Wolni Przedsiębiorcy": Panie premierze, nie mamy na miskę ryżu! (WIDEO) 12 2021-01-15 14:35 Nie mam już za co żyć - mówi właścicielka otwieranego pensjonatu 8 2021-01-15 13:50 Szczepionek za mało 3 2021-01-15 13:31 12. edycja akcji "Odkryj Beskid Wyspowy". 2021-01-15 13:20 Puchar obstawiony 9 2021-01-15 12:45 Podhale i Tatry zasypane. W Zakopanem 35 cm śniegu, na Kasprowym 72 2021-01-15 12:00 Konferencja Konfederacji. Niech się rząd odwali od przedsiębiorców (WIDEO) 17 2021-01-15 11:50 Kilkadziesiąt radiowozów na zakopiance 6 2021-01-15 11:41 Okolice skoczni zamknięte dla ruchu 1 2021-01-15 11:15 Na Podhalu 18 nowych zakażeń koronawirusem. Jedna osoba zmarła z powodu Covid-19 2021-01-15 10:30 Kolejki i zablokowana strona gov.pl 4 2021-01-15 10:00 Zakazany owoc 2021-01-15 09:57 Zakupy w 2020: jak zmieniły się zwyczaje zakupowe Polaków w czasach zarazy 2021-01-15 09:01 Nowotarski MOK - czas pomyśleć o wnętrzach 2021-01-15 08:00 Wesele od Tatr do Bałtyku 1 2021-01-15 06:00 Czy jesteście zadowoleni z warunków życia w Waszej miejscowości? ANKIETA 5 2021-01-14 22:00 Bajkowe klimaty w Kuźnicach 1 2021-01-14 21:30 Pytania, nie krytyka 2021-01-14 21:15 Zakopiańczycy pamiętają o zamordowanym Prezydencie 2 2021-01-14 20:30 Ponad 450 tysięcy dla szpitala płucnego 1 2021-01-14 19:40 Od północy rozpoczyna się rejestracja do szczepienia osób powyżej 80. roku życia 2021-01-14 19:30 Coś lekkiego do poczytania. Konkurs dla czytelników 2021-01-14 18:45 Góralskie Veto - relacja telewizyjna z dzisiejszego spotkania (WIDEO) 14 2021-01-14 18:39 Puchar Polski w Łyżwiarstwie Szybkim 2021-01-14 18:15 Do ścieżki w koronach drzew tylko na piechotę 2021-01-14 17:31 Po blisko 15 latach zakończył się spór o przejście pomiędzy domami 5 2021-01-14 16:46 Wypadek na zakopiance. Aktualizacja: jest ofiara śmiertelna 3 2021-01-14 16:30 Szklanka między Zakopanem a Kościeliskiem 7 2021-01-14 16:30 W Zakopanem śniegu już po kolana (WIDEO) 2021-01-14 16:00 Fatalnie utrzymane drogi osiedlowe w Skawie 6 2021-01-14 15:15 Ziębówka niczym szklana góra 9
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2021-01-16 10:24 1. A na San Eskobar już taką tablicę informacyjną zrobili? Tam przecież wzbudziła by żywe zainteresowanie stolycom Tatrów. Jeśli nie, to jest to poważne niedopatrzenie. Piniondzory nieistotne, to przecież tylko piniondzory podatników. 2021-01-16 10:20 2. Z okien bedziecie wyskiwac przed pisowskim mrozem . Pisowska zima to ich wina ze przyszła zima . Teraz ro byscue sie chapali po wyciagach koniarze dziady w sankach i wszyscy ale nima bo zima decyzja rzadu i koniec 2021-01-16 10:18 3. Piszecie jakieś pisma , nie wiem poco i naco jak doskonale wiecie że i tak nie będą wysłuchane . Przecież pisdowcy i tak zrobią po swojemu 2021-01-16 09:52 4. 50 osób w biedrze? Ok, nie ma problemu. Ale 5 osób w sklepie z ciuchami czy butami to już straszne ryzyko. 50 osób w kościele? Spoko. Ale te same 50 osób w dużej klimatyzowanej sali kinowej/teatralnej - zbrodnia. Tłok w autobusie/busie - żaden problem. Narciarze na stoku? O nie, pozarazaja wszystkich. No chyba że "zawodnicy" - ci są ok. Itd itp. Kto zrozumie działania rządu? 2021-01-16 09:38 5. Albo powstaniemy zjednoczeni, albo padniemy zniewoleni. 2021-01-16 09:25 6. #yano, zakupionych mamy 60mln. szczepionek x 5-6=...pisać dalej? Kogo jeszcze sponsorujemy? 2021-01-16 09:09 7. Anal, nakazy, zakazy to jest wolność?, łamanie praw konstytucyjnych to jest praworządność? 2021-01-16 09:02 8. Jak to Gessler otwiera? Jak ostatnio tam była afera z nielegalną zabudową , to się wyparła ze to nie jest jej. To w końcu kogo? 2021-01-16 08:45 9. A franczyzodawca czyli M .Gessler twierdzi że zrobi wszystko żeby knajpa się nie otwarła i ze własciciel firmy jest pazerny . 2021-01-16 08:44 10. Na Podhale właśnie przyjechała cała armia urzędników z Sanepidu ,mam nadzieje ze posypia sie najwyższe z możliwych kar czyli 30 tys .
2020-12-24 22:33 1. A poprawność noszenia maseczek w miejscach publicznych i w czasie zgromadzeń??? Kilka osób z tych fotek kwalifikuje się do nałożenia mandatu .... 2020-12-24 22:29 2. Fajny przegląd kto ma głęboko w poszanowaniu zasłanianie ust i nosa .... 2020-12-23 20:08 3. @druh Marek. Puknij się, ciężkie czasy dla młodych. W tamtych czasach mieli więcej możliwości. 2020-12-17 22:28 4. Oooo....To są moje widoki, dzięki Zośka, ale Tobie za dobrze, nej, dobrze ześ nie chytro i dajes nom sie napatrzeć. Wesołych Świąt i Pomyślności w Nowym Roku! Ale sie porobiyło na świecie, cy to sie kiedy skońcy? , Cy s nami, ludziskami fcom zrobić koniec, he? Żałosne są te komentarze. A cemu Lempart nie strajkuje? Nie dziwota , ze po tyk strajkach w całej Polsce wirus Covid-19 szaleje. Ze mnie on jesce nie dopod, to sie dziwuje.... Zdrowio do chuściny i tego, tamtego, hawtego syćkim zyce. Hej! 2020-12-16 13:35 5. Nie kuś mnie piękna. 2020-12-15 20:05 6. @druch Marek pewnie myślał o Frasyniuku poniżanym i żyjącym w nędzy 2020-12-14 17:23 7. Druh Marek... Pożyteczny druh Marek. Myśl, młody myśl... bądź jak pożyteczny druh Marek! 2020-12-13 21:55 8. Gdyby nie dojrzałość polityczna i odwaga ówczesnego przywództwa NSZZ Solidarność, Episkopatu Polski, KOR,organizacji pozarządowych a przede wszystkim klasy robotniczej wielkich zakładów dalej siedzieliśmy w PRL-u. Również po stronie rządowej znaleźli się ludzie ,dla których spokój społeczny i losy Polski były ważniejsze od partyjnych sztandarów. Stan wojenny pochłonął wiele ofiar, ale ich śmierć nie poszła na marne.Nie jesteśmy w RWPG,w Układzie Warszawskim, nie czekamy na paszporty i godzinami na granicach. Możemy rozwijać kraj dzięki pomocy z Unii Europejskiej i kształcić młodzież na zagranicznych uniwersytetach. Chętni do pracy za granicą przywożą twardą walutę i inwestują w lokalne rodzinne firmy. To wszystko dzięki tym ,którzy 13.grudnia 1981 r siedzieli w wiezieniach poniżani i pałowani. Dzisiaj wielu z nich jest zapomnianych, żyją skromnie a często są poniżani przez tych ,którzy trzęśli portkami i siedzieli cicho . Ci co 13.grudnia spali do południa dzisiaj rządzą i spijają miody jakie daje władza. Niestety, dawna bojowa Solidarność stała się przybudówką PiS-u. Oto jak jest ironia losu! 2020-12-11 20:14 9. Ładnie ale wolę wiosnę/lato/jesień. Nie lubię zimy, bardzo. 2020-12-07 11:10 10. Precz z komuną
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Pożegnania

Bojcorka