Reklama

2020-08-09 10:00:00

Reklama

Z archiwum Tygodnika

Zaloty i wzloty… zakochana kozica, niedźwiedź na diecie

Sierpień szybko minia, przyjdzie jesień. Beata Zalot przyjrzała się zalotom tatrzańskich zwierząt. Dziś przypominamy ten tekst.

Zaloty i wzloty… czyli jesień w Tatrach

Jelenie i kozice przeżywają właśnie miłosne uniesienia. Samce staczają walki i zabiegają o względy pań. Jest o co walczyć - zwycięzcy odejdą ze swoim haremem. Świstaki zapadły już w drzemkę. Niedźwiedź gromadzi tłuszcz, żeby przetrwać zimę. Stąd jego wzmożona aktywność. Monogamista orzeł patrzy na wszystko z góry. Dla niego nadchodząca zima to żadna szczególna pora roku.

Jesień sprzyja obserwacji zwierząt w górach. Niedźwiedzie, jelenie i kozice są teraz bardziej aktywne. Często przecinają turystyczne szlaki. Nie wszystkie z tych spotkań bywają przyjemne. Choć zwierzęta unikają raczej towarzystwa ludzi, bywa, że spotkanie z nimi wzbudza trwogę. Dwa tygodnie temu turyści z Warszawy, by uniknąć „sam na sam” z misiem, spędzili na drzewie kilka godzin.

Zakochana kozica

U kozic przystosowanych do życia w skrajnych warunkach, rozpoczął się właśnie czas godów. Szczególnie aktywne są samce, bo poszukują partnerek. Łatwiej je więc spotkać, nie są też tak płochliwe jak zazwyczaj.
Kozice przechadzają się już w sukni zimowej w ciemniejszej szacie - z gęściejszym i dłuższym włosem od tej z lata. Zanim nie spadnie śnieg, nie zejdą niżej. O pokarm jeszcze nie muszą się martwić, bo w Tatrach panują teraz dla nich optymalne warunki. W głowie mają zresztą co innego. Kozy zbierają się w większe stada. Samce - capy staczają wałki o dominację w stadzie. Są to walki pokazowe. „Panowie” straszą się wzajemnie i bodą. Przybierają bojowe postawy, by zrobić wrażenie na rywalu i obserwujących wszystko samicach. Jest o co walczyć, bo wśród kozic nie ma monogamii. Zwycięzca zabierze cały kierdel - harem złożony z około 10 kóz. To jednak jeszcze nie koniec strapień capa. Zawsze może przyjść silniejszy i przegonić go, odchodząc ze stadem, zdobytym z takim trudem. Kiedy gody się skończą, a w górach spadnie śnieg - kozice zaczną myśleć o zimie. Część z nich zejdzie niżej - na wysokość turni i hal. Niektóre zostaną na grani, licząc na pędy traw wydmuchane przez wiatr spod śniegu.

Niedźwiedź na diecie

Aktywniejszy niż zwykle, choć z innego powodu - jest teraz niedźwiedź. Nie zaloty mu w głowie, lecz zdobycie odpowiedniej ilości zapasów tłuszczu. Od tego będzie zależeć jakość jego zimowego snu. Ten olbrzymi zwierz, wzbudzający taki postrach wśród spotkanych w górach turystów, tak naprawdę jest wegetarianinem. 90% jego diety stanowi pokarm roślinny - borówka czarna, brusznica, maliny, jarzębina, trawy. Jeśli już przekąsi coś mięsnego, to znalezioną w lesie padlinę - najczęściej wtedy, gdy nie ma już w lesie jego ulubionych owoców. W myśliwego zamienia się bardzo rzadko.  - Na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego zaobserwowaliśmy takie zjawisko tylko raz. Na początku lat 90. w okolicach doliny Chochołowskiej znaleziono tuszę jelenia, na której żerował niedźwiedź.  Ślady wskazywały wyraźnie,  że jeleń zastał upolowany przez największego mieszkańca naszych gór - mówi Filip Zięba, pracownik ds. ochrony fauny w Tatrzańskim Parku Narodowym. Częściej misie odwiedzają pasieki. W tym roku jeden z tatrzańskich olbrzymów wypuszczał się kilkakrotnie dla miodu aż na Orawę - w okolice Piekielnika.

Na terenie TPN-u jest około 15 niedźwiedzi. Do snu położą się na przełomie listopada i grudnia. Zimę spędzą w trudno dostępnych gawrach, oddalonych od szlaków turystycznych - we wnękach skalnych, pod wykrotami czy silnie ugałęzionymi świerkami. Temperatura ich ciała obniży się o 2-3 st. C. Będą jednak podczas snu czujne. Łatwo je więc zbudzić. - W Sylwestra zeszłego roku jednego z naszych niedźwiedzi zbudziły strzały petard. Opuścił swoją gawrę i zrobił długą marszrutę. Pokonał dwa razy po 2 tys. metrów. Nie wiadomo, czy znów zasnął - opowiada Filip Zięba.

Fajny żywot świstaka

Świstak jest nieufny i bardzo ostrożny. Ma wspaniały węch, słuch i wzrok. Najczęściej wyczuwa obecność człowieka wcześniej, niż zostanie spostrzeżony. Wybiera sobie miejsca powyżej górnej granicy kosodrzewiny. Tej jesieni nawet umiejętni obserwatorzy przyrody nie na-cieszą się już jego widokiem. Pod koniec września świstaki przeprowadziły się z nor letnich do zimowych i zapadły w głęboki sen.

Letnie nory są płytsze, służą tym sympatycznym zwierzakom jako schronienie przed drapieżnikami. Zimowe mieszkanie, a raczej sypialnia - położona jest głębiej w ziemi i starannie wyścielona trawą. Wyjście zatkane jest ziemią z kamieniami. Świstaki spędzą tam okres aż do końca kwietnia, początku maja. Będą w tym czasie żyły ze zgromadzonych latem pod skórą tłuszczów. Najwięcej energii będą zużywać podczas każdego przebudzenia (średnio co trzy tygodnie),  podczas którego odwiedzają znajdujące się w norce ,,WC”. Ich sen różni się od niedźwiedziego. Podczas letargu wszystkie procesy fizjologiczne u świstaków są o wiele wolniejsze. Temperatura ciała spada z 36 aż do 10 st. C. - Świstaki mają fajny żywot. Śpią przez ponad pól roku, a potem podczas lata też nie stronią od drzemki. Schodzą do swoich norek na odpoczynek każdej nocy - mówi Zięba.

Zalotny jeleń

Nie zima w głowie jeleniom. -Trwa jeszcze rykowisko. Samce, żeby zwabić łanie i jednocześnie odstraszyć rywala - ryczą. Często turyści biorą te zalotne odgłosy jeleni za wycie niedźwiedzi. Nierzadko groźny głos nie wystarcza i dochodzi do walk pomiędzy samcami. Bywa, że podczas takich walk pokonany ginie od ran. Podobny finał zdarza się czasem, gdy jelenie splotą się rogami tak, że nie potrafią się już odłączyć. Byki są teraz jak w amoku, łanie - bardzo czujne, łatwo je spłoszyć. Ich miłosne zbliżenia mają miejsce z dala od szlaków. Podobnie jak u kozic, samiec jelenia nie o jedną wybrankę walczy, ale o cały harem. Gdy amory się skończą, byki odejdą od łań. Oddzielne stada będą tworzyć samce, oddzielne samice z potomstwem. Po rykowisku jelenie czeka trudny okres. Będą osłabione, tymczasem na gromadzenie zapasów przed zimą będą miały już niewiele czasu.

Monogamista - kanibal

W powietrzu królują orły. Są jednymi z niewielu monogamistów w parku (oprócz pracowników TPN-u). Zadowalają się jednym partnerem na całe życie. Są wzorem wierności. W innych kwestiach nie powinny być dla człowieka wzorem do naśladowania. Bezlitosne reguły towarzyszą im od narodzin. Pisklęta rodzą się w pewnych odstępach czasu. Najstarszy z braci bywa dla młodszego rodzeństwa okrutny. Wyrzuca słabsze osobniki z gniazda, a czasem nawet dochodzi do kanibalizmu.

W Tatrach jest niewiele orłów. By zmylić swoich wrogów, ptaki te zakładają często kilka fałszywych gniazd. Są to miejsca trudno dostępne. Orły latają bardzo wysoko. Mimo olbrzymiej rozpiętości skrzydeł (nawet ponad 2 metry), często są mylone z myszołowami. Najłatwiej zaobserwować je w rejonie Magury, Wołoszyna czy Giewontu. Zbliżająca się zima nie stanowi dla nich jakiejś szczególnie trudnej pory.. .

Usłyszeć wilka

Natomiast dla wilków zima to nawet dobra pora. Jelenie będą bardziej osłabione, staną więc łatwiejszą zdobyczą. Kiedy zejdą w niższe partie Tatr, ich śladami podążą wilki. Już teraz można usłyszeć głos tych drapieżników. Ich nawoływania będą częstsze późną jesienią i zimą. Zobaczyć wilka na własne oczy nie jest prostą sprawą, ponieważ wyczuwają człowieka z daleka i zachowują wobec niego odpowiedni dystans. Żerują w nocy. Na terenie Tatr są dwie watahy wilków.

Beata Zalot
Tygodnik Podhalański 41/99   

Dziękuję p. Filipowi Ziębie z Tatrzańskiego Parku Narodowego za informacje, które posłużyły do napisania powyższego artykułu.


Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    BACHLEDA RESORT ZAKOPANE w centrum miasta zatrudni: POKOJOWĄ, HOUSEMANA, PRACOWNIKA DZIAŁU TECHNICZNEGO. Szczegółowe warunki do uzgodnienia w trakcie bezpośredniego spotkania. Doświadczenie w pracy w hotelu na podobnych stanowiskach mile widziane. CV proszę przesyłać na adres: kkucharska@bachledaresort.pl, tel. 734 217 910 (pokojowe, houseman); amiler@bachledaresort.pl, tel. 604 955 260 (dział techniczny).
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA DOMINIUM NA KRUPÓWKACH zatrudni POMOC KUCHENNĄ i DOSTAWCĘ. 664 023 298, 668 404 790.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie pensjonat ,działkę lub cały apartamentowiec w Zakopanym. 660797241marekg@b12.pl
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Białka Tatrzańska -widokowa działka inwestycyjna 4467m2 -sprzedam. 660797241marekg@b12.pl
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • PRACA | dam
    Praca na stolarni.Podwilk tel.603503944. 603503944
    Tel.: 603503944
  • USŁUGI | budowlane
    Usługi remontowo-budowlane "JANIK-BUD" oferuje prace: WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, MONTAŻ PODŁÓG oraz BUDOWY OD PODSTAW. "SZYBKO, TANIO, SOLIDNIE." 533 133 493, k.janik67@interia.pl.
  • NAUKA
    LEKCJE, KONWERSACJE - JĘZ. ANGIELSKI I HISZPAŃSKI - ZAKOPANE - 608 250 751.
  • PRACA | dam
    Ośrodek w Bukowinie Szuka Ratownika Na Basen Hotelowy. Praca Od Zaraz Cały Rok. Wyżywienie i Zakwaterowanie. 601508758praca@grandstasinda.plwww.grandstasinda.pl
    Tel.: 601508758
    E-mail: praca@grandstasinda.pl
    WWW: www.grandstasinda.pl
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Toyota RAV4, kolor srebrny metalik, rok produkcji 2002, 2.0 d-4d, SUPER STAN!!! 607553159masecek@gmail.com
    Tel.: 607553159
    E-mail: masecek@gmail.com
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ POLE LUB LAS NA OSTRYSZU - 538 150 941.
  • PRACA | dam
    OD ZARAZ ZATRUDNIĘ PANIĄ DO PENSJONATU W ZAKOPANEM. 602 156 678
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIE DOM GÓRNE ZAKOPANE, MOŻE BYĆ DO REMONTU.TEL. 666535535
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    KUPIĘ DOM - GÓRNE ZAKOPANE. MOŻE BYĆ DO REMONTU TEL 666 535 535.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 15.000 ZŁ - Tel. 888 223 761.
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • ZDROWIE I URODA
    PODHALAŃSKIE CENTRUM PSYCHOTERAPII. Profesjonalna, prywatna psychoterapia. Rejestracja: 507 606 180.
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo - wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-09-22 13:30 Zostań żołnierzem - przez internet 2020-09-22 13:05 Finał festiwalu na wyjeździe 2020-09-22 12:46 Piękne dźwięki światowych dzieł 2020-09-22 12:00 Utrudnienia na szlaku 2020-09-22 11:30 Świderki potrzebują rąk do pracy 2020-09-22 10:59 Troje mieszkańców powiatu nowotarskiego zmarło na Covid 19 2020-09-22 10:44 Policja ustaliła tożsamość mężczyzny, który zginął w Tatrach 2020-09-22 10:24 130 studentów na kwarantannie po obozie w Murzasichlu 2020-09-22 10:22 Posegregowane śmieci przed urzędem 4 2020-09-22 09:45 Smaki wsi 2020-09-22 09:38 Trzy ulice bez wody 2020-09-22 09:00 Kryzys się szerzy a władze powiatu nowotarskiego dzielą nagrodami 8 2020-09-22 08:00 Dary ziemi zamknięte w słoikach 2020-09-22 00:00 Fotowoltaika – czy się opłaca? 2020-09-21 21:58 Obszar zapowietrzony 3 2020-09-21 21:25 A może by tak rzucić wszystko i uciec w Ciemne Smreczyny? (ZDJĘCIA, WIDEO) 1 2020-09-21 20:59 Rowerem dookoła orawskich torfowisk 2020-09-21 20:13 Magura Witowska już bez drzew (ZDJĘCIA, WIDEO) 7 2020-09-21 19:34 XXII Małopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego „Brzmi dobrze – online” 2020-09-21 19:30 Jesień pokaże swoje chłodniejsze oblicze. W Tatrach może spaść śnieg 2020-09-21 19:17 Szklane Oczy w Chabówce 2020-09-21 18:46 Dunajec wielokrotnie zdobyty 2020-09-21 18:33 Święto chleba 2020-09-21 18:01 Samochody ratownicze TOPR pod ochroną antywirusową 2020-09-21 17:17 Policja ustala tożsamość ofiary dzisiejszego wypadku w Tatrach 2020-09-21 17:06 Piękna pogoda nad Jeziorem Czorsztyńskim 2020-09-21 16:43 Chodź na łyżwy. Darmowe zajęcia w Nowym Targu 2020-09-21 16:15 Groźny wypadek w Jabłonce – trwa akcja ratunkowa (ZDJĘCIA) 2020-09-21 16:00 Biblioteka Publiczna w Białym Dunajcu ogłasza konkurs literacki i plastyczny 2020-09-21 15:44 Remont nawierzchni na zakopiance w Nowym Targu 2020-09-21 15:00 Pięciu nietrzeźwych 2020-09-21 14:09 Co niepokoi mieszkańców Szczawnicy? Wielka inwestycja na słynnej górze (WIDEO) 8 2020-09-21 13:29 Śmiertelny wypadek na Świnickiej Przełęczy 2020-09-21 12:49 Babiogórska Jesień zawitała - mimo wszystko 2020-09-21 11:59 Policja odholowała samochód porzucony w rowie 2 2020-09-21 11:15 Tylko jedna zakażona osoba na Podhalu 1 2020-09-21 10:39 Po zmroku ratownicy pomagali polskiej turystce w Dolinie Mięguszowieckiej 2020-09-21 10:00 W Kościelisku trwa budowa nowych tras biegowych 2 2020-09-21 09:00 Zapraszamy na tatrzańskie ławeczki 2020-09-21 08:00 Zabierz ze sobą komórkę 2 2020-09-21 00:00 Mieszkańcy Podhala mogą BEZPŁATNIE wykonać badanie przesiewowe raka jelita grubego i to w pełnym znieczuleniu! (art. sponsorowany) 2020-09-20 21:30 Rysy od słowackiej strony (WIDEO) 2020-09-20 20:30 Lalki Emilii Jasiury (WIDEO) 2020-09-20 19:52 Wielki powrót 1 2020-09-20 19:31 Sprzątali Biały Dunajec 3 2020-09-20 19:30 Polski turysta uratowany przez słowackich ratowników 5 2020-09-20 18:30 Jubileusz skansenu (WIDEO) 2020-09-20 17:40 Duży korek na zakopiance przed Krakowem 2020-09-20 17:30 Podróż w czasie (WIDEO) 2020-09-20 16:53 Z Przywarówki do Winiarczykówki
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-09-22 13:07 1. Kolega starosty Krzysztofa Fabra z Solidarnej Polski burmistrz Leszek Świder otrzymał od swoich radnych maksymalny wzrost swojego wynagrodzenia w lipcu. Burmistrz Rabki-Zdroju Leszek Świder ma ? 10 620,00 zł - maksymalne wynagrodzenie ustawowe. 2020-09-22 13:06 2. A w Rabce to samo dieta Przewodniczącego Rady Michała Skowrona była 1.980 zł, jest 2.010 zł miesięcznie (maksymalny poziom wynagrodzenia , dieta pozostałych radnych ? było 550 zł, jest 1.150 zł miesięcznie ? wzrost o 109 % Burmistrz Leszek Świder otrzymał od swoich radnych maksymalny wzrost swojego wynagrodzenia 2020-09-22 12:47 3. Dzięki Bogu że są jeszcze takie spokojne ciche rejony w Tatrach ...daleko, bez schronisk , dowozu .. i niech tak zostanie. 2020-09-22 12:45 4. Mają rozmach .......... 2020-09-22 12:37 5. A co to nikt nie zapłaci za akcję. To chyba tylko taka ściema, a potem śmieci podrożeją od nowego roku. 2020-09-22 11:52 6. Faktycznie, mam nadzieję że to poważna inwestycja. Ostatnie lata to zastój, z niczym włodarze nie mogą się uporać. Na stronie urzędu tylko płacz o kasę za śmieci. 2020-09-22 11:44 7. tadek racja wyjątkowo wredny i złośliwy..... 2020-09-22 11:37 8. Sołtys oprócz dolewania z czajki do Wisły chodzi PO dyskotekach i próbuje zmieniać muze dla swojego miasta. 2020-09-22 11:13 9. Jak ostatnio smieciarze byli zbierac po wsi smieci.to znow pogubili worki i leza se tak kolo potocka to kolo drogi.Nie pierwszy raz to sie zdarza ze smieciarze gubia smieci.Chyba sie im telo spieszy a moze kosorek na odpady za plytki.tak czy owak smieci zgubione leza se na drodze a panowie pieniadze dostaja no bo przecie byli :) 2020-09-22 10:54 10. Skandal goni skandal! To plucie w twarz mieszkańcom. Ciekawe jak się obdzielą nagrodami kacykowie tatrzańscy? Jest pięknie!!!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Pożegnania

FILMY TP

Album TP