Reklama

2020-08-12 10:00:00

Z archiwum Tygodnika

Jasiek z Gorców to był człowiek - instytucja

Reklama

„Muzeum Gorczańskie” w Rabce to jedno z niewielu miejsc w Polsce, które utrzymuje się bez dotacji. Gazduje tu zbójnik gorczański, a także malarz, poeta, aktor, satyryk (mówią też, że czarownik) - Jasiek z Gorców, czyli Jan Fudala - pisaliśmy 20 lat temu. Jaśka nie ma już wśród nas, warto przypomnieć tę niezwykłą postać.

Kapelusz niedźwiednika

Jasiek z Gorców przyznaje się tylko do swojej zbójnickiej natury. O tym, że jest czarownikiem (inaczej 10 muzeum dawno by upadło) głośno nie chce mówić. W swoim muzeum zatrudnia tylko dwa psy - owczarka Bućka i kundla Miśka. Pomieszczenia wiekowej chałupy są też siedliskiem różnych góralskich duchów, bo w tym nietypowym miejscu przeszłość to nie tylko historyczne eksponaty, ale także magia i poezja.

Za skrzypiącą furtką przy ul. Sądeckiej 4, na niewielkiej przestrzeni Jan Fudala stworzył swoiste państwo. W chacie liczącej 115 lat znajduje się galeria, muzeum kultury gorczańskiej i pracownia artysty, ośrodek kultury wołoskiej. Obok można podziwiać mury zrekonstruowanego zamku średniowiecznego, który - jak przekonuje Fudala - stał kiedyś w Rabce. Jest w ogrodzie poetycka koliba „Śleboda”, wołoski szałas pełen cennych eksponatów, wśród których można podziwiać między innymi kapelusz ozdobiony kłami niedźwiedzia.

Czarna lista zbójnicka

Wszystkiego strzeże trzech olbrzymich zbójników (dłuta Zdzisława Kościelniaka) - Grzegorz Dzielski, Siarka i legendarny Janosik. - Siarka to gorczański zbójnik. W młodości juhasował pod Obidową. Została po nim Polana Siarkowa. Był też czarownikiem - swoich wrogów zamieniał w kamienie - opowiada gospodarz. - Piękne życiorysy mieli też Dzielscy, którzy oddali cały swój majątek na potrzeby Powstania Chochołowskiego - mówi Fudala. Wśród kapliczek uwagę przyciąga pokaźnej postury Chrystus Frasobliwy (ponoć największy na świecie).

Fudala udostępnia do zwiedzania wszystko z wyjątkiem tajemniczej „czarnej listy zbójnickiej”, na której jest kilkanaście nazwisk tych, którzy, zdaniem Jaśka z Gorców nie pomagają, a nawet przeszkadzają w działalności kulturalnej. Są to różni urzędnicy, politycy i, jak mówi Fudala, „różne inne „ziajoki”. Wraz z listą schowane głęboko są dokumenty, które mają świadczyć o winie tych osób. Fudala twierdzi, że listę trzyma dla wiadomości potomnych.

Szlachetne szaleństwo

Wiekowy budynek, w którym mieści się dziś muzeum, był kiedyś rodzinnym domem Jana Fudali. Dziś biała izba z modrzewiowych płazów przekształciła się w małe centrum kultury górali gorczańskich: Gospodarz zgromadził w niej stare stroje góralskie, różne sprzęty, naczynia. Niektóre z przedmiotów pamiętają XVII wiek. - Wiele z tych cennych eksponatów zdobyłem grając w filmach. Chodziło się też po strychach. Dużo kupowałem. To szaleństwo zbierania trwa już od 30 lat. Zaraz po studiach kupiłem u Rabciaka z Poręby Górskiej gwiazdę betlejemską za 5 tys. zł, a zarabiałem wtedy miesięcznie - 2,5 tys. zł - mówi Jasiek z Gorców.

Druga izba przeobraziła się w galerię sztuki ludowej. Można tu zobaczyć między innymi malarstwo współczesne: Stanisława Wyrtla, Anny Madei, Pawła Karaska czy Zdzisława Walczaka. Są też prace dziecięce i pokaźna kolekcja szopek góralskich. Oprócz obrazów malowanych na szkle, można znaleźć grafiki, gobeliny czy płaskorzeźby. Wśród najmłodszych gości największe zaciekawienie wzbudza kolekcja starych ludowych zabawek - drewniane koniki, kogutki, różne piszczałki, kołatki i kłapace. Można je nie tylko obejrzeć, ale także pobawić się nimi.

Obońki i puciery

Wejścia do pobliskiego szałasu wołoskiego strzeże św. Wendelin - opiekun pasterzy. Wnętrze kryje całą skarbnicę różnych sprzętów pasterskich - obońki, puciery, putnie, opaski, zbójnickie noże, kapelusze, serdaki, torby juhaskie, -kierpce czy turlicki. Świeży popiół w palenisku, wygniecione od siedzenia miejsce, zapach watry - wszystko to sprawia wrażenie, że przedmioty nie zamieniły się w eksponaty, lecz ciągle żyją.

Najciekawsze są kapelusze. Najstarszy liczy 300 lat. Od dymu i smarowania żętycą twardy jest jak hełm. Na innym zamiast muszelek są kły niedźwiedzia. -To kapelusz niedźwiednika - wyjaśnia Jan Fudala. - Wśród polowacy był kiedyś zwyczaj noszenia trofeów za kapeluszem. Sądząc po ilości kłów, właściciel tego kapelusza upolował cztery niedźwiedzie - wyjaśnia.

Fińskie dutki

 W maleńkiej pracowni przy galerii powstają obrazy Fudali. Pełne dynamiki, żywych kolorów, góralskiego dowcipu, ale i poezji. Są na nich wizerunki podhalańskich świętych, są zbójnicy i zwykli górale. Wiele z tych obrazów jest swoistym komentarzem do aktualnych wydarzeń - można zobaczyć plastyczną wizję zakopiańskiej olimpiady w 3006 roku czy uciętą głowę „Solidarności” w kraju rządzonym przez czerwone prosiaki.

W obrazkach Fudali widać niespokojnego ducha autora, ciągłe poszukiwania. - Każdy dzień na szkle trzeba przeżyć inaczej - mówi artysta. - Ważne, żeby ludzi nie zanudzać i nie smucić, żeby mieć dystans do świata - mówi. - Artysta ma za sobą ponad 20 wystaw indywidualnych. Jego prace objechały wiele krajów europejskich, pokazywane były też w Japonii i w Stanach Zjednoczonych.

Dzięki sprzedaży malowanych szkiełek muzeum powstało i ciągle się utrzymuje. Pomaga też Stowarzyszenie Przyjaciół Twórczości Jaśka z Gorców. Mimo ponawianych co jakiś czas prób, nie udało się natomiast uzyskać żadnej dotacji z jakiegokolwiek urzędu - od gminy zaczynając, poprzez władze wojewódzkie, a na szczeblu ministerialnym kończąc - podkreśla Fudala.

Podczas jednej z wystaw w Finlandii rabczańskiemu artyście udało się sprzedać wszystkie z pokazanych tam prac. - To dzięki fińskim pieniądzom powstało na początku lat 90 to muzeum. A dzięki japońskim - wybudowałem swój dom - dodaje. - Zawsze, kiedy sytuacja stawała się beznadziejna, znajdywały się pieniądze nie wiadomo skąd i wracała ochota do dalszej pracy - mówi.

W Fudalowskiej akademii

Przy Sądeckiej 4 siedzibę znalazła także prowadzona przez artystę Akademia Malarstwa na Szkle. Przewinęło się przez nią już kilkaset osób. Zajęcia plastyczne artysta prowadzi w formie zabawy. Przychodzą tu głównie dzieci, choć miłością do malowania na szkle udaje się czasem zarazić cale rodziny. Największy tłok panuje podczas wakacji i ferii. Zajęcia w akademii odbywają się też w ramach zielonych szkól.

Najmłodszy „uczeń”, który ukończył edukację w Fudalowskiej akademii, miał dwa lata. Zajęcia trwają około 1 - 1,5 godziny. Uczestnicy poznają tajniki malarstwa na szkle przy góralskiej muzyce. Gospodarz zdradza nie tylko sekrety techniki, ale przybliża historię tego malarstwa sięgając do czasów Bizancjum. Chętnie opowiada o magicznym znaczeniu obrazków z wizerunkami świętych - chroniącymi domostw.

Podczas ostatnich wakacji w zajęciach Fudala edukował w swojej akademii międzynarodową grupę młodzieży z ośmiu krajów - między innymi z Litwy, Finlandii. Niemiec i Białorusi. Latem zajęcia odbywają się w ogrodzie, pod opieką drewnianych zbójników, zimą - w pracowni artysty.

Starożytni górale

Muzeum Fudali jest też swoistym ośrodkiem kultury wołoskiej, a sam gospodarz specjalistą w tej tematyce. - Jesteśmy góralami wołoskimi. Wywodzimy się z tej samej rodziny, co górale greccy, rumuńscy, słowaccy czy ukraińscy. Górale wołoscy mają korzenie starożytne. Już w legionach rzymskich dali się poznać jako dobrzy bitnicy. Wojowali też u boku królów polskich, niektórzy byli nawet uszlachcani za bitność - przekonuje. Wspólnych korzeni, mimo dzielących ich tysięcy kilometrów, mają dowodzić podobne stroje, sprzęty, słownictwo, nuty, budownictwo, medycyna ludowa czy zwyczaje. Jan Fudala o korzeniach wołoskich może mówić bez końca, tym, którzy odwiedzą jego muzeum, dowodzi swoich tez na przykładzie zgromadzonych eksponatów.

Twierdzi, że także jego nazwisko bez wątpliwości jest pochodzenia wołoskiego. Pewności takiej nie mają już natomiast na przykład Karpiele. Nie wiadomo, czy ich nazwisko, pochodzi od popularnego niegdyś na Podhalu warzywa czy też od starożytnego ludu Karpów. Za to popularni na Podhalu Gąsienice muszą zadowolić się co najwyżej 300-letnim rodowodem - przekonuje Jan Fudala. Równie chętnie przypomina o tym, że góralszczyzna gorczańska jest starsza od tej kojarzonej ze Skalnym Podhalem o co najmniej 400 lat.

W roli Curusia...

O samym gospodarzu trudno napisać w kilku słowach. Jasiek z Gorców to człowiek - instytucja. Poeta, satyryk, rysownik, tancerz, trener, instruktor zespołu artystycznego, aktor, społecznik... Urodził się w Olszówce. Jak twierdzi, dzieciństwo spędził przy pasaniu owiec i rzeźbieniu. Potem przyszły czasy Liceum Technik Plastycznych im. A. Kenara, studia na Akademii Wychowania Fizycznego. Odnosił sukcesy sportowe (wywalczył między innymi srebrny i złoty medal w biegach narciarskich w czasie Akademickich Mistrzostw w Szwajcarii). Zagrał w kilkunastu filmach (między innymi rolę Zbójnika Symka w „Legendzie Tatr”, rolę Pawła w „Rodzie Gąsieniców”, Pustelnika w „Kolorach Kochania”). W zeszłym roku został obsadzony w podwójnej roli górala i burmistrza Curusia w komedii „A jednak olimpiada w Zakopanem”. „Popełnił” kilka tomików wierszy. Teraz zajął się pisaniem komedii. Prowadzi też zespół „Zornica” przy zakopiańskiej „Jutrzence”. W jego głowie aż roi się od kolejnych pomysłów i planów. Chciałby w swoim muzeum wybudować dzwonnicę, kamienną grotę Matki Boskiej i zadaszenie, pod którym latem w razie deszczu odbywałyby się zajęcia w jego akademii. Marzy mu się utworzenie góralskiego teatru dziecięcego. Tajemniczo zdradza, że zbiera  też ludzi do swojej bandy zbójników...

Beata Zalot
Tygodnik Podhalański 2/2000 

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
czopek 2020-08-12 17:07:17
Najpiękniejsze obrazy na szkle, jakie w życiu widziałem. To był fajny facet.
  • PRACA | dam
    KARCZMA W ZAKOPANEM ZATRUDNI OD ZARAZ: KELNERA/-KĘ z doświadczeniem, ATRAKCYJNE WYNAGRODZENIE. 533 226 109.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie pensjonat , cały apartamentowiec w Zakopanym. 660797241marekg@b12.pl
    Tel.: 660797241
    E-mail: marekg@b12.pl
  • PRACA | dam
    Zatrudnię osobę do pracy biurowej w spółce deweloperskiej. Praca na stałe, w godz. 8-16. Wymagane prawo jazdy oraz biegła obsługa office. Obowiązki: sporządzanie dokumentów administracyjnych, obsługa dok. księgowych, kontakt z podwykonawcami. 793931388
    Tel.: 793931388
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Bezpośrednio od właściciela - MIESZKANIE 48 m kw., 2 pokoje, czynsz 1300 zł/m-c. Nowy Targ centrum. 600 931 295.
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Bezpośrednio od właściciela - MIESZKANIE 3-pokojowe, w centrum Nowego Targu, 85 m kw., 2 tys. zł/m-c, ogrzewanie w czynszu. 600 931 295.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    GOSPODARSTWO ROLNE. 530 083 821.
  • PRACA | dam
    Hotel Tatry na Polanie Zgorzelisko zatrudni RECEPCJONISTĘ/KĘ z możliwością zakwaterowania. Tel. 1820 63730 lub 506 129 438. Szczegółowe informacje na stronie:www.polskietatry.pl
    WWW: www.polskietatry.pl
  • PRACA | dam
    Praca przy wylewkach potrzebny chłopak na łate z doświadczeniem praca od zaraz stawka 4zl za m/2 725 660 059 Zatrudnię cała brygade stawka do uzgodnienia. 725660059kamilsarna016@gmail.com
    Tel.: 725660059
    E-mail: kamilsarna016@gmail.com
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    MIESZKANIE W BLOKU w Zakopanem kupię bez pośredników, za gotówkę, może być do remontu, spółdzielcze itp. Tel. 519170500
  • PRACA | dam
    Centralny Ośrodek Sportu w Zakopanem zatrudni na podstawie umowy zlecenia RECEPCJONISTĘ / RECEPCJONISTKĘ. Więcej szczegółów pod numerem telefonu: 725 300 377. E-mail: sekretariat.zakopane@cos.pl
    E-mail: sekretariat.zakopane@cos.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 2-pokojowe, Zakopane centrum - od zaraz - 889 475 783.
    Tel.: 889 475 783.
  • PRACA | dam
    Szkoła języków obcych CJO Progress z Nowego Targu zatrudni nauczycieli języka angielskiego. Chętnych zapraszamy do kontaktu telefonicznego. 606480923m.nalepastopa@gmail.com
    Tel.: 606480923
    E-mail: m.nalepastopa@gmail.com
  • PRACA | dam
    BACHLEDA RESORT ZAKOPANE w centrum miasta zatrudni: POKOJOWĄ, HOUSEMANA, PRACOWNIKA DZIAŁU TECHNICZNEGO. Szczegółowe warunki do uzgodnienia w trakcie bezpośredniego spotkania. Doświadczenie w pracy w hotelu na podobnych stanowiskach mile widziane. CV proszę przesyłać na adres: kkucharska@bachledaresort.pl, tel. 734 217 910 (pokojowe, houseman); amiler@bachledaresort.pl, tel. 604 955 260 (dział techniczny).
  • PRACA | dam
    RESTAURACJA DOMINIUM NA KRUPÓWKACH zatrudni POMOC KUCHENNĄ i DOSTAWCĘ. 664 023 298, 668 404 790.
  • PRACA | dam
    Praca na stolarni.Podwilk tel.603503944. 603503944
    Tel.: 603503944
  • USŁUGI | budowlane
    Usługi remontowo-budowlane "JANIK-BUD" oferuje prace: WYKOŃCZENIA WNĘTRZ, MONTAŻ PODŁÓG oraz BUDOWY OD PODSTAW. "SZYBKO, TANIO, SOLIDNIE." 533 133 493, k.janik67@interia.pl.
  • NAUKA
    LEKCJE, KONWERSACJE - JĘZ. ANGIELSKI I HISZPAŃSKI - ZAKOPANE - 608 250 751.
  • PRACA | dam
    Ośrodek w Bukowinie Szuka Ratownika Na Basen Hotelowy. Praca Od Zaraz Cały Rok. Wyżywienie i Zakwaterowanie. 601508758praca@grandstasinda.plwww.grandstasinda.pl
    Tel.: 601508758
    E-mail: praca@grandstasinda.pl
    WWW: www.grandstasinda.pl
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    Toyota RAV4, kolor srebrny metalik, rok produkcji 2002, 2.0 d-4d, SUPER STAN!!! 607553159masecek@gmail.com
    Tel.: 607553159
    E-mail: masecek@gmail.com
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-09-29 21:36 Trzy kultury - Spiszacy, Podhalanie i Cyganie (WIDEO) 2020-09-29 21:00 Ograniczony dostęp do ośrodka w Łapszach 2020-09-29 20:40 Szkoły po remoncie 2020-09-29 19:55 Finansowe plany na nowy rok 2020-09-29 19:09 Nowa ścieżka edukacyjna 2020-09-29 18:16 Likwidacja barszczu Sosnowskiego 2 2020-09-29 17:30 Minister zdrowia zapowiada zmiany w obostrzeniach 4 2020-09-29 17:10 Konkurs kulinarny Gorczańskie smaki 2020-09-29 16:45 Turystów wyraźnie mniej 2020-09-29 16:00 Ostrzeżenie przed silnymi opadami deszczu 2020-09-29 15:29 Elektryczny autobus po testach na ulicach Miasta 2020-09-29 14:56 Spokojnie i pusto pod Wielką Krokwią 1 2020-09-29 14:30 Na najwyższych szczytach Tatr spadł śnieg 1 2020-09-29 14:00 Droga szamana cz. 1. Konkurs dla czytelników 2020-09-29 13:45 Uwaga na utrudnienia drogowe w Łapszach Wyżnych 2020-09-29 13:16 Kolejny martwy jeleń 1 2020-09-29 13:00 Trwają poszukiwania 40-letniej zaginionej z Warszawy 2020-09-29 12:19 Właściciel roweru poszukiwany 2020-09-29 11:49 Biedronki na zdalnym nauczaniu 2020-09-29 11:15 Zmarł 82-letni mężczyzna z powiatu nowotarskiego. Przyczyną był Covid-19 5 2020-09-29 10:30 "Roman" na cmentarzu 4 2020-09-29 09:45 Sołtys wybrany 1 2020-09-29 09:00 W drodze na Świnicę (WIDEO, ZDJĘCIA) 2 2020-09-29 08:00 Zmierzch muzycznego świata (WIDEO) 1 2020-09-28 21:27 Rękodzieło łączy pokolenia 2 2020-09-28 21:00 Trwa akcja szczepienia lisów 2020-09-28 20:10 Marusynianki jadą do Tarnogrodu 1 2020-09-28 19:15 Spotkanie przy pianinie z Jerzym Chruścińskim (WIDEO) 2020-09-28 19:11 Stacja Zakopane 2020-09-28 18:32 Daniele spacerują po Bukowinie Tatrzańskiej 1 2020-09-28 18:01 Z Bartusiem Obrochtą w tle 2020-09-28 17:44 Mama i tata do aresztu, dziecko do pogotowia 1 2020-09-28 16:59 Akcja - kotłowa inwentaryzacja 5 2020-09-28 16:15 Armia dla JPII (ZDJĘCIA) 2 2020-09-28 15:29 Złodziej roweru poszukiwany (WIDEO) 2 2020-09-28 14:43 Kolejne zakażenia w domu pomocy społecznej 2020-09-28 13:58 Pijany weekend w Zakopanem. Turysta skakał po dachach samochodów 6 2020-09-28 13:16 Mistrzostwa Świata Juniorów w Zakopanem odwołane 2020-09-28 12:38 Tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny - które badanie wybrać 2020-09-28 12:37 Były minister zdrowia Łukasz Szumowski ma koronawirusa 7 2020-09-28 12:31 Przed nami deszczowe dni, ale weekend powinien być w miarę słoneczny 2020-09-28 11:45 Policjanci ukarali mandatem mężczyznę, który odpalał fajerwerki 4 2020-09-28 11:00 Jazda „podlewana” i bum... 2020-09-28 10:43 17 nowych zakażeń na Podhalu. W powiecie tatrzańskim więcej niż w nowotarskim 2 2020-09-28 10:00 Uwaga kierowcy - korki na Niwie 2020-09-28 08:58 Śmiertelny wypadek rowerzysty w Czarnej Górze 5 2020-09-28 08:00 Moje Podhale w wizji Marii Mrożek 2020-09-27 21:45 Lotnisko z widokiem na Tatry 5 2020-09-27 21:02 Dwukrotne wykopki w ulicy Krzywej - winne były procedury 6 2020-09-27 20:05 Ponad 300 tys. zł strat z powodu pandemii odnotowało MCSiR 2
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-09-29 22:54 1. @Siedzący byk Cudami bym nazwał to co wypisujesz... 2020-09-29 21:36 2. straszne i smieszne, nie potrafia wyegzekwować noszenia maseczek w sklepach a cuduja z noszeniem niby w przestrzeni publicznej... 2020-09-29 21:00 3. Z barszczem się walczy od marca a nie od lipca!!! Takie działanie powoduje tylko że roślina rozsiewa swoje nasiona i wzmacnia korzenie. Razem z bratem wytępiliśmy duże skupisko barszczu na pobliskim zakolu rzeki sukcesywnie co dwa-trzy tygodnie rwąc i kosząc wszystkie liście i wschodzące pędy. Trwało to 2 lata ale od 7 nie ma po nim śladu. Wszystkim polecam takie działanie - trzeba tylko się ubrać żeby nie popryskać skóry sokami. 2020-09-29 20:56 4. No i w końcu spokój od tych przyjezdnych. .... 2020-09-29 20:29 5. No wreszcie, brawo synoptycy. Co prawda we wtorek, nie w niedzielę. I na Łomnicy, nie na Kasprowym. I nie 30 cm a 3. Ale spadł, tak jak zapowiadali. 2020-09-29 20:26 6. Kocham te urzędnicze pomysły pod hasłem "zmieńmy coś, bo powiedzą że nic nie robimy". Np. co to za różnica 150 osób na weselu czy 100? I tak nikt ich nie liczy i nikt tego nie sprawdza. Ale urzędnik swoje "zrobił". 2020-09-29 20:25 7. Ilu tu wynajętych "literatów". Niby taki nieistotny temat sprzed wielu pokoleń. Jacyś zaszczuci ludzie z bronią lekką mieli czelność sprzeciwić się największemu złu XX wieku i do dzisiaj działa przeciw nim płatna, czarna propaganda. Płatni agenci w trzecim pokoleniu, korzystający z zagrabionego przemocą majątku rzucają fekalia na wszystkich, którzy chcieliby powrotu do zasad wiary, czci i honoru. Ale to w rzeczywistości słabo jak na potencjał socjalistów, komunistów, goralenfolków, byłych hitlerowców z Orawy i Spisza, ormowców, ubeków , pzprowców, agentów komunistycznych poprzebieranych także niekiedy w czarne sutanny. Cześć pamięci żołnierzom Wojska Polskiego ze zgrupowań Ognia. 2020-09-29 19:52 8. Fakt, wirus zmienił zachowania. Teraz zamiast różańca przy lusterku w aucie, wisi maseczka. Widać, że niektórzy przestali wierzyć w cuda. 2020-09-29 19:28 9. Barszcz dawno zakwitnal i nasiona wysial. Brawo. 2020-09-29 19:17 10. Wilki zabijają wszystko co spotkają czy są głodne czy nie a głowy z truchel jeleni zawsze się zabierało do domu. A co do klosownikow to przeważnie zbierają całego jelenia
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Album TP

Bojcorka

Pożegnania