Reklama

2020-10-29 10:00:00

Reklama

Z archiwum

Bronkowe spinki i opaski

Bronisław Dziadoń z Bukowiny Tatrzańskiej był jednym z ostatnich spinkarzy na Podhalu. Nigdy spinek góralskich nie robił od sztancy, mimo że zarabiał tym na życie. Dziś już trudno znaleźć takiego artystę ludowego. Pana Bronisława nie ma już z nami, ale wspomnijmy go dzięki naszej publikacji sprzed 18 lat.

Bronkowe spinki i opaski

Pierwszą spinkę i opasek zrobił dla siebie, do stroju góralskiego, bo należał do zespołu „Podhale” działającego przy Cepelii. Na opasek skórę kupił w Brzegach, ale była nie najlepiej wyprawiona. Później Bronisław Dziadoń z Bukowiny Tatrzańskiej stał się cenionym artystą ludowym. Artystycznego talentu do metaloplastyki nie odziedziczył, ponieważ wszyscy w rodzinie to albo muzykanci, albo leśnicy. - Ja od małego lubiłem coś klepać. Dobrze rysowałem, więc to była połowa mojego sukcesu - mówi spinkarz. - Trochę podpatrywałem u Kubina z Ratułowa, trochę u Bigosa na Głodówce. A później poszedłem na kurs organizowany przez Cepelię, chociaż przed kursem umiałem już więcej, niż większość kończąca te zajęcia - twierdzi. Dla cepelii wykonywał później spinki, opaski, okucia do albumów fotograficznych, kasetek. Spod jego rąk wychodziły wąskie opaski juhaskie z guzikami, jak również bogato zdobione, szerokie, bacowskie.

Znakomicie sobie radził z łączeniem metalu i skóry. Wykonywał puchary i ciupagi, które następnie trafiały do laureatów „Karnawału Góralskiego” i „Sabałowych Bajań”. Wiele jego prac znajduje się w zbiorach muzealnych, m.in. w Muzeach Etnograficznych w Warszawie i Toruniu, - a także w Muzeum Tatrzańskim w Zakopanem. Natomiast zapinka do guni trafiła na ekspozycję Muzeum Polskiej Fundacji Kulturalnej „Libertas” w Rapperswilu w Szwajcarii. Jest laureatem wielu konkursów. Swoje prace pokazywał na niejednej wystawie. Uczestniczył w Targach Sztuki Ludowej w Kazimierzu i Krakowie. Od wielu lat należy do Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Dla przyjemności

Obecnie Bronisław Dziadoń jest na rencie i zdrowie nie pozwala już na tak intensywną pracę jak kiedyś. Dawniej spinkę wykonywał w ciągu jednego dnia, a opasek powstawał w dwa dni. Dzisiaj - tylko dla przyjemności - powolutku klepie jedną spinkę na miesiąc. - W opasku robiłem wszystko. Najpierw trzeba go było złożyć i sztancować. Później przychodziły okucia. Teraz już nie robię opasków - zamyśla się. - Jeszcze do dzisiaj ode mnie biorą spinki. Czasem ktoś jeszcze przyjdzie. Kiedyś przyjechał facet z Warszawy i zabrał wszystko - wspomina.

Siedzimy w drewnianym góralskim domu z werandą, który w 1922 roku w Bukowinie Tatrzańskiej wybudowali rodzice artysty. W kuchni pod oknem pan Bronisław ma swój niewielki warsztat. Na blacie leżą - piłeczka do metalu, kilka pilników, młotek i rylce, a także rozpoczęta nowa spinka. Najwięcej spinek‚ twórca wykonał w alpace, specjalnym metalu. Podobno jest materiałem dosyć miękkim, który łatwo poddaje się pod rylcem. Dużo spinek powstało w srebrze. - Głównie do Ameryki chcieli - mówi spinkarz. - Można kupić srebrną blachę, ale ja najczęściej robiłem je z monet. Młotkiem klepałem srebrne dziesięciodolarówki. Z jednej powstawała główna część spinki, a z drugiej wszystkie ozdoby - tłumaczy. Pan Bronisław wychodzi do drugiego pomieszczenia. Za chwilę przynosi duże spinki, które mogą służyć jedynie jako ozdoba. Spoglądają z nich kozice, orły, niedźwiedzie. - Mąż potrafi narysować wzór spinki, którą później wykona. Nigdy nie robił ze sztancy. Drugim takim jest Adam Kuchta - wtrąca żona pana Bronisława. - Natomiast takim nietypowym zamówieniem była specjalna puszka z drzwiczkami na srebrną głowę brata Alberta na Kalatówkach, którą zamówiły siostry zakonne - dodaje.

O rodzinie

Artysta zaczyna opowiadać o rodzinie. Dziadek spinkarza, słynny Andrzej Dziadoń, pracował w lasach hrabiego Zamoyskiego. Prowadził też karczmę na Łysej Polanie. Grał świetnie na skrzypcach, a talent i zamiłowanie przejęły po nim dzieci. Ciotką bukowiańskiego artysty była legendarna już Dziadońka. - Mnie do muzyki nigdy nie ciągnęło - mówi mój rozmówca. - Tak samo jak i mojego rodzeństwa. Muzykowanie zakończyło się na pokoleniu mojego ojca - twierdzi. Za to wielu z rodziny Dziadoniów to leśnicy, począwszy od dziadka Andrzeja po jego prawnuki, które dzisiaj pracują w Tatrzańskim Parku Narodowym. - Kiedyś to były inne czasy. W lesie niepotrzebnie nie wolno było zerwać gałązki - ubolewa pan Bronisław. - Mnie miłość do lasu wpoił ojciec, który gazdował w leśniczówce na Łysej Polanie. Tam się urodziłem - zakończył Bronisław Dziadoń.

Jolanta Flach
Tygodnik Podhalański 7/2002

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • KOMUNIKATY
    ZGUBIŁAM KOLCZYK - ZAKOPANE, NA KRUPÓWKACH - 692 124 771.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Nowe domy do sprzedania w Nowym Targu,atrakcyjna lokalizacja, Polecam wiecej info tel. 660797241www.nowytarg.b12.pl
    Tel.: 660797241
    WWW: www.nowytarg.b12.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę NA DŁUŻEJ MIESZKANIE 2 pok. ul. Kościelna: 1 800 + opłaty, tel. 604 432 303
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Działka budowlana w Brzegach -1650m2 sprzedam tel 660797241b12.pl.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzory: jarzębina i parzenica (60/80), krokusy. GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Sprzedam: PŁUG KONNY jednoskibowy, tel. 793 887 893
  • PRACA | dam
    PRACA PRZY WYCIĄGU NARCIARSKIM I SNOWTUBINGU NA GUBAŁÓWCE - 692 624 359.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    MIESZKANIE 40 m2 - Kraków, ul. Petrażyckiego. 531034344.
  • MOTORYZACJA | sprzedaż
    MAZDA 5, serwisowane, zadbane, garażowane, r. 2008, diesel, stan bdb, oryginalna nawigacja z dotykowym ekranem, 2 komplety felg aluminiowych z oponami lato/zima, full opcja, 15.000 ZŁ - Tel. 888 223 761.
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię DOM DREWNIANY, ew. MIESZKANIE, GOTÓWKA, tel. 793891486
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo-wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-11-27 15:30 Trzeci pas na zakopiance 2020-11-27 15:10 Izby gospodarcze apelują o otwarcie turystyki 2020-11-27 14:48 Kolejna znaleziona karta 2020-11-27 14:44 Rynek wyludniony 2020-11-27 14:30 Zimą turystów w Tatrach jednak nie zabraknie? 2020-11-27 14:00 Śmieci w górę, czyli rabczańskie deja vu 1 2020-11-27 13:30 Co oni robią? To może skończyć się bardzo źle! 1 2020-11-27 13:00 Podhalu grozi głód 5 2020-11-27 12:25 Sołtys za tysiąc 1 2020-11-27 12:05 Zaginęły psy przy Sopie 2020-11-27 11:55 Dymna zasłona na Krupówkach 3 2020-11-27 11:53 Pożar samochodu 2020-11-27 11:40 Świadkowie poszukiwani 2020-11-27 11:30 W Szczawnicy ma pachnieć jodłą 2020-11-27 10:50 Ponad 17 tys. zakażonych osób w Polsce, 31 na Podhalu 2020-11-27 10:45 Francuskie złoto prosto z ogródka 2020-11-27 10:25 Nocne dachowanie w Szaflarach 2020-11-27 10:00 Eden 1 2020-11-27 09:15 Słońce na Stołach (WIDEO) 2020-11-27 08:30 Godne święta 2020-11-27 07:45 Rada powiatu broni kościoła rezolucją 13 2020-11-26 22:00 Zakopiańscy radni z apelem do rządu 24 2020-11-26 21:40 Pandemia gniecie, władza wysysa 2020-11-26 21:15 Protest w Czarnym Dunajcu 24 2020-11-26 20:45 Konopie z automatu (WIDEO) 5 2020-11-26 20:32 Największy w karierze sukces Maryny Gąsienicy Daniel 3 2020-11-26 20:16 Stary Stylchyn umiera, nowy rośnie 1 2020-11-26 19:44 Pierwsze nakrętki powędrowały do Zosi 2020-11-26 19:30 Podhale na biomasę i nie tylko - rusza wielki projekt ekologiczny 2 2020-11-26 19:19 I wszystko jasne. Ferie będą wyglądać właśnie tak (WIDEO) 3 2020-11-26 19:15 Mamy dla Was piękny kalendarz na 2021 rok 1 2020-11-26 19:04 Niezły model 2020-11-26 19:00 Nocne piractwo 10 2020-11-26 18:41 Tak pięknie było dziś w Tatrach, ale weekend zapowiada się pochmurnie (WIDEO) 2020-11-26 18:41 Przygotowania do zimy 2020-11-26 18:15 68 lat temu powstała Grupa Beskidzka GOPR 2020-11-26 17:56 Życie pracownika socjalnego 2 2020-11-26 17:30 Robota pali się w rękach 2020-11-26 16:45 Z jaką prędkością jedziesz? 10 2020-11-26 16:20 Ponad 20 stopni różnicy 2020-11-26 16:01 Jesień w Mieście, czyli liściasty problem 2020-11-26 15:20 Śmieci w kuluarach 1 2020-11-26 14:48 Bardzo śliskie chodniki na Al. Przewodników Tatrzańskich 5 2020-11-26 14:10 Na stokach w Białce już biało 2 2020-11-26 13:28 Policja najpierw stawia zarzuty dziennikarce, teraz się z nich wycofuje 6 2020-11-26 12:39 Więcej nowych zakażeń koronawirusem, ale więcej wykonanych testów 2020-11-26 12:06 Trwa sesja zakopiańskiej rady miasta w formie online (AKTUALIZACJA) 1 2020-11-26 12:02 Wieczorny wypadek w Rdzawce 1 2020-11-26 11:28 Rośnie liczba zakażonych koronawirusem w Polsce. Na Podhalu 34 przypadki 2020-11-26 10:00 Moja Polonia Nova
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-11-27 15:31 1. Ludzie starej daty już że to narkotyki . Wara od CBD są to rosliny bardzo lecznicze łagodzi nerwy a w tych czasach prawie wszyscy mamy je rozstrojone i pomagają ludziom którzy nie mogą zasnąć albo krótko apią i się nie wysypiają 2020-11-27 15:27 2. Mojego znajomego znajomy, którego rodzinna mieszka we Wrocławiu ma kontakt z człowiekiem, który uważa że PSZOK jest ok. Do mieszkaniec, skąd Ty masz takie informacje że w planowanym PSZOKu będą składowane BIO-odpady. Poszperajcie sobie trochę po necie i zobaczcie jak to wygląda, nijak się ma PSZOK do katastroficznych przepowiedni Bukowskiego. 2020-11-27 15:26 3. To co nawet te św mądre patrony nic nie zaradzą na tą biedę na Podhalu. 2020-11-27 15:09 4. Podatki i śmieci a na deser co chwila podwyżka swoich apanaży. Ślepi jesteście Rabczanie? Ten Dyzma do niczego się nie nadaje. Słaby był z niego nauczyciel ale teraz to już przechodzi samego siebie! Ile można ??? Nie widzicie że to nieudacznik? 2020-11-27 15:08 5. Pamiętam, że za poprzedniego wójta temat był już podejmowany wtedy proponowano zrobić pszok na terenach oczyszczalni ścieków tam Wam też nie odpowiadało. Sołtys mówił ludziom., że to będzie takie jak wysypisko. Skoro macie lepsza lokalizację dlaczego jej nie zaproponujecie? Jakoś trudno przeczytać o tym co proponujecie nie wskazaliście żadnej lokalizacji alternatywnej tylko puste ogolniki. Czyżbyście mieli grunty w tej okolicy? Nie tak dawno okoliczni mieszkańcy protestowali bo im śmierdziało asfaltem od jednego przedsiębiorcy niestety nie znaleźli poparcia. Wcześniej przeciwko zakładowi garbarskiemu też niemieli poparcia a teraz jak inwestycje ma robić gmina to wam będzie szkodzić zanim powstanie? Gdzie byliście żeby wesprzeć mieszkańców przeciw prywatnym przedsiębiorstwa???? 2020-11-27 15:08 6. To jest bardzo mądrr 2020-11-27 15:01 7. Kto jest przeciwko pedofilii jest przeciwko kościołowi !!! 2020-11-27 14:59 8. Już zapomnieli jak rozwijali dywany przebierali w bukowe kapeluse ciupagi i nadawli obywatelstwo honorowe a to górale z góry synaj zdradzili was Może czas pomyśleć z kim trzymacie 2020-11-27 14:54 9. Z Osiedla Połoniny widać kolor siwy, jak siwy dym. 2020-11-27 14:52 10. Do mieszkaniec gdzie w pszoku BIo odpady sie sklada? Po co wprowadzasz w błąd. Tam tylko idzie makularura, szklo i butelki plastikowe umyte.
2020-11-22 13:52 1. Turystka tak jak ty swojej dewocji...? tak pytam.... 2020-11-19 15:00 2. Tygodnik poświęca zbyt wiele uwagi temu tak zwanemu strajkowi. Policja powinna była niezwłocznie odblokować skrzyżowanie, używając w razie potrzeby środków przymusu bezpośredniego. To skrzyżowanie zbyt ważne dla bezpieczeństwa mieszkańców Zakopanego aby pozwalać na lewackie ekscesy. Wszyscy uczestnicy nielegalnego zbiegowiska powinni zostać wylegitymowani, a odpowiednie wnioski należało skierować do sanepidu. 2020-11-17 04:55 3. DEMON stracja 2020-11-15 21:40 4. a moja Zoha jak jej nie grzmotnę z rana,to cały dzień chodzi wściekła.Może to i tym z tymi piorunami na gębach by sie to spodobało? I przestały by latać po ulicach i przeklinać. 2020-11-14 23:03 5. Organizatorka zakopiańskich protestów chwali się w wywiadach, że dokonała aborcji. Ot karierę zrobiła w zepsutej warszawce. Teraz choćby darła się z całych sił, sumienia nie zagłuszy. 2020-11-14 16:09 6. do protestujacych "kobiet"- urodzenie zdrowego dziecka nie gwarantuje jego zdrowia i pełnosprawnosci , nie ma gwarancji ze po dziecko mając pół roku/rok/parę lat nie dowie sie że ma wady gentyczne, nieuleczalna chorobę, etc. Bezlitosne jest więc to strajkowanie a raczej błaznowanie na skrzyzowaniu ulic ze chore dzieci maja isc do piachu .... 2020-11-12 20:02 7. Do Tadeo Tak właśnie jest górale i nie tylko biją swoje kobiety. Żeby nie było, że tylko podhale jest takie. Władza w zakopanem nie chce zaś wprowadzić ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - czyli władza wybrana przez ten lud jest za przemocą w rodzinie. To takie proste. 2020-11-12 15:24 8. Idom se owiecki, idom se barany, idzie se za nimi juhas porubany. Porubano głowa, porubane plecy.Kaz go porubali? - Przi dziewcynie w nocy! Owiecki, owiecki, nie syćkie som moje, przydzie św. Marcin , kozdy biere swoje. Te moje owiecki pieknie sie mi rojom, z wiyrska ku dolinie, bo sie zimy bojom. Hej! 2020-11-11 02:35 9. Nie do wiary! Jasiek Bułecka tyz zgłupioł, cy jako? 2020-11-10 20:04 10. Wreszcie można oko zatrzymać dłużej, dzięki. A Zespołowi życzymy dalszych sukcesów!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Bojcorka

Pożegnania