Kliknij w ten pasek i umieść swoje ogłoszenie na stronie Tygodnika i w papierowym wydaniu gazety bez wychodzenia z domu.

Reklama

2020-11-11 10:00:54

Reklama

Z archiwum

Pusto Stany Zjednoczone

Setki opuszczonych przez górali domów od lat niszczeje na Podhalu. Ich właściciele wyjechali do Ameryki.

Ojcowizna umiera

Pusto-stany zjednoczone

Widok ogromnego, dwu - trzypiętrowego domu robi wrażenie, zwłaszcza, gdy jest pięknie usytuowany, ma potężną działkę z widokiem Tatry i pośród świerków opuszczony umiera. - Jest coś strasznego w pustym domu. Zwłaszcza gdy zapada zmrok ciarki przechodzą po plecach. Ten obok mojego domu stoi bezużyteczny od 25 lat. Nikt nie dba o niego, zarósł krzakami, niedawno odpadła kłódka tak przerdzewiała. – opowiada pani Maria z Czarnego Dunajca.   

Domy umierają

Ostrożnie ich ilość można ocenić na kilkaset. Wójtowie gmin uważają jednak, że jest ich grubo ponad tysiąc. Opuszczone domy należą do górali, którzy wyjechali do Ameryki. Większość budynków albo już popadła w ruinę albo stanie się to lada moment. Bywa, że budynkiem opiekują się sąsiedzi albo rodzina. – Nasi w Ameryce najczęściej proszą jakiegoś dziadka albo babkę, żeby pilnowali dom, ale co tacy ludzie mogą, jak sami ledwo chodzą. Pusty, nie ogrzewany budynek trudno utrzymać w dobrym stanie. Wilgoć zrobi swoje - uważa Kazimierz Dzielski, były poseł ziemi podhalańskiej. - Dom popada w ruinę. Zarośnięte budynki krzakami, trawą szpecą podhalańskie miejscowości. - Najprawdopodobniej to nie kwestia niedbalstwa. Koszenie trawy, albo naprawa płotu to nie jest wydatek dla górala w Ameryce.  Prawdopodobnie wielu właścicieli nie ma czasu, albo utraciło całkiem kontakt z krajem, żeby zadbać o pozostawiony w Polsce dom. Przy drodze z Czarnego Dunajca na Chochołów stoi posiadłość z cegły. Jej właścicielem jest znany kardiolog, właściciel kliniki pod Nowym Jorkiem. – Tu już dawno nikogo nie było – śmieje się sąsiad posesji. Vis a vis niego jeszcze większy dom z cegły. Duży ogród. Tuż przy bramie bocian na słupie w gnieździe. Właściciele pewnie nie prędko znajdą czas, żeby tu się pojawić. Mają sieć sklepów w Chicago.      

Umarłe miasto

Bywa, że opuszczone domy stoją tuż obok siebie. Wiele z nich ma powybijane okna. Robi to przygnębiające wrażenie. Spacer po niektórych uliczkach we Wróblówce, przy których są takie miejsca przypomina spacer po umarłym mieście. Tego obrazu dopełnia jeszcze widok spalonych gospodarstw. Przed wielu lat ktoś podpalał pozostawione przez górali domy. Do dziś pozostały po nich zgliszcza. Na niektórych budynkach są stare ślady próby inwentaryzacji amerykańskich gospodarstw. Ktoś białą farbą nadawał im kolejny numer z dopiskiem „USA”.  Najbardziej wyludnione wsie znajdują się w rejonie Czarnego Dunajca. W niektórych mieszkają lokatorzy, domy te od razu inaczej wyglądają. – Wynajmuję dom od 2004 roku – opowiada pani Zofia, lokatorka domu z Długopola – Właściciele są w Chicago i są ze mnie zadowoleni. Maja zadbany dom, trawnik zawsze skoszony. Wszyscy wiedzą, że ktoś mieszka więc nie muszą martwić się, że ich ktoś okradnie. Płacę miesięcznie 200 zł, ale tak naprawdę to mieszkam tutaj w zamian za opiekę nad domem. Jak właściciele przyjeżdżają z Ameryki, mają do swojej dyspozycji piętro, mają ciepło i jest posprzątane. -         

Pomysł na problem

Andrzej Gąsienica Makowski, starosta tatrzański gdy był posłem poruszał ten problem – Chciałem powołać do życia polsko amerykańską  agencję nieruchomości, która obsługiwała by te nieruchomości. Wynajmowałaby domy lokatorom, pilnowałaby ich dobrego stanu technicznego tak, żeby ich właściciele za Wielką Wodą czuli się bezpiecznie – Starosta twierdzi, że pomysł umarł, bo nie było zainteresowania. Jego zdaniem dziś sytuacja się zmieniła na tyle, że może warto do tego pomysłu wrócić. Rzecz m.in. w umowach z lokatorami – Amerykanie bali się, że wpuszczą do domu lokatorów a potem nigdy się ich nie pozbędą. Dziś porządna umowa dzierżawy oddala takie obawy –  twierdzi Makowski. Starosta nie ma żadnych wątpliwości, że na Podhalu jest przynajmniej 500 rodzin, które chętnie wynajęłyby takie domy. Na naszym terenie dość często dochodzi do pożarów. Bywa, że w jednej chwili cała rodzina traci dobytek. – Cóż złego byłoby w tym, gdyby gminy miały umowy z właścicielami kilku takich opuszczonych domów. Płaciłby np. ryczałtem czynsz w zamian za to, że w takich kryzysowych sytuacjach mogłyby na pewien czas ulokować tam pogorzelców – rzuca pomysłami starosta Makowski.   

Kazimierz Dzielski uważa jednak, że lepsza od agencji byłaby fundacja, która zajmowałby się w imieniu górali z Ameryki ich domami. – Nasi ludzie są tam dość nieufni. Chodzi o to, żeby to była działalność, której dochody dodatkowo wspierałyby jakieś pożyteczne cele. – Dzielski uważa, że potrzebne jest działanie pilne – Nie wszyscy tam zdają sobie sprawę, że ich domy popadają w ruinę. Niektóre są dewastowane. W wielu domach schronienie znalazły miejscowe lumpy -       

Ojcowizny nie sprzedam nigdy

Jan Bobak, biznesmen z Chicago, rodem z Sieradzkiego jest w dobrej sytuacji. Jego rodzice rokrocznie kilka miesięcy wakacji spędzają na Podhalu. Ich dom jest zadbany i dobrze strzeżony nawet wtedy, gdy stoi pusty. – Nasi boją się wciąż wynajmować, bo wydaje się im, że lokatorzy bardziej dom zniszczą. W stare domy nie widzą potrzeby inwestować. Nie sprzedają ich, bo stara natura podpowiada, że ojcowizny się nie sprzedaje. Wielu górali myśli, że któregoś dnia wrócą z Ameryki i dom będzie na nich czekał. – Podobne zdanie na ten temat ma Anna Góral, góralka z Czarnego Dunajca, właścicielka poważnej firmy realnościowej w Chicago – Od pewnego czasu pojawiają się oferty sprzedaży tych domów. To znak, że ludzie zaczynają myśleć o swoim majątku, który często nadaje się już tylko do generalnego remontu. Oczywiście istnieje wielka potrzeba zaopiekowania się tymi domami. To jest temat otwarty, inicjatywa chyba powinna jednak wyjść od samych właścicieli. W Polsce stworzenie firmy administrującej te domy to nie jest już jakaś filozofia – Anna Góral nie ma wątpliwości, że te domy mogłyby zarabiać. Tego typu instytucje funkcjonują już na Podhalu przy okazji obsługi apartamentowców. Właściciele mieszkający np. w Warszawie czują się bezpieczni, że nikt im lokalu nie zdewastuje.    

Przechodzimy przez porządnie zardzewiały płot jednego z amerykańskich pustostanów. Dom ma trzy piętra. W oknach kilka wybitych szyb. Przedzieramy się przez krzaki i zarośla, żeby podejść bliżej. Drzwi nie są zamknięte, od wilgoci wygięły się tak że już dawno zamki nie mają już tu co trzymać. Wchodzimy do środka, na parterze resztki boazerii, stare krzesło. Na górnych piętrach jakieś spróchniałe deski, szmaty. Z okien widok na Tatry. W piwnicy stary materac, po kątach leżą butelki po wódce. Telefonicznie odnajdujemy właściciela domu. Stanisław G. mieszka w Chicago od 30 lat. Wyjechał z rodzicami do Ameryki jak był mały. Rodzice umarli, dom w Polsce zarósł krzakami, nie ma okien, w piwnicy– Chętnie bym coś zrobił, ale nikogo już tam nie mam. Serce mnie boli. Sąsiadka, która miała się opiekować domem już sama wymaga opieki. – wyznaje pan Stanisław. Tłumaczy, że sam choruje a dzieci nie są zainteresowane bo dobrze w Ameryce żyją. – Może jak wyzdrowieje to wrócę do Polski, ale w dzisiejszych czasach to nic pewnego bo dolar słaby. Ojcowizny nigdy nie sprzedam -   

Jurek Jurecki 
Tygodnik Podhalański 44/2008   

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Jozek 2020-11-13 21:20:52
Bardzo chetnie zajme sie opieka jestem budowlancem znam sie na rematach itp mozemy sie dogadac moj yel 694178377
Kinia 2020-11-11 19:01:22
sama bym wynajęła taki dom i zadbała o niego jestesmy liczna rodzina fajnie było by mieć ogrod moze ktos chętny sie znajdzie 577532110
sam 2020-11-11 14:15:40
Jak czytam te komentarze, to płaczę. Przecież sam bym kupił taki dom i przywrócił w nim ducha istoty zamieszkałej. Dlaczego nie sprzedajecie, przecież jest to reanimacja i satysfakcja, że dom żyje. Mam kolegę z Trybsza, który mówił lata temu, że połowa tam jest takich domów z tej połowy to część do której nikt nie zagląda oni nie otworzy okna. Taki dom bez ludzi to dziczeje, tak by powiedział filmowy Kazimierz Pawlak.
Stasek 2020-11-11 12:00:16
U nas w Białce Tatrzańskiej wszystko już wyprzedali .
Pola , domy .
Cepry się sprowadzili i po problemie
Canadian 2020-11-11 10:26:20
Jak by Pan Makowski stworzyl ten projekt, to juz w kazdym miejscu takiego domu stala by deweloperka. A oprocz nich, on by zarabial najwiecej. Oczywiscie nie na swoim...
  • POŻYCZKI
    PROMOCJA!!! GOLD CENT FINANSE W OFERCIE POŻYCZKI POZABANKOWE NA OŚWIADCZENIE DLA OSOBY O UMOWĘ PRACĘ, UMOWA ZLECENIE, EMERYTURA, RENTA, ROLNIK, DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA. ZADZWOŃ DORADCY T- 694 567 002 .
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Zdecydowanie DOM lub PENSJONAT W ZAKOPANEM. 666 535 535.
  • KOMUNIKATY
    ZGUBIŁAM KOLCZYK - ZAKOPANE, NA KRUPÓWKACH - 692 124 771.
  • NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
    Nowe domy do sprzedania w Nowym Targu,atrakcyjna lokalizacja, Polecam wiecej info tel. 660797241www.nowytarg.b12.pl
    Tel.: 660797241
    WWW: www.nowytarg.b12.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    Wynajmę NA DŁUŻEJ MIESZKANIE 2 pok. ul. Kościelna: 1 800 + opłaty, tel. 604 432 303
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzory: jarzębina i parzenica (60/80), krokusy. GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Sprzedam: PŁUG KONNY jednoskibowy, tel. 793 887 893
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię DOM DREWNIANY, ew. MIESZKANIE, GOTÓWKA, tel. 793891486
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo-wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-12-01 21:00 Coraz więcej śniegu na Szymoszkowej 1 2020-12-01 20:40 Radny rezygnuje 2020-12-01 20:05 Drogowy zamach na teatr 2 2020-12-01 20:01 Jubileusz z przytupem 2020-12-01 19:53 Surfowanie w chmurach 2020-12-01 19:20 Pożar w Przywarówce 2020-12-01 18:58 Skosił słupki i omal nie wjechał na Krupówki 5 2020-12-01 18:00 Lodowisko tylko dla grup 2020-12-01 17:40 Elektroniczne zaduszki w sieci 2020-12-01 17:00 Zbrodnia po polsku. Konkurs dla czytelników 2020-12-01 16:30 Publiczny różaniec za grzechy duchownych 10 2020-12-01 16:23 JAK CZYTAĆ WIERSZE? 2020-12-01 15:59 Od piątku ruszają hotele i restauracje, ale w Czechach 2 2020-12-01 15:27 Jeśli nie Apis to… Kośmider 1 2020-12-01 15:03 Jakie łóżko wybrać do spania? Przegląd najpopularniejszych rodzajów łóżek 2020-12-01 15:00 Na razie mamy mróz i słońce. W czwartek silny wiatr przyniesie odwilż 2020-12-01 14:00 Tęczowe podchody 10 2020-12-01 14:00 Na posiedzeniu sejmowej komisji walczą o sezon narciarski (WIDEO) 5 2020-12-01 13:30 Pomóżmy Karolkowi 2020-12-01 12:59 Zamarły wyciąg w Małem Cichem (WIDEO) 4 2020-12-01 12:34 Oszustwa "na kuriera" znów pojawiają się na Podhalu 2 2020-12-01 12:00 Góralka z Zakopanego w finale. Trwa głosowanie 2020-12-01 11:33 Ulica Plebańska 2020-12-01 11:05 Poniżej 10 tys. zakażeń w całej Polsce. Na Podhalu 10 zgonów 3 2020-12-01 10:00 Budrysówka dla budrysów 2 2020-12-01 09:48 Pies przy Murowańcu czeka na właściciela 4 2020-12-01 09:25 Noga z gazu, jedź bezpiecznie, nie blokuj piaskarek 1 2020-12-01 08:44 Słońce wstaje nad górami (WIDEO) 2020-12-01 08:15 Dwucyfrowo na termometrze 2020-12-01 08:00 Lodowisko przy Hotelarzu nieczynne 1 2020-11-30 23:21 CHŁOPY PODHALA DEMONSTRUJĄ! 2020-11-30 21:57 Zdjęcie autorstwa Bartłomieja Jureckiego w finale prestiżowego konkursu 3 2020-11-30 21:34 Śnieżą na Harendzie 1 2020-11-30 21:01 Najlepsza kąpiel błotna (WIDEO) 2020-11-30 19:04 Ranking samorządów 3 2020-11-30 18:30 Pierwsze kroki 2020-11-30 18:00 Wieczornica z Wyszyńskim. Koncert online (WIDEO) 2020-11-30 17:03 Ostatnie pożegnanie wybitnego narciarza 1 2020-11-30 16:48 Egipcjanie i górale handlowali narkotykami 8 2020-11-30 16:30 Historia poprzez litery 2020-11-30 16:02 Śladami żydów z Podhala (WIDEO) 2020-11-30 15:48 Krupówki też pod śniegiem. Coraz mniej chmur! 2020-11-30 15:00 Zasypane Markowe Szczawiny 2020-11-30 14:00 Dłuższe ferie, reżim noclegowy, więcej testów i konsultacji 17 2020-11-30 13:30 Minister zdrowia będzie rekomendował zamknięcie stoków narciarskich? 23 2020-11-30 13:02 Pijak kolizyjny 2 2020-11-30 12:27 Zakopane zasypane. Tak wyglądało o poranku (ZDJĘCIA, WIDEO) 2020-11-30 11:30 Miasto rakotwórcze - 1800% stężenia najbardziej szkodliwej substancji 13 2020-11-30 10:37 O połowę mniej nowych zakażeń koronawirusem w Polsce niż wczoraj 1 2020-11-30 10:02 Rozpoczęła się sesja rady gminy
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-12-01 21:05 1. Na FB, "Film z zatrzymania Polskiej Babci". 2020-12-01 21:05 2. pewnikiem Adrian już jedzie poszusować 2020-12-01 21:00 3. Musicie większych słów używać: śmierć, pożoga, ogień, katastrofa, odbieranie wolności to ludzie może uwierzą, że to coś ważnego. 2020-12-01 20:58 4. @Mikko. Bo zrozum, publiczny z czym innym mi się kojarzy. Zamieniać w TO rynek w razie takiego hipotetycznego najazdu? 2020-12-01 20:57 5. skąd tylu "nawiedzonych". Za miast się "modlić" za tę bandę czarnych nierobów zbierajcie podpisy pod petycją w sprawie rozwiązania konkordatu i traktowania przestępców w sukienkach jak normalnych przestępców. Za takie przestępstwa "cywilni" zboczeńcy idą siedzieć, a kieckowe zboki są przenoszeni do innej diecezji, żeby o ich zboczeniach nikt się nie dowiedział. A potem kapciowy z wawelu za kasę zamiecie sprawę pod dywan, i jak mawiał Ferdek Kiepski "i gitara". Obudźcie się i przestańcie wspierać tych naciągaczy sprzedających wirtualny towar. Robią to skutecznie od 2 tysięcy lat, a do jakich majątków dzięki temu doszli, to każdy myślący (nie nawiedzony katol) widzi 2020-12-01 20:29 6. zamiast się modlić lepiej powtarzajcie tabliczkę mnożenia to ma większy sens....a tychże przestańcie utrzymywać!!!! to najdelikatniejsze zdanie, którym można to skomentować.... 2020-12-01 20:24 7. Wielkie mi halo. Już dawno powinni się z tym uporać, a nie cackać. Pod Nosalem ulicę wyremontowano i finito, a tu jakieś problemy Pana Rzankowskiego. Przystanek od zawsze był i powinien być. Służył i służy nie tylko mieszkańcom, ale i turystom korzystającym z wyciągu oraz hotelu, a w lecie też basenu. Przy odrobinie dobrej woli zarówno zatrzymujące się na przystanku busy, jak i pojazdy wjeżdżające/wyjeżdżające z posesji nie powinni sobie przeszkadzać. I po co ten cały raban? 2020-12-01 20:06 8. Pycha i Szmal wlasnie do tego pije. Baby w Malem Cichem maja jaja ale na plebani (nie swoje). 2020-12-01 19:57 9. Za takie przestępstwa, to by ich nawrócił pobyt w Zakładzie Karnym i "szczególna opieka" współwięźniów. Dopóki będą ponad prawem to żadna modlitwa nie pomoże. Podejrzewam, że Boga się nie boją bo nie wierzą. Kościół w Polsce należy rozpatrywać w kategorii partii. 2020-12-01 19:46 10. Sarna stała na drodze i chciał ją ominąć.
2020-11-22 13:52 1. Turystka tak jak ty swojej dewocji...? tak pytam.... 2020-11-19 15:00 2. Tygodnik poświęca zbyt wiele uwagi temu tak zwanemu strajkowi. Policja powinna była niezwłocznie odblokować skrzyżowanie, używając w razie potrzeby środków przymusu bezpośredniego. To skrzyżowanie zbyt ważne dla bezpieczeństwa mieszkańców Zakopanego aby pozwalać na lewackie ekscesy. Wszyscy uczestnicy nielegalnego zbiegowiska powinni zostać wylegitymowani, a odpowiednie wnioski należało skierować do sanepidu. 2020-11-17 04:55 3. DEMON stracja 2020-11-15 21:40 4. a moja Zoha jak jej nie grzmotnę z rana,to cały dzień chodzi wściekła.Może to i tym z tymi piorunami na gębach by sie to spodobało? I przestały by latać po ulicach i przeklinać. 2020-11-14 23:03 5. Organizatorka zakopiańskich protestów chwali się w wywiadach, że dokonała aborcji. Ot karierę zrobiła w zepsutej warszawce. Teraz choćby darła się z całych sił, sumienia nie zagłuszy. 2020-11-14 16:09 6. do protestujacych "kobiet"- urodzenie zdrowego dziecka nie gwarantuje jego zdrowia i pełnosprawnosci , nie ma gwarancji ze po dziecko mając pół roku/rok/parę lat nie dowie sie że ma wady gentyczne, nieuleczalna chorobę, etc. Bezlitosne jest więc to strajkowanie a raczej błaznowanie na skrzyzowaniu ulic ze chore dzieci maja isc do piachu .... 2020-11-12 20:02 7. Do Tadeo Tak właśnie jest górale i nie tylko biją swoje kobiety. Żeby nie było, że tylko podhale jest takie. Władza w zakopanem nie chce zaś wprowadzić ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - czyli władza wybrana przez ten lud jest za przemocą w rodzinie. To takie proste. 2020-11-12 15:24 8. Idom se owiecki, idom se barany, idzie se za nimi juhas porubany. Porubano głowa, porubane plecy.Kaz go porubali? - Przi dziewcynie w nocy! Owiecki, owiecki, nie syćkie som moje, przydzie św. Marcin , kozdy biere swoje. Te moje owiecki pieknie sie mi rojom, z wiyrska ku dolinie, bo sie zimy bojom. Hej! 2020-11-11 02:35 9. Nie do wiary! Jasiek Bułecka tyz zgłupioł, cy jako? 2020-11-10 20:04 10. Wreszcie można oko zatrzymać dłużej, dzięki. A Zespołowi życzymy dalszych sukcesów!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Album TP

Pożegnania

FILMY TP