Reklama

2020-11-13 10:00:00

Reklama

Z archiwum

Divékowie z Podwilka

Ponad 200 lat temu w Podwilku na Orawie osiedliła się węgierska rodzina Divékych. - Z Polską silnie związał się Adorján Divéky, o którym Węgrzy mówili, że „ukochał Polskę jak swoją drugą ojczyznę”, a byli tacy, co wręcz stwierdzali: „Divéky, to już zupełny Polak” - mówił podczas posiadów o podwilczańskim rodzie z Węgier Jerzy Roszkowski, historyk z Muzeum Tatrzańskiego. Spotkanie, na które przybyli potomkowie podwilczańskich szlachciców, odbyło się 19 października w Muzeum Orawskim Parku Etnograficznym w Zubrzycy Górnej.

Divékowie z Podwilka

Podwilk na Orawie inaczej zwany „Orawką pod Wilkiem” lub „Wielkie Ondrejowskie” założony został w 1585 roku przez sołtysa Feliksa Wilczka oraz dwudziestu siedlaków wołoskich. Po jego śmierci funkcja sołtysa przechodziła w rodzinie Wilczków z pokolenia na pokolenie. Przed ponad dwustu lat w Podwilku osiedliła się węgierska rodzina Divékych. Do niedawna stał tam ich dworek, którego historię można było odczytać z dat umieszczonych na sosrębach. Najstarszy napis brzmiał: „Fieri curavit Ioanes Diweki Ano Dni 1780 die 10 Julii”. Sześćdziesiąt lat później wnuk fundatora, Anton, przebudował dwór od podstaw. Wnętrze budynku kryło wiele cennych pamiątek rodzinnych. Dwór spłonął w styczniu 1973 roku. Marian Gotkiewicz, który przez blisko pół wieku wędrował z Edmundem Divékym po Orawie, wspominał: „W latach 1920-1921, będąc nauczycielem w pobliskim Podsarniu, często odwiedzałem ten stary dom, gdyż mieszkał w nim wraz z matką Edmund Divéky, zaprzyjaźniony ze mną inżynier agronom, z zamiłowania sportowiec i wielki krajoznawca. W jego towarzystwie wybrałem się wtedy od strony Lipnicy Wielkiej na Babią Górę, na której szczyt zdążyliśmy nocną porą, przed świtem, by podziwiać z niego osławiony wschód słońca”. - Divékowie to bardzo stara rodzina węgierska, która po raz pierwszy została odnotowana już w trzynastowiecznych źródłach - twierdzi Jerzy Roszkowski. - 

W średniowieczu rodzina ta utrzymywała dosyć ścisłe związki z Polską. Jeden z jej przedstawicieli, Salomon, został w 1428 roku wymieniony jako stronnik króla polskiego, a inny, noszący również imię Salomon, przeniósł się nawet na początku XV wieku do Polski - dodaje. Początkowo ród ten odgrywał znaczącą rolę na Węgrzech, lecz z czasem zubożał, a jego członkowie w poszukiwaniu lepszych warunków życia przenieśli się na inne tereny. Tak więc w 1760 roku Jan Divéky osiedlił się na Orawie, która wtedy była najbardziej na północ wysuniętym komitatem węgierskim. - To od niego, pełniącego funkcję sędziego orawskiego, wzięła swój początek podwilczańska linia rodu Divékych, która na przestrzeni wielu pokoleń była świadkiem szeregu wydarzeń i przemian politycznych na Orawie. „Edmund Divéky opowiadał mi, jak to jego dziadek Antoni musiał w swym domu użyczyć kwatery w dniach 13-16 maja 1849 r. rosyjskiemu generałowi baronowi Sasowi, spieszącemu z wojskiem przeciw powstańcom węgierskim” - pisał we wspomnieniach Marian Gotkiewicz.

Mieszkający w Podwilku Divékowie łączyli codzienne zajęcia w gospodarstwie z pracą w urzędach i sądach. - Pewne dochody, ale też i spore obowiązki przynosiło rodzinne prowadzenie poczty w Podwilku, którą w 1882 roku założył Gyula Divéky - opowiada Jerzy Roszkowski. - Placówka ta mieściła się aż do 1948 roku we dworze i była urzędem trzeciej klasy. Oznaczało to, że dwa razy dziennie odprawiano z niej i tyleż razy przywożono do niej przesyłki, a poczta z kolei raz dziennie je doręczała oraz raz dziennie opróżniała skrzynkę pocztową - dodaje. Po wybuchu pierwszej wojny światowej Divékowie nie opuścili Podwilka i nie wrócili na Węgry, tak jak ich rodacy mieszkający na ziemiach, które znalazły się poza obszarem ich ojczyzny. Decyzja ta dla nich była tym łatwiejsza, że po kądzieli byli spokrewnieni z orawskimi rodzinami Wilczków i Dziurczaków. W podwilczańskim dworze często gościli przedstawiciele polskiej inteligencji, m.in. Bronisław Piłsudski. - Z Polską silnie związał się Adorjdán Divéky, o którym Węgrzy mówili, że „ukochał Polskę, jak swoją drugą ojczyznę”, a byli tacy; co wręcz stwierdzali: „Divéky, to już zupełny Polak”. Z przekonań był on z jednej strony czołowym polonofilem, a z drugiej - wielkim patriotą węgierskim. Stał się też gorącym zwolennikiem zbliżenia między narodami polskim i węgierskim - mówi Jerzy Roszkowski. Adoroján Divéky spotykał się z polskimi działaczami politycznymi, literatami, tłumaczami, naukowcami. - W latach poprzedzających wybuch pierwszej wojny światowej Divéky zaangażował się w działania na rzecz budzenia świadomości narodowej wśród polskich górali zamieszkujących tereny ówczesnych Górnych Węgier - twierdzi historyk. 

W czasie pierwszej wojny Divékowie byli bardzo aktywni, m.in. zaangażowali się w organizowanie pomocy militarnej. Adoroján prowadził badania naukowe. - Przebywał na statusie dyplomatycznym jako członek personelu Poselstwa Węgierskiego, od 1919 roku pełnił funkcję kierownika ds. kulturalnych, a przez dziesięć lat - począwszy od 1924 roku - ataché kulturalnego Poselstiva - mówi Jerzy Roszkowski. Później organizował w Warszawie Instytut Węgierski. Prowadził też zajęcia dydaktyczne na Uniwersytecie Warszawskim. Po wybuchu drugiej wojny światowej Adoroján razem z rodziną wyjechał na Węgry, a po okupacji został usunięty przez ówczesne władze komunistyczne z placówek naukowych. Jedną z jego książek umieszczono na indeksie. Dzięki wstawiennictwu węgierskich i polskich przyjaciół otrzymał pracę w budapeszteńskim archiwum. Mimo to komuniści nadal stosowali wobec niego restrykcje. Dzięki liberalizacji stosunków wewnętrznych na Węgrzech Adoroján nie wrócił do Podwilka.

Młodszy brat Adorojána - Edmund, w czasie pierwszej wojny dostał się do niewoli rosyjskiej. Powrót do domu - m.in. przez Japonię, Ocean Spokojny i Indyjski, Morze Śródziemne - zajął mu kilka miesięcy. Do Podwilka wrócił dopiero jesienią 1920 roku. Niestety, nie zastał tam swego ojca - Gyuli, który zmarł kilka miesięcy wcześniej. Po powrocie Edmund przejął rodzinny majątek, ożenił się i przyjął obywatelstwo polskie. W Podwilku gospodarował jeszcze po drugiej wojnie światowej. W wolnych chwilach zajmował się historią Orawy i genealogią swojego rodu. - Córki, wnuki i prawnuki Edmunda Divéky’ego nadal mieszkają w Polsce. Na miejscu rodowego gniazda potomkowie Edmunda i Adorojána zbudowali swoje domy. Bardzo często zatrzymuje się w Podwilku Adorján junior ze swoją żoną Polką. Odwiedzają również to miejsce Divékowie mieszkający na Węgrzech - zakończył Jerzy Roszkowski.

Jolanta Flach
Tygodnik Podhalański 45/2002

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • USŁUGI | inne
    ODŚNIEŻANIE POSESJI tel. 889 16 36 86
  • MOTORYZACJA | inne
    Usuwanie wgnieceń z karoserii PDR bez lakierowania.. 721275741www.autousuwaniewgniecen.pl
    Tel.: 721275741
    WWW: www.autousuwaniewgniecen.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA od 01 grudnia 2020 n.p. na biura, kancelarie. 1 pomieszczenie ok. 10 m2, II piętro w budynku biurowym "TESKO" TKGK sp. z o.o. ul. Szymony 17 a, Zakopane, tel. 18 20 25 620.
  • KANCELARIE PRAWNE
    KANCELARIA PRAWNA "REALNOŚĆ" - 30 lat praktyki, biegła obsługa w języku angielskim: prawo rodzinne, spadkowe, uzyskiwanie i potwierdzanie polskiego obywatelstwa, inny zakres wg uzgodnień, telefon: +48601488071 (whatsapp), realnosc@kki.pl www.realnosc.eu
    E-mail: realnosc@kki.pl
    WWW: www.realnosc.eu
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378 Tel.
  • ZDROWIE I URODA
    GABINET KOSMETYCZNY i GABINET MEDYCYNY NATURALNEJ - Zakopane - 603 093 547.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE, CEMENTOWO-WAPIENNE, GIPSOWE. Zapewniamy własny materiał. Wysoka jakość i doświadczenie. Szybkie terminy realizacji. 572 090 568.
  • POŻYCZKI
    PROMOCJA!!! GOLD CENT FINANSE W OFERCIE POŻYCZKI POZABANKOWE NA OŚWIADCZENIE DLA OSOBY O UMOWĘ PRACĘ, UMOWA ZLECENIE, EMERYTURA, RENTA, ROLNIK, DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA. ZADZWOŃ DORADCY T- 694 567 002 .
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Zdecydowanie DOM lub PENSJONAT W ZAKOPANEM. 666 535 535.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzory: jarzębina i parzenica (60/80), krokusy. GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Sprzedam: PŁUG KONNY jednoskibowy, tel. 793 887 893
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię DOM DREWNIANY, ew. MIESZKANIE, GOTÓWKA, tel. 793891486
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo-wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-12-05 22:47 Ania Gąsienica Byrcyn trzecia w the Voice of Poland (WIDEO) 2020-12-05 21:56 Śnieg zniknął, w lesie rosną grzyby 2020-12-05 21:15 Bulwary się przyjęły 2020-12-05 20:54 Serduszko pod Babią Górą 2020-12-05 20:30 Samoloty pod dachem 2020-12-05 19:33 Wypadek na skrzyżowaniu Grunwaldzkiej i Tetmajera. Jedna osoba poszkodowana (ZDJĘCIA) 2020-12-05 19:30 Święty już w Zdroju 2020-12-05 18:45 Miliony w kanał 2020-12-05 18:15 Na Krupówkach turystów wcale nie brakuje (WIDEO) 4 2020-12-05 17:30 Kładka rowerowa nabiera kształtów 1 2020-12-05 16:37 Parkingowy galimatias nieopodal dworca 2020-12-05 15:45 Nowy rozkład PKP 2020-12-05 14:51 Mikołajkowe targi staroci 2020-12-05 14:15 Na Podhalu ruszyły kolejne wyciągi narciarskie (WIDEO) 5 2020-12-05 13:45 Podhalanie na moście 2020-12-05 13:00 Wioska pod gazem 2020-12-05 12:15 Ostatnia synagoga 2020-12-05 11:08 Ponad 12 tys. nowych zakażeń w Polsce. Zmarły 502 osoby 1 2020-12-05 10:59 W Białce Tatrzańskiej rozpoczął się sezon narciarski (WIDEO) 4 2020-12-05 10:00 Desperaci 1 2020-12-05 10:00 CRISTINA PRZY PLACU NIEDPODLEGŁOŚCI ZAPRASZA 2020-12-05 09:36 Halny nie daje za wygraną. Ponad 165 km na godz. 2020-12-05 09:00 Osobowość Ziem Górskich 2020-12-05 08:33 Taki ranek 2 2020-12-05 08:01 Koszmar ze snu narciarza 2020-12-05 08:00 Konkurs Pieśni Patriotycznej - edycja online 2020-12-04 23:31 WIECZNE ZAGŁADY POLAKÓW W PANDEMII  2020-12-04 22:30 Radny odpowiada wójtowi 6 2020-12-04 21:58 Zakochany dzik 1 2020-12-04 21:15 Drogi księże profesorze 10 2020-12-04 20:30 Policyjne kontrole na stokach narciarskich także w powiecie tatrzańskim 4 2020-12-04 20:25 Spory ruch na zakopiance 4 2020-12-04 19:45 Szef Solidarności twierdził, że hotele są zamknięte. Hyrny jednak jest otwarty 9 2020-12-04 19:00 W Czarnym Dunajcu już świątecznie 1 2020-12-04 18:15 Bitwa z wysypiskami śmieci 3 2020-12-04 18:00 Żegnamy Lucjana Starzaka 2020-12-04 17:30 Halny w nocy nieco osłabnie. Na Kasprowym wiało ponad 160 km na godz. 2020-12-04 17:05 Dwa prawka w pół godziny 2020-12-04 16:45 199. Wieczór na Harendzie 2020-12-04 16:36 Policja na deskach 2020-12-04 16:00 Zafajdana droga 2020-12-04 15:51 Choinka czyni złodzieja 2020-12-04 15:47 Kupiła zabawkę za 25 złotych zapłaciła… 10 tysięcy 2020-12-04 15:29 Kierowca „pod wpływem” potrącił kobietę 2020-12-04 15:15 W tym roku kolędy nie będzie 5 2020-12-04 14:46 Pandemia pandemią - do Świąt przygotować się trzeba 2020-12-04 14:20 Prokuratura umorzyła postępowanie w sprawie tęczowej flagi na Giewoncie 9 2020-12-04 14:15 Zobaczył kluczyki w stacyjce to pojechał. Grozi mu 5 lat więzienia 1 2020-12-04 13:45 Jaja górala za 18 złotych 8 2020-12-04 13:23 W Zakopanem dekoracje świąteczne w przyszłym tygodniu 5
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-12-05 21:32 1. Krupówki, elegancja Francja, ą ę i w ogóle, a w tle wciąż ten odrapany syf. Naprawdę nie można zachęcić/przekonać/zmusić właściciela by chociaż to otynkował??? 2020-12-05 21:28 2. DJ Bobo To będą gwiazdy TVP2 start 31 grudnia 2020 godz 20:00 2020-12-05 21:20 3. Jacek Mówi że Mam Tomasz Kammel wraca do Sylwester Marzeń nasza prowadzących w roli głównych a będą DJ Bobo wystąpi Sylwester Marzeń z Dwójką na pewno gwiazdy wystąpią 2020 2020-12-05 21:03 4. No właśnie, sens życia czy cel w życiu. Oto jest pytanie! Może owe statystyki nie są jeszcze tak tragiczne bo wielu się nad tym, tak na dobrą sprawę, nie zastanawia. Jednakowoż homo sapiens miałby dociekać... skąd, po co i dokąd. Hm.. 2020-12-05 20:43 5. Fajne ale nie widzę Matterhornu ;-( 2020-12-05 20:36 6. Brawo Pani Stasiu!!!! Bardzo ważne, prawdziwe i potrzebne teraz słowa. Bo jakoś głośno ostatnio o Łopusznej, rekolekcjach, księdzu profesorze i jego rodzinie, a głosu z Łopusznej nie słychać. Łopuśnianinem nie byłem i nie jestem, ale kilka pięknych młodych lat spędziłem z Zespołem im. Ludwika Łojasa. Dane mi było także znać ks. profesora. Jego rodzinę też. Dlatego zadziwiają mnie i wręcz brzydzą te dziwne ataki na nich. Zwłaszcza ze strony Związku Podhalan. Nigdy nie byłem członkiem ZP, choć wiele razy mnie namawiano. Teraz wiem, że nigdy nie będę. ZP niech zajmie się tym, do czego go stworzono. Niech przestanie zajmować się polityką i sprawami światopoglądowymi, bo nie jest od tego! Niech krzewi, kultywuje i uczy szacunku do naszej wspólnej góralskiej kultury, tradycji i historii. 2020-12-05 20:14 7. Tak, syf i trudno do tego się przyzwyczaić. Na pewno też kiepska wizytówka właścicieli! 2020-12-05 20:02 8. Chyba najbardziej rozpoznawalny punkt Krupówek. Kamienica w centrum planu szkaradnie odrapana. Co, przyzwyczailismy się do takiego syfu? Że to zbyt ostro? A jak to zatem określić? 2020-12-05 19:25 9. Dlaczego nie ma zapowiadanych kontroli w hotelach i apartamentach ? 2020-12-05 19:07 10. @Teodor Ty wiesz, ja wiem, ale kto z przyjezdnych używa tej nazwy? Są Tatry i Podhale.
2020-11-22 13:52 1. Turystka tak jak ty swojej dewocji...? tak pytam.... 2020-11-19 15:00 2. Tygodnik poświęca zbyt wiele uwagi temu tak zwanemu strajkowi. Policja powinna była niezwłocznie odblokować skrzyżowanie, używając w razie potrzeby środków przymusu bezpośredniego. To skrzyżowanie zbyt ważne dla bezpieczeństwa mieszkańców Zakopanego aby pozwalać na lewackie ekscesy. Wszyscy uczestnicy nielegalnego zbiegowiska powinni zostać wylegitymowani, a odpowiednie wnioski należało skierować do sanepidu. 2020-11-17 04:55 3. DEMON stracja 2020-11-15 21:40 4. a moja Zoha jak jej nie grzmotnę z rana,to cały dzień chodzi wściekła.Może to i tym z tymi piorunami na gębach by sie to spodobało? I przestały by latać po ulicach i przeklinać. 2020-11-14 23:03 5. Organizatorka zakopiańskich protestów chwali się w wywiadach, że dokonała aborcji. Ot karierę zrobiła w zepsutej warszawce. Teraz choćby darła się z całych sił, sumienia nie zagłuszy. 2020-11-14 16:09 6. do protestujacych "kobiet"- urodzenie zdrowego dziecka nie gwarantuje jego zdrowia i pełnosprawnosci , nie ma gwarancji ze po dziecko mając pół roku/rok/parę lat nie dowie sie że ma wady gentyczne, nieuleczalna chorobę, etc. Bezlitosne jest więc to strajkowanie a raczej błaznowanie na skrzyzowaniu ulic ze chore dzieci maja isc do piachu .... 2020-11-12 20:02 7. Do Tadeo Tak właśnie jest górale i nie tylko biją swoje kobiety. Żeby nie było, że tylko podhale jest takie. Władza w zakopanem nie chce zaś wprowadzić ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - czyli władza wybrana przez ten lud jest za przemocą w rodzinie. To takie proste. 2020-11-12 15:24 8. Idom se owiecki, idom se barany, idzie se za nimi juhas porubany. Porubano głowa, porubane plecy.Kaz go porubali? - Przi dziewcynie w nocy! Owiecki, owiecki, nie syćkie som moje, przydzie św. Marcin , kozdy biere swoje. Te moje owiecki pieknie sie mi rojom, z wiyrska ku dolinie, bo sie zimy bojom. Hej! 2020-11-11 02:35 9. Nie do wiary! Jasiek Bułecka tyz zgłupioł, cy jako? 2020-11-10 20:04 10. Wreszcie można oko zatrzymać dłużej, dzięki. A Zespołowi życzymy dalszych sukcesów!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Album TP

FILMY TP

Bojcorka

Pożegnania