Reklama

2020-11-19 10:00:00

Reklama

Z archiwum

Marszałek u Wenca

Dziadek Kazimierza Romańskiego, Franciszek Wenc, był zdolnym kucharzem. Ożenił się w Rabce, u Stolarczyków. Jeszcze pod koniec dziewiętnastego stulecia odkupił od krakowianina Budkiewicza restaurację „Pod Matką Boską”. Później przez wiele lat dzierżawił też „Gwiazdę” - elegancki lokal na skraju parku zdrojowego. - Interes szedł szałowo. Rabka była wówczas modnym wśród arystokracji kurortem - mówi wnuk restauratora. Zapraszamy do lektury tego interesującego tekstu Marka Kalinowskiego z 2002 roku.

Marszałek u Wenca

Dziadek Kazimierza Romańskiego, Franciszek Wenc, był zdolnym kucharzem. Ożenił się w Rabce, u Stolarczyków. Jeszcze pod koniec dziewiętnastego stulecia odkupił od krakowianina Budkiewicza restaurację „Pod Matką Boską”. Później przez wiele lat dzierżawił też „Gwiazdę” - elegancki lokal na skraju parku zdrojowego. - Interes szedł szałowo. Rabka była wówczas modnym wśród arystokracji kurortem - mówi wnuk restauratora. Wenc zatrudniał liczny personel: dwóch kucharzy, cukiernika, czterech kelnerów, płatniczego. W prowadzeniu interesu pomagały mu również córki. Lokal przynosił niemały dochód, jednak tylko w sezonie. Wpływy z całego roku nie wystarczały na pokrycie kosztów związanych z dzierżawą „Gwiazdy”. Właściciel, szukając oszczędności, przeniósł restaurację do rodzinnego domu, w sąsiedztwo stacji kolejowej. Rodowa siedziba Wenców specjalnie na tę okazję została wyposażona w werandę. Zaaranżowane w stylu góralskim wnętrze mogło swobodnie pomieścić nawet pięćdziesięciu gości. W tym samym - mniej więcej - czasie (na początku drugiej dekady dwudziestego stulecia) w Rabce pełną parą szło szkolenie legionistów Piłsudskiego. U Wenców strzelcy się stołowali, a nierzadko też suto popijali. Córki właściciela lokalu miały wśród wojaków wielu adoratorów. - Ciotki i moja mama były pięknymi kobietami - wtrąca pan Kazimierz. Pamiątką owych afektów była bogata korespondencja, którą Wencówny wymieniały z legionistami. Sporo listów i kart pocztowych zachowało się w rodzinnych zbiorach do dzisiaj. „Pani Loli na pamiątkę pobytu nieznośnych legionistów w Rabce ofiaruje Władek Wolski” - skreślił jeden z piłsudczyków na odwrocie pocztówki opatrzonej datą 9 lutego 1915 roku.

O tym, jak w Rabce powstawały Polskie Drużyny Strzeleckie, wspominał w „Gazecie Podhalańskiej” z września 1938 roku Piotr Hrabyk. Do zorganizowania w uzdrowisku PDS został zobowiązany, jak się okazuje, Jerzy Czoponowski, wówczas akademik UJ, a zarazem delegat Okręgowej Drużyny Strzeleckiej. Czoponowski przyjechał do Rabki w 1913 r. i w niedzielę, dokładnie 12 października, w domu Józefa Klempki zwołał „poufne zebranie młodzieży rabczańskiej”. Przedstawiony przez niego pomysł powołania drużyny strzeleckiej został ponoć przyjęty oklaskami. Chęć przystąpienia do zgrupowania zadeklarowało kilkudziesięciu młodzieńców. Powołano też władze drużyny. Jej komendantem został Stanisław Stampfl, wówczas zarządca dóbr dra Kazimierza Kadena. Pierwsze ćwiczenia drużyny odbyły się w willi „Wisła”. „Ćwiczono chętnie i ochoczo” - relacjonował Hrabyk. - „Najpierw w ubraniach cywilnych, a później w czapkach drużyniackich, kupionych ze składek członkowskich. Dopiero z początkiem 1914 r. mieli drużyniacy kompletne mundury, składające się z pasa, spodni, czarnych sztylp. Mundury zakupione na raty, spłacalne po 4 korony miesięcznie, w firmie Steinera Henryka w Rabce. Broń kupowano ze składek i z dochodów 2 imprez, które organizowali z nakładem dużej pracy i wysiłków komendant Stampfl i referent oświatowy Łysek Mieczysław. Broń ćwiczebną stanowiły krótkie karabinki, zwane „Kropaczkami”, z trójkątnymi, długimi bagnetami. Kupiono też kilka „Wendli” nieprzydatnych do strzelania, a wyłącznie do ćwiczeń, gdyż były przedziurawione za wybuchową komorą. Mieli też nasi strzelcy cielęce tornistry austriackie, ładownice, plecaki, sznury do czyszczenia karabinów i kociołki. Miśkowiec, żołnierz austriacki, dostarczył strzelcom rabczańskim Manlichera, systemu 9 mm - 95. Miała drużyna własną sygnałówkę i 6 trąbek do marszów sygnałowych” - donosiła Gazeta Podhalańska. Hrabyk przypomniał też o kilku „marszach demonstracyjnych”, które w 1914 roku „odbyła rabczańska drużyna”. Strzelcy maszerowali na Słone, pod Grzebień i do Chabówki. Najokazalszy „marsz” odbył się 3 maja 1914 roku. Niemal równie huczny był przemarsz na odpust do kościółka św. Krzyża na Piątkowej Górze, czy wreszcie - marsz na „ćwiczenia z ostrym strzelaniem” na Obidowej.

Wiedzę o rabczańskich Polskich Drużynach Strzeleckich próbował usystematyzować Adam Jaworski, rabczanin i historyk. W literaturze i archiwaliach odnalazł wzmianki na temat czterech zorganizowanych w uzdrowisku „Kursów instruktorskich” (od grudnia 1912 roku do stycznia 1914). Wśród prowadzących je wykładowców byli między innymi: Michał Rola Żymierski (który już po II wojnie światowej, pod rządami komunistów, dorobił się szlifów marszałkowskich), Mieczysław Norwid-Neugebauer (późniejszy generał). W kursach brał również udział (późniejszy komendant Armii Krajowej), generał Stefan Grot-Rowecki, który do Rabki przedzierał się przez „zieloną granicę” z terenu zaboru rosyjskiego i tutaj miał ponoć zdobywać pierwsze szlify podoficerskie. Jaworskiemu udało się również potwierdzić pobyt w uzdrowisku samego marszałka Józefa Piłsudskiego. Najpewniej odwiedził on Rabkę dwukrotnie. Datę jednej z tych wizyt udało się odtworzyć dokładnie. W dniach 13-14 sierpnia 1913 roku Piłsudski zatrzymał się w uzdrowisku przy okazji przemarszu drużyn strzeleckich, (który odbył się w ramach ćwiczeń polowych). Także z relacji mamy i ciotek Kazimierza Romańskiego wynika, że w restauracji Wenców bywały znane osobistości. Michał Rola Żymierski miał odwiedzać wyszynk dwukrotnie. - A dokładnie tutaj, gdzie pan teraz siedzi, zasiadał ponoć również sam Józef Piłsudski - opowiada pan Kazimierz, wskazując miejsce pod oknem. Wyjaśnia, że jego obecne lokum jest częścią dawnej sali restauracyjnej.

Z wczesnych lat szkolnych Romańskiemu zapadła w pamięci atmosfera swoistego kultu, jakim otaczano osobę marszałka przed wojną. Przywiązanie narodu do Piłsudskiego widoczne było szczególnie przy okazji obchodów Święta Niepodległości. Główne uroczystości rozpoczynały się już po zmroku. - Chodziliśmy ze specjalnie przygotowanymi lampionami. Głównym punktem programu był zawsze capstrzyk, po którym dostojnicy wygłaszali bardzo poważne przemówienia. To była połowa lat trzydziestych, miałem wówczas może czternaście lat - wspomina pan Kazimierz. - Pamiętam też, że z tymi latarniami maszerowaliśmy pod „Jagiellonkę”, gdzie mieszkał jeden z legionistów. Żołnierze Piłsudskiego cieszyli się wówczas nadzwyczajnym poważaniem - dodaje. Z czasów nauki w szkole powszechnej Romański zapamiętał jeszcze jeden epizod związany z marszałkiem. Pod koniec lat dwudziestych Piłsudski dla poratowania zdrowia wyjechał na Maderę. Każdy uczeń został zobowiązany do wysłania do niego kartki z pozdrowieniami. Pocztówki zbierano i całymi worami nadawano na statek. Owego faktu z życiorysu marszałka nie omieszkali upamiętnić również jego polityczni przeciwnicy: „Co to za zwierzę, co siedzi na Maderze. Orzeszki chrupie i Polskę ma w d...” - powtarzała z przekąsem ulica.

Marek Kalinowski
Tygodnik Podhalański 46/2002 
Przed wojną światową, a później w jej trakcie, w Rabce istniała Drużyna Strzelecka. Legioniści Piłsudskiego organizowali tutaj swe „Kursy instruktorskie”. W zdroju bywał też sam marszałek. Ci, którzy później wywalczyli nam niepodległość, spotykali się często w knajpie u Wenca.

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • USŁUGI | inne
    ODŚNIEŻANIE POSESJI tel. 889 16 36 86
  • MOTORYZACJA | inne
    Usuwanie wgnieceń z karoserii PDR bez lakierowania.. 721275741www.autousuwaniewgniecen.pl
    Tel.: 721275741
    WWW: www.autousuwaniewgniecen.pl
  • NIERUCHOMOŚCI | wynajem
    LOKAL DO WYNAJĘCIA od 01 grudnia 2020 n.p. na biura, kancelarie. 1 pomieszczenie ok. 10 m2, II piętro w budynku biurowym "TESKO" TKGK sp. z o.o. ul. Szymony 17 a, Zakopane, tel. 18 20 25 620.
  • KANCELARIE PRAWNE
    KANCELARIA PRAWNA "REALNOŚĆ" - 30 lat praktyki, biegła obsługa w języku angielskim: prawo rodzinne, spadkowe, uzyskiwanie i potwierdzanie polskiego obywatelstwa, inny zakres wg uzgodnień, telefon: +48601488071 (whatsapp), realnosc@kki.pl www.realnosc.eu
    E-mail: realnosc@kki.pl
    WWW: www.realnosc.eu
  • USŁUGI | budowlane
    KOMINKI, PARAPETY, SCHODY MARMUROWE, NAGROBKI. KRÓTKIE TERMINY. 601 958 378 Tel.
  • ZDROWIE I URODA
    GABINET KOSMETYCZNY i GABINET MEDYCYNY NATURALNEJ - Zakopane - 603 093 547.
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE, CEMENTOWO-WAPIENNE, GIPSOWE. Zapewniamy własny materiał. Wysoka jakość i doświadczenie. Szybkie terminy realizacji. 572 090 568.
  • POŻYCZKI
    PROMOCJA!!! GOLD CENT FINANSE W OFERCIE POŻYCZKI POZABANKOWE NA OŚWIADCZENIE DLA OSOBY O UMOWĘ PRACĘ, UMOWA ZLECENIE, EMERYTURA, RENTA, ROLNIK, DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA. ZADZWOŃ DORADCY T- 694 567 002 .
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Zdecydowanie DOM lub PENSJONAT W ZAKOPANEM. 666 535 535.
  • SPRZEDAŻ | różne
    Sprzedam NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzory: jarzębina i parzenica (60/80), krokusy. GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. CHODNIKI TKANE NA KROŚNIE. Tel. 793 887 893
  • SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
    Sprzedam: PŁUG KONNY jednoskibowy, tel. 793 887 893
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupię DOM DREWNIANY, ew. MIESZKANIE, GOTÓWKA, tel. 793891486
  • PRACA | dam
    Zatrudnię ASYSTENTKĘ STOMATOLOGICZNĄ/HIGIENISTKĘ - Zakopane - 604 232 488.
  • USŁUGI | budowlane
    Tynki maszynowe cementowo-wapienne, gipsowe. Atrakcyjna cena. 669790376
    Tel.: 669790376
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko kelnera/kelnerki do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracowników na stanowisko pomocy kuchennej do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
  • PRACA | dam
    Szukamy pracownika na stanowisko kucharza do restauracji w Zakopanem 512351742 Tel.
2020-12-05 08:00 Konkurs Pieśni Patriotycznej - edycja online 2020-12-04 23:31 WIECZNE ZAGŁADY POLAKÓW W PANDEMII  2020-12-04 22:30 Radny odpowiada wójtowi 2020-12-04 21:58 Zakochany dzik 2020-12-04 21:15 Drogi księże profesorze 1 2020-12-04 20:30 Policyjne kontrole na stokach narciarskich także w powiecie tatrzańskim 3 2020-12-04 20:25 Spory ruch na zakopiance 2 2020-12-04 19:45 Szef Solidarności twierdził, że hotele są zamknięte. Hyrny jednak jest otwarty 7 2020-12-04 19:00 W Czarnym Dunajcu już świątecznie 1 2020-12-04 18:15 Bitwa z wysypiskami śmieci 2 2020-12-04 18:00 Żegnamy Lucjana Starzaka 2020-12-04 17:30 Halny w nocy nieco osłabnie. Na Kasprowym wiało ponad 160 km na godz. 2020-12-04 17:05 Dwa prawka w pół godziny 2020-12-04 16:45 199. Wieczór na Harendzie 2020-12-04 16:36 Policja na deskach 2020-12-04 16:00 Zafajdana droga 2020-12-04 15:51 Choinka czyni złodzieja 2020-12-04 15:47 Kupiła zabawkę za 25 złotych zapłaciła… 10 tysięcy 2020-12-04 15:29 Kierowca „pod wpływem” potrącił kobietę 2020-12-04 15:15 W tym roku kolędy nie będzie 4 2020-12-04 14:46 Pandemia pandemią - do Świąt przygotować się trzeba 2020-12-04 14:20 Prokuratura umorzyła postępowanie w sprawie tęczowej flagi na Giewoncie 8 2020-12-04 14:15 Zobaczył kluczyki w stacyjce to pojechał. Grozi mu 5 lat więzienia 1 2020-12-04 13:45 Jaja górala za 18 złotych 8 2020-12-04 13:23 W Zakopanem dekoracje świąteczne w przyszłym tygodniu 5 2020-12-04 13:00 Namierzyli oszustkę metodą "na policjanta" 2020-12-04 12:50 Wiktorówki pszczelarskie 1 2020-12-04 12:15 Śnieg znika w oczach 1 2020-12-04 12:09 Grudniowe koncerty z nowotarskiego MOK 2020-12-04 12:00 CRISTINA PRZY PLACU NIEDPODLEGŁOŚCI ZAPRASZA 2020-12-04 11:54 Na Mikołaja od MOK Nowy Targ 2020-12-04 11:49 Opel na kolizyjnym kursie 4 2020-12-04 11:30 Hydrant w tarapatach 1 2020-12-04 11:14 Wiatr wyłamał wrota na budowie 1 2020-12-04 10:45 W sobotę ruszają kolejne stacje narciarskie 4 2020-12-04 10:27 30 nowych zakażeń na Podhalu, w Polsce ponad 13 tysięcy 2020-12-04 10:00 Szkoła z wyobraźnią 2020-12-04 09:38 Zapadła decyzja w sprawie handlowej niedzieli 2 2020-12-04 09:15 Trwa komisja urbanistyki 3 2020-12-04 09:00 Halny rozrabia 2020-12-04 08:00 Wylot z wnętrza góry 4 2020-12-03 22:00 Kto był pierwszy: Wiadro... a może drzewo 3 2020-12-03 21:44 Kochany Zdrój 6 2020-12-03 21:20 Podsumowanie Wirtualnego Biegu Sztafet 2020-12-03 21:00 Sale gimnastyczne? Może kiedyś 2020-12-03 20:15 Jeśli nie Tatry to może… Beskidy (ZDJĘCIA) 2020-12-03 19:50 Wilki na Luboniu 2020-12-03 19:30 Podhalańskie Dni Trzeźwości 2020-12-03 18:46 Gdy 100 lat to za mało 2020-12-03 18:00 Będzie park linowy
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2020-12-04 23:25 1. Obecna władza nie daje rady. Problem pojawił się od ostatnich wyborów! 2020-12-04 22:48 2. jesteście z lekka niedoinformowani, z tego co wiem Arena Narciarska Jaworki też rozpoczyna sezon w sobotę.... 2020-12-04 22:41 3. im więcej słyszę o nowych "rozporządzeniach" dotyczących otwarcia stacji narciarskich, tym bardziej utwierdzam się w przekonaniu, że rządzą nami debile. Teraz już każą dezynfekować dojścia do bramek (czytaj śnieg). A czemu to nie każecie czarnej mafii dezynfekować ławek, klęczników i ścian co 15 minut? Czyżby u nich nie było wirusa. Przecież nawiedzeni łykają wafelka bez masek i plują na wszystko dookoła. Skoro już dopchaliście się do koryta, to trzeba zacząć trochę myśleć, a nie ślepo wykonywać rozkazy braci starszych w wierze. Skutecznie wywiązujecie się z obowiązku zniszczenia polskiej gospodarki. 2020-12-04 22:05 4. Pięknie i prawdziwie napisane o Księdzu Profesorze przez prawdziwych górali miłujących prawdę i ślebodę. Dziękuję. 2020-12-04 21:53 5. niech se jadą do galeri czy kośocioła a nie na stok gdzie ludzie ubrani i zabezpieczeni przed wirusem jak komandos przed kulą . 2020-12-04 21:49 6. Dla mnie to chora sytuacja, albo walczymy z pandemią albo to olewamy, albo wszystko zamknięte i przestrzegamy to co nam premier narzucił albo się zarażamy 2020-12-04 21:46 7. To będzie sylwester marzeń czy nie? Nie wiem czy się uzbroić czy nie? 2020-12-04 21:34 8. Jadą w delegacje,jedni do kozy inne do capa... 2020-12-04 21:26 9. tow przewodniczący S niech pilnuje swojego kałacha z pod radiokomitetu ze stanu wojennego 2020-12-04 21:25 10. Przecież na bookingu są te które w dalszym ciągu wynajmują i nie ważne dla nich służbowe czy nie Podsuwają oświadczenie żeby podpisać ze przyjazd służbowy. Śmieją się z innych bo teraz mniejsza konkurencja i maja się dobrze.
2020-11-22 13:52 1. Turystka tak jak ty swojej dewocji...? tak pytam.... 2020-11-19 15:00 2. Tygodnik poświęca zbyt wiele uwagi temu tak zwanemu strajkowi. Policja powinna była niezwłocznie odblokować skrzyżowanie, używając w razie potrzeby środków przymusu bezpośredniego. To skrzyżowanie zbyt ważne dla bezpieczeństwa mieszkańców Zakopanego aby pozwalać na lewackie ekscesy. Wszyscy uczestnicy nielegalnego zbiegowiska powinni zostać wylegitymowani, a odpowiednie wnioski należało skierować do sanepidu. 2020-11-17 04:55 3. DEMON stracja 2020-11-15 21:40 4. a moja Zoha jak jej nie grzmotnę z rana,to cały dzień chodzi wściekła.Może to i tym z tymi piorunami na gębach by sie to spodobało? I przestały by latać po ulicach i przeklinać. 2020-11-14 23:03 5. Organizatorka zakopiańskich protestów chwali się w wywiadach, że dokonała aborcji. Ot karierę zrobiła w zepsutej warszawce. Teraz choćby darła się z całych sił, sumienia nie zagłuszy. 2020-11-14 16:09 6. do protestujacych "kobiet"- urodzenie zdrowego dziecka nie gwarantuje jego zdrowia i pełnosprawnosci , nie ma gwarancji ze po dziecko mając pół roku/rok/parę lat nie dowie sie że ma wady gentyczne, nieuleczalna chorobę, etc. Bezlitosne jest więc to strajkowanie a raczej błaznowanie na skrzyzowaniu ulic ze chore dzieci maja isc do piachu .... 2020-11-12 20:02 7. Do Tadeo Tak właśnie jest górale i nie tylko biją swoje kobiety. Żeby nie było, że tylko podhale jest takie. Władza w zakopanem nie chce zaś wprowadzić ustawy o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie - czyli władza wybrana przez ten lud jest za przemocą w rodzinie. To takie proste. 2020-11-12 15:24 8. Idom se owiecki, idom se barany, idzie se za nimi juhas porubany. Porubano głowa, porubane plecy.Kaz go porubali? - Przi dziewcynie w nocy! Owiecki, owiecki, nie syćkie som moje, przydzie św. Marcin , kozdy biere swoje. Te moje owiecki pieknie sie mi rojom, z wiyrska ku dolinie, bo sie zimy bojom. Hej! 2020-11-11 02:35 9. Nie do wiary! Jasiek Bułecka tyz zgłupioł, cy jako? 2020-11-10 20:04 10. Wreszcie można oko zatrzymać dłużej, dzięki. A Zespołowi życzymy dalszych sukcesów!
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Bojcorka

Album TP

Pożegnania