Reklama

2020-11-26 10:00:00

Z archiwum

Moja Polonia Nova

Pierwszy w życiu instrument zrobił 35 lat temu. To była gitara Gibson, wzorowana na modelu przywiezionym z Ameryki przez Jerzego Michotka, słynnego w latach 60. piosenkarza. Od tego czasu w jego pracowni powstało ponad sto instrumentów - skrzypce, altówki, wiolonczele, kilka kontrabasów. Doskonałe technicznie, o ciekawym brzmieniu, idealnym kształcie. Ale najbardziej jest dumny z autorskiego modelu altówki, który nazwał Polonia Nova. Jej modernistyczny kształt, zdecydowanie inny od dotychczasowych, zbulwersował środowisko lutników. Ale Stanisław Marduła, lutnik z Zakopanego, jest pewny, że dziedzina, którą uprawia, nie jest skostniała i jedynie odtwórcza. Dlatego opracowuje swoje modele, tworzy ich nowe kształty, bo w tym zawodzie, który stał się jego pasją, to „kręci” go najbardziej.

Moja Polonia Nova

Wyrósł w tradycji i atmosferze lutniczej, bo dzieciństwo spędzał w pracowni ojca, jednego z wybitniejszych lutników polskich, Franciszka Marduły, albo w warsztatach Liceum Technik Plastycznych, czyli popularnym „Strugu”, gdzie ojciec był nauczycielem. Gdy przyszło wybierać szkołę, postanowił sam zmierzyć się z tym zawodem. Dlatego wybrał Technikum Budowy Instrumentów Lutniczych w Nowym Targu. - Nie byłem wybitną jednostką wśród uczniów, nie byłem zaciętym pasjonałem i miłośnikiem lutnictwa, tak jak niektórzy koledzy, którzy jeszcze popołudniami katowali instrumenty - opowiada Stanisław Marduła. Dla niego wiele rzeczy było oczywistych - wiadomo, ojciec lutnik, pracownia w domu, więc chcąc nie chcąc wiedza o budowie instrumentów pojawiała się jakby w naturalny sposób. - Kończąc szkołę wiedziałem, że dobrze wybrałem i zostanę zawodowym lutnikiem - wspomina decyzję sprzed lat.

Rzemieślnik czy kreator
Kolejnym etapem była technologia drewna na Akademii Rolniczej w Poznaniu. Został profesjonalnym lutnikiem. Ale strona czysto techniczna, choć musi być doskonała, nie jest tym, co powinno satysfakcjonować lutnika. Ktoś kiedyś powiedział, że sztuka zaczyna się tam, gdzie kończy się perfekcyjne rzemiosło. Reszta to już, wyższa szkoła jazdy. - Kreatorami stajemy się wówczas, gdy osiągniemy idealną równowagę pomiędzy tym, co powstaje w naszej głowie, a efektem końcowym tej pracy. Wtedy można mówić o sztuce. Jednak od prostego rysunku do instrumentu, który wyda dźwięk, daleka droga. Jeżeli nie włożysz intelektualnych wartości, to będziemy tylko kopistami, którzy powtarzają wzory z XVIII wieku - podkreśla Stanisław Marduła. - Mnie to nie kręci, mnie interesuje tworzenie nowych tendencji. Chcę iść do przodu, chcę pokazać, że sztuka lutnicza jest kreatywna, że nie skostniała zatrzymując się w osiemnastym wieku - dodaje.

Kij w mrowisko
Jednak taka opinia wcale nie jest powszechna w środowisku lutniczym, które okazuje się dość hermetyczne i zachowawcze, zamknięte na nowinki. Marduła w nim nieco zamieszał tworząc w połowie lat osiemdziesiątych dwa autorskie projekty instrumentów. „Juhasy II” - skrzypce nazwane tak na cześć ojca, który w 1955 r. zrobił „Juhasy I” - to był model klasycyzujący, o nieco innym wyglądzie niż tradycyjny, ale utrzymującym się w dotychczasowej konwencji. Juhasy miały nieco zmienione kontury, inną formę efa (otworu rezonansowego) i kompozycję ślimaka. O wiele większe zamieszanie wywołał inny model „Polonia Nova” - projekt altówki o takiej nazwie narodził się w głowie Stanisława Marduły jeszcze w 1986 r. Na te czasy był to instrument bardzo awangardowy, niesymetryczny, bez narożników, z wyglądu taki trochę kanciasty, pierwszy taki na świecie. - Jestem zafascynowany modernizmem, secesją i dlatego ten instrument miał takie postmodernistyczne zacięcie. Jest w nim nawet trochę kubizmu - wylicza lutnik. Dopiero po dziesięciu latach od powstania projektu zdecydował się na jego wykonanie. Dlaczego? - Wcześnie bałem się takich nowatorskich modeli. Choć już wówczas miałem nie najgorsze notowania w zawodzie, jakieś osiągnięcia i doświadczenia, wydawało mi się, że moja pozycja nie jest jeszcze na tyle ugruntowana, by odważyć się na taką nowość - opowiada o swoich obawach.

Czas na eksperyment
O realizacji projektu zaczął myśleć z początkiem lat 90. Czuł się pewniejszy zawodowo. Miał za sobą udział w Międzynarodowym Konkursie w Paryżu, miał swoich absolwentów, którzy ukończyli pod jego kierunkiem lutnictwo w Szkole Kenara. - Poczułem, że mogę sobie pozwolić na dziwactwa czy eksperymentowanie. Dlatego w 1996 r. wystawił swoją „Polonię Nova” w Limanowej, na spotkaniu środowiskowym. Tam altówka o nowatorskim kształcie nie spowodowała takiego zamieszania. Dopiero niedługo później, na Ogólnopolskim Seminarium Lutniczym w Czorsztynie dziwnie wyglądający instrument okazał się kijem wsadzonym w mrowisko. Lutnicy podzielili się na dwa obozy. - Jedni odżegnywali mnie od czci i wiary lutniczej mówiąc, że jestem niedouczony i że obrażam polską sztukę lutniczą. Inni gratulowali odwagi - opowiada. - Najbardziej jednak zależało mi na opinii ojca, wybitnego znawcy tematu. Zachował się, jak prawdziwy artysta. Dla niego była to nowość, ale nie dziwactwo. Był pierwszym surowym, ale bardzo obiektywnym korektorem i cenzorem. Udzielił mi cennych uwag dotyczących rozwiązań akustycznych, ale nie ingerował w wygląd - podkreśla Stanisław Marduła. Dopiero na kolejnym seminarium lutniczym w Ludźmierzu koledzy lutnicy bardziej przychylnie spojrzeli na „dziwadło’’, gdy dowiedzieli się, że „Polonia Nova” znajduje nabywców. - Jak sprzedajesz, to już dobrze - mówili niektórzy. 

- A ja przecież nikogo nie chcę zmuszać do tego, żeby mu się podobało. Nie przekreślam tradycji i tego, co do tej pory zostało zrobione. Myślę, że gdyby Stradivari, Amati i rodzina Grobliczów żyli do dzisiaj, to też dążyliby do własnego stylu. Gdyby taki instrument powstał trzysta lat ternu, to do dziś przetrwałby jako klasyka - przekonuje Marduła i na potwierdzenie swych słów przywołuje powiedzenie św. Augustyna: piękne jest nie dlatego, że się nam podoba, ale podoba nam się dlatego, że jest piękne. Stanisław Marduła czuje się artystą spełnionym. Nie wyobraża sobie życia bez lutnictwa. I bez pracy pedagogicznej z młodzieżą, której od dwudziestu lat przekazuje tajniki tego zawodu w Szkole Kenara. Cieszy się z ich postępów, mówi, że mają „odjazdowe” pomysły: - Proces tworzenia jest pełen wyrzeczeń, ale artysta musi być niepokorny, poszukujący, bo wszystko co piękne, rodzi się w bólu. Sztuka zawsze była kreatywna i taka musi pozostać.

Stanisław Marduła, pracuje w najstarszej pracowni lutniczej na Podhalu, założonej w 1928 r. przez jego ojca Franciszka, który w wieku 93 lat jest nadal czynny zawodowo. W latach 1967-1972 uczył się w Technikum Budowy Instrumentów Lutniczych w Nowym Targu, a następnie na Wydziale Technologii Drewna Akademii Rolniczej w Poznaniu. W 1979 r. został członkiem Związku Polskich Artystów Lutników, a w 2000 r. uzyskał kwalifikacje I stopnia w lutnictwie na Akademii Muzycznej w Poznaniu. Obok budowy nowych instrumentów prowadzi działalność konserwatorsko-korektorską oraz pedagogiczną. Od 1981 r. jest nauczycielem lutnictwa w Szkole Kenara. Wielokrotnie brał udział w międzynarodowych konkursach lutniczych, m.in. w Poznaniu, Cremonie, Kassel, Hradec Kralove, Sofii i Paryżu. Prezentował swoje instrumenty na licznych pokonkursowych wystawach lutniczych. W grudniu ub.r. z okazji 50. urodzin miał indywidualną wystawę swoich prac w galerii „Strug” przy Szkole Kenara w Zakopanem.

Grażyna Mróz
Tygodnik Podhalański 5/2003

Kup e-wydanie Tygodnika Podhalańskiego.

Reklama
Komentarze Facebook
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA | dam
    NORWEGIA - BUDOWLAŃCY. Zatrudnimy: POMOCNIKÓW oraz tynkarzy, stolarzy, malarzy, dekarzy. Języki obce NIE wymagane - w firmie pracują tylko pracownicy z Podhala. Praca całoroczna. Zjazdy do kraju (samolot) wg. własnego uznania ~ co 2-3 tyg. Zarobki od 15 do 25 Euro/godz. Zapewniamy mieszkanie. Zapraszamy! Tel. 667 602 602
  • PRACA | dam
    Fundacja Szczęśliwe Jutro zatrudni na stanowisko: DYREKTOR / WYCHOWAWCA Placówki Opiekuńczo-Wychowawczej we Wróblówce k/Czarnego Dunajca. Wymagania: wykształcenie wyższe: pedagogiczne, pedagogika specjalna, psychologia, praca socjalna, nauki o rodzinie, resocjalizacja, pedagogika opiekuńczo-wychowawczą, lub podyplomowe (psychologia, pedagogika, nauki o rodzinie, resocjalizacja); min.3-letni staż pracy z dziećmi lub rodziną. Wynagrodzenie: 4500zł brutto. Kontakt: biuro@szczesliwe-jutro.pl
  • KANCELARIE PRAWNE
    KANCELARIA PRAWNA "REALNOŚĆ" - 30 lat praktyki, biegła obsługa w języku angielskim: prawo rodzinne, spadkowe, uzyskiwanie i potwierdzanie polskiego obywatelstwa, inny zakres wg uzgodnień, telefon: +48601488071 (whatsapp),realnosc@kki.pl www.realnosc.eu
    E-mail: realnosc@kki.pl
    WWW: www.realnosc.eu
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Kupie dom na widokwej działce w Zakopanym lub Kościelisku. 660797241 b12.pl
    Tel.: 660797241 b12.pl
  • PRACA | dam
    ELEKTRONIKA I MONTAŻ: Firma szuka osoby ze znajomością podłączeń urządzeń elektrycznych i elektronicznych i montażu oczyszczalni ścieków i basenów. Informacje pod nr tel. 601 073 700
  • NIERUCHOMOŚCI | kupno
    Zdecydowanie DOM lub PENSJONAT W ZAKOPANEM. Może być do remontu. 666 535 535.
  • PRACA | dam
    Przedsiębiorstwo Budowlane Sikora zatrudni kierownika robót budowlanych, majstra budowlanego. 602629623sikorapbt@interia.pl
    Tel.: 602629623
    E-mail: sikorapbt@interia.pl
  • PRACA | dam
    Przedsiębiorstwo Budowlane Sikora zatrudni pracowników w zawodzie: malarz, murarz, cieśla, zbrojarz, pracownik budowlany. 602629623sikorapbt@interia.pl
    Tel.: 602629623
    E-mail: sikorapbt@interia.pl
  • USŁUGI | budowlane
    REMONTY, WYKOŃCZENIA, MALOWANIE, SZPACHLOWANIE, FLIZY, PANELE itp. DACHY, OBRÓBKI BLACHARSKIE. 796 544 016.
  • PRACA | dam
    Stacja Narciarska Szymoszkowa poszukuje, na sezon zimowy, pracowników na następujące stanowiska: - obsługa bramek - utrzymanie stoku - parkingowy - segregowanie odpadów komunalnych Więcej informacji pod nr tel.: 601 628 584
  • USŁUGI | inne
    WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
  • USŁUGI | budowlane
    OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
  • USŁUGI | inne
    STUDNIE - WIERCENIE STUDNI GŁĘBINOWYCH, PROJEKTOWANIE, DOKUMENTOWANIE, POZWOLENIA WODNOPRAWNE, GEOLOGIA INŻYNIERSKA, GEOTECHNIKA, NADZORY GEOLOGICZNE, GEOLOGIA W PROCESIE INWESTYCYJNYM. 606/6057 ; 12biuro@mhgeo.plmhgeo.pl. 606605712biuro@mhgeo.plwww.mhgeo.pl
    Tel.: 606605712
    E-mail: biuro@mhgeo.pl
    WWW: www.mhgeo.pl
  • USŁUGI | budowlane
    TYNKI MASZYNOWE, CEMENTOWO-WAPIENNE, GIPSOWE. Zapewniamy własny materiał. Wysoka jakość i doświadczenie. Szybkie terminy realizacji. 572 090 568.
  • NIERUCHOMOŚCI | pośrednictwo
    Obsługa domków i apartamentów. 788 633 633, www.zarzadzanieapartamentami.info
    WWW: www.zarzadzanieapartamentami.info
2021-01-18 22:00 Aplikacja RATUNEK może uratować życie 2021-01-18 21:30 Metr śniegu w Tatrach. Tak dziś było w Dolinie Jaworzynki (WIDEO) 2021-01-18 20:45 Burmistrz znów szuka pomocy u ministra w sporze z konserwatorem 2021-01-18 20:01 Krościenko miastem? 7 2021-01-18 19:30 Nowotarski rynek wieczorową porą 2021-01-18 18:47 Zimowy i oświetlony czarnodunajecki rynek 1 2021-01-18 18:15 Jechaliśmy nowym tunelem (WIDEO) 2 2021-01-18 18:03 Zakopiańska kawiarnia Jaga otwarta. Interweniowała policja (WIDEO) 13 2021-01-18 17:45 Udana mimo mrozu akcja krwiodawstwa 2 2021-01-18 17:02 Biegówki wokół Jeziora 2021-01-18 16:30 Zakopane puste i piękne (ZDJĘCIA) 4 2021-01-18 15:56 Pod Pieninami lokale gastronomiczne są zamknięte 4 2021-01-18 15:53 Zła jakość powietrza 3 2021-01-18 15:30 Przedsiębiorcy zwolnieni z podatku 2 2021-01-18 15:01 Tunel na ostatniej prostej (WIDEO) 4 2021-01-18 14:45 Pełni obaw otwierają swe biznesy - by przeżyć 14 2021-01-18 14:05 Na Kasprowym metr śniegu, tęskno za nartami 4 2021-01-18 13:35 Kreatywnie dla babci i dziadka 1 2021-01-18 13:15 Kluczyki samochodowe ze świnką 1 2021-01-18 12:35 W sprawie chodzenia w górach "na morsa" 3 2021-01-18 12:02 Rekordowe minus 33 stopnie Celsjusza 2 2021-01-18 11:33 Mniej nowych zakażeń koronawirusem, mniej zgonów na Covid-19, mało testów 1 2021-01-18 11:01 Nałożonych 56 mandatów karnych i 9 wniosków do sądu 4 2021-01-18 10:00 Widok z okna Amerykana 2021-01-18 09:00 Wytęskniony pierwszy dzień w szkole (ZDJĘCIA) 5 2021-01-18 08:00 Rysica Filomena (WIDEO) 2021-01-18 07:21 Wielki mróz 2021-01-17 23:00 W lutym znów powitamy skoczków na Wielkiej Krokwi 2 2021-01-17 22:34 Zachód słońca i cudna zima na Turbaczu 2021-01-17 22:00 Zdobyliśmy Tarnicę, Turbacz i Babią Górę, nikt z nas nie ucierpiał 12 2021-01-17 21:25 Lekarz apeluje do górskich morsów 1 2021-01-17 20:45 Zakopiańscy przedsiębiorcy pytają o otwarcie biznesów. Stworzyli ankietę 9 2021-01-17 20:20 Skoki na pustej Wielkiej Krokwi (GALERIA) 2021-01-17 20:04 Kto widział żbika ze świecącymi oczami? (WIDEO) 1 2021-01-17 20:00 Dolina Olczyska zasypana śniegiem (ZDJĘCIA, WIDEO) 2021-01-17 19:14 Po Almanach na Rynek 2021-01-17 18:41 Kibicowanie wokół Wielkiej Krokwi 3 2021-01-17 18:36 Przybywa otwartych lokali, Sanepid wzmaga kontrole 12 2021-01-17 17:59 Nasi skoczkowie poza podium 2021-01-17 17:17 Pusto i romantycznie 2021-01-17 16:20 Konkurs indywidualny, policja sprawdza kibiców 2 2021-01-17 16:10 Jezioro w zimowej szacie 2021-01-17 15:45 Trybuny pełne śniegu, garstka kibiców przy straganach 4 2021-01-17 15:15 Lepiej późno niż wcale 2021-01-17 14:48 Puchar Świata w skokach - Wielka Krokiew gotowa 2021-01-17 14:44 Mroźny Dzień Śniegu pod Giewontem 2021-01-17 14:20 Tylko dziewięciu zarażonych na Podhalu 2021-01-17 13:44 Trasy na Chotarzu gotowe 1 2021-01-17 13:00 Zbiórka na pogorzelców z Zubrzycy 2021-01-17 12:10 Krwiobus na Równi Krupowej
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2021-01-18 22:32 1. To nie jest prawda jeśli chodzi o podatki. W miastach do 5 tys mieszkańców stosuje się te same rozwiązania podatkowe co na wsi. A jeśli chodzi o agroturystykę to w gminie miejsko-wiejskiej agroturystyka pozostaje na terenie wiejskim, a wymogów dotyczących agroturystyki w samym Krościenku już dawno nikt faktycznie nie spełnia. 2021-01-18 22:25 2. Uwaga na umowy z elektrownią. Czytać, czytać, czytać. Zwłaszcza ludzie starci bo umowy jak opłaty, dublujące się. Mni kosztowna jest herbatka z prądem niż prąd z elektrykiem. 2021-01-18 22:02 3. I komu na tym zależy. Nie przypadek że sprawa wypływa po tylu latach właśnie teraz. I dobrze. Nawet jeśli nie opłaci się. Opłaci się zawsze. 2021-01-18 21:47 4. Szkoda że ankiety dotarły do wybranych osób (lub tylko do tych którzy byli pozytywnie nastawieni do miasta) dlaczego decydują za nas mieszkańcy np krosnicy czy Grywaldu albo sołectw które nie znajdą się na terenie miasta? Nie chcemy być miastem. Jako teren wiejski można wynająć kilka pokoi bez rejestracji w mieście to niemożliwe kilkadziesiąt osób straci możliwość podreperowania budżetu. 2021-01-18 21:42 5. @jankop, w artykule wyraźnie jest napisane: "zdecyduje rada gminy, opinia mieszkańców, chociaż pomocna, nie jest dla radnych wiążąca". Mieszkańcy nie mają nic do gadania. Decyduje ego włodarzy szansa na wyższe, miejskie apanaże. 2021-01-18 21:35 6. Atrakcją Nowego Targu jest trucie całego Podhala,wielkie miasto...Niech jeszcze sobie postawią witacze na na wjeździe do największej wsi na Podhalu. 2021-01-18 21:33 7. Podatki będą takie same. Jankop nie pisz głupot!!! 2021-01-18 21:21 8. Czy na glowe upadliscie miasto to wyzsze podatki i brak agroturystyki stracicie na tym finansowo. 2021-01-18 21:14 9. Popieram. Otwierać i działać. Oczywiście przestrzegać reżimu sanitarnego. Reżim pisowsko-bolszewicki olewać. 2021-01-18 21:10 10. Znów te same głupie argumenty... PiS wybraliście, to macie - czy na zachodzie Europy, w USA i gdzie indziej też PiS rządzi????????????????
2020-12-24 22:33 1. A poprawność noszenia maseczek w miejscach publicznych i w czasie zgromadzeń??? Kilka osób z tych fotek kwalifikuje się do nałożenia mandatu .... 2020-12-24 22:29 2. Fajny przegląd kto ma głęboko w poszanowaniu zasłanianie ust i nosa .... 2020-12-23 20:08 3. @druh Marek. Puknij się, ciężkie czasy dla młodych. W tamtych czasach mieli więcej możliwości. 2020-12-17 22:28 4. Oooo....To są moje widoki, dzięki Zośka, ale Tobie za dobrze, nej, dobrze ześ nie chytro i dajes nom sie napatrzeć. Wesołych Świąt i Pomyślności w Nowym Roku! Ale sie porobiyło na świecie, cy to sie kiedy skońcy? , Cy s nami, ludziskami fcom zrobić koniec, he? Żałosne są te komentarze. A cemu Lempart nie strajkuje? Nie dziwota , ze po tyk strajkach w całej Polsce wirus Covid-19 szaleje. Ze mnie on jesce nie dopod, to sie dziwuje.... Zdrowio do chuściny i tego, tamtego, hawtego syćkim zyce. Hej! 2020-12-16 13:35 5. Nie kuś mnie piękna. 2020-12-15 20:05 6. @druch Marek pewnie myślał o Frasyniuku poniżanym i żyjącym w nędzy 2020-12-14 17:23 7. Druh Marek... Pożyteczny druh Marek. Myśl, młody myśl... bądź jak pożyteczny druh Marek! 2020-12-13 21:55 8. Gdyby nie dojrzałość polityczna i odwaga ówczesnego przywództwa NSZZ Solidarność, Episkopatu Polski, KOR,organizacji pozarządowych a przede wszystkim klasy robotniczej wielkich zakładów dalej siedzieliśmy w PRL-u. Również po stronie rządowej znaleźli się ludzie ,dla których spokój społeczny i losy Polski były ważniejsze od partyjnych sztandarów. Stan wojenny pochłonął wiele ofiar, ale ich śmierć nie poszła na marne.Nie jesteśmy w RWPG,w Układzie Warszawskim, nie czekamy na paszporty i godzinami na granicach. Możemy rozwijać kraj dzięki pomocy z Unii Europejskiej i kształcić młodzież na zagranicznych uniwersytetach. Chętni do pracy za granicą przywożą twardą walutę i inwestują w lokalne rodzinne firmy. To wszystko dzięki tym ,którzy 13.grudnia 1981 r siedzieli w wiezieniach poniżani i pałowani. Dzisiaj wielu z nich jest zapomnianych, żyją skromnie a często są poniżani przez tych ,którzy trzęśli portkami i siedzieli cicho . Ci co 13.grudnia spali do południa dzisiaj rządzą i spijają miody jakie daje władza. Niestety, dawna bojowa Solidarność stała się przybudówką PiS-u. Oto jak jest ironia losu! 2020-12-11 20:14 9. Ładnie ale wolę wiosnę/lato/jesień. Nie lubię zimy, bardzo. 2020-12-07 11:10 10. Precz z komuną
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

Bojcorka

Pożegnania

Album TP

FILMY TP