Chcesz mieć osłabione rośliny i żółtą trawę - koś jak najczęściej. O tym, dlaczego nie warto zbyt często przycinać trawników - rozmawiamy z dr. hab. Wojciechem Szewczykiem, profesorem Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

- Ryk kosiarek co sobotę i widok przystrzyżonych krótko trawników to prawie podhalańska norma.
- Trawniki, jak i inne zbiorowiska trawiaste o charakterze antropogenicznym, czyli wytworzonym przez działalność człowieka są oczywiście po to, żeby je kosić, niekoszone z czasem "zakrzaczają się" i zalesiają. Niemniej rzeczywiście wielu właścicieli kosi koło swojego domu zbyt często i zbyt nisko.

- Co się dzieje z naszymi trawnikami, jeśli kosimy trawnik co tydzień?
- Przede wszystkim, kosząc często, uszkadzamy rośliny, zmuszamy je do odbudowy. Osłabiamy też i spłycamy systemy korzeniowe, przez co nie sięgają po niższe pokłady wody w glebie. Przez to mają większe potrzeby nawadniania, potrzebują też nawożenia. Musimy uzupełnić składniki pokarmowe, które im zabraliśmy wraz z usuniętą trawą. Jeśli tego nie robimy, trawa po prostu wygląda gorzej - przerzedza się, blednie i żółknie, jest osłabiona. Pojawiają się też gatunki roślin niepożądane przez nas, które lepiej radzą sobie w trudnych warunkach, np. stokłosy, krwawnik, mchy.

- Tak więc za rzadszym koszeniem przemawia oszczędność wody i estetyka. Coś jeszcze?
- Im rzadziej kosimy, tym bardziej sprzyjamy bioróżnorodności, nasze ogródki czy przydomowe łąki są ciekawsze, do głosu dochodzi więcej gatunków roślin. Zapraszamy też do naszego ogrodu owady, ptaki, małe ssaki, dla których wyższa trawa jest schronieniem.

- A co z kleszczami?
- Rzeczywiście, kleszcze gromadzą się w wysokiej trawie, ale z drugiej strony w zdegradowanym środowisku jest więcej kleszczy. Jeśli nie ingerujemy zbyt często, to w naszym trawniku zadomowią się ptaki, owady czy małe ssaki. Buduje się naturalny łańcuch pokarmowy i nielubiane przez nas kleszcze mogą być zjadane przez inne zwierzęta.

- Jaki jest więc złoty środek? Jak często kosić trawę w naszych ogródkach?
- Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. W tradycyjnym użytkowaniu łąki kosi się dwa razy do roku, czasem uzupełnia się to wypasami, i to jest dla przyrody najkorzystniejsze, pozwala zachować bioróżnorodność. W ogródkach raczej nie jest to możliwe. Tam, gdzie mamy piaskownicę czy huśtawki albo miejsce na grilla, musimy wykaszać częściej. Warto jednak pozostawić w ogrodzie jak najwięcej przestrzeni, gdzie trawa jest rzadziej koszona, wtedy nie pozbędziemy się gatunków kwitnących, nasz ogród będzie nie tylko ładniejszy, ale nasze rośliny będą zdrowsze. Oszczędzamy w ten sposób także wodę i naszą pracę, bo takie „dzikie enklawy” nie wymagają podlewania i nawożenia, a rośliny radzą sobie świetnie same.

- A co jeśli w domu mamy alergika?
- Alergeny są wszechobecne, a trawy uczulają podobnie jak inne rośliny kwitnące. Pylenie traw można ograniczyć przyspieszonym pierwszym pokosem. Kosząc parę razy do roku, a niekoniecznie co tydzień, znacznie ograniczamy ten problem.

- Przed naszymi domami coraz więcej betonu, wybrukowanych powierzchni. Może jest to wygodne. Czy estetyczne  - to już sprawa do dyskusji. Na pewno nieobojętne dla środowiska naturalnego.
- Niestety tak. Warto pamiętać, że brukując całe podwórko, uśmiercamy wszystko to, co jest pod kostką. Zakłócamy też naturalny obieg wody. Woda spływa do kanalizacji burzowej. Zamiast wsiąkać w ziemię i stopniowo odparowywać, spływa natychmiast. Ma to więc wpływ na zasoby wodne na różnych głębokościach. Wybrukowane miejsca to również znacznie wyższa temperatura powietrza o mniejszej wilgotności, a przez to gorszy mikroklimat i nasze samopoczucie.

- Mieszkam od urodzenia na wsi i dziś ze smutkiem obserwuję, że mieszkańcy podhalańskich wsi są coraz dalej od natury. Nie szanują drzew, nie wykorzystują dzikich roślin. Chcą mieć trawniki wykoszone jak na boisku piłkarskim, a na nich najchętniej niepasujące zupełnie do naszego krajobrazu tuje. Dziś częściej można spotkać łąki kwietne w przestrzeni miejskiej niż w ogródku na wsi.
Mam podobne odczucia i jako rolnik-łąkarz pochodzący ze wsi, ale zamieszkujący w mieście, często łatwiej trafiam ze swoimi radami do typowych mieszczuchów niż do mieszkańców wsi. To pewnie jeszcze potrwa jakiś czas, ale wydaje mi się, że coraz więcej osób, zwłaszcza tych młodszych i najmłodszych, zdaje sobie sprawę, że drobnymi działaniami jesteśmy w stanie wykreować wokół siebie nie tylko ładne i funkcjonalne otoczenie, ale i przyjazne naturze środowisko. Może to być miniłąka kwietna czy domek dla zapylaczy albo po prostu mrowisko w dzikiej części naszego ogrodu. Różnorodność możliwych działań jest tylko kwestią naszej wyobraźni. I właśnie o takie różnorodne podejście do naszych trawników czy ogrodów - nie wspominając o zieleni ogólnoużytkowej - gorąco apeluję!

rozmawiała Beata Zalot