2026-04-12 20:00:01

Tatry, Zakopane

Historia pisana w lodzie, skale i pamięci. 90 lat Klubu Wysokogórskiego Zakopane (ZDJĘCIA)

Reklama

W sobotę na Kalatówkach Klub Wysokogórski Zakopane obchodził swoje 90-lecie.

Góry jako próba charakteru

Kiedy 92-letni Apoloniusz Rajwa wyciąga z archiwum zdjęcia, których wcześniej nikt nie oglądał publicznie, nie pokazuje tylko dawnych twarzy i starych lin. Pokazuje świat, w którym góry nie były dekoracją, lecz próbą charakteru. Właśnie taki świat przez dziewięć dekad współtworzył Klub Wysokogórski Zakopane — najstarsze środowisko tego typu w Polsce, którego historia sięga 1936 roku. To stąd wychodzili ludzie, którzy najpierw mierzyli się z Tatrami i Alpami, a potem z Himalajami, ośmiotysięcznikami i granicą ludzkiej wytrzymałości.

Nie da się opowiedzieć historii polskich gór bez Zakopanego. I nie da się opowiedzieć historii Zakopanego bez Klubu Wysokogórskiego. To w tym środowisku przez lata dojrzewała twarda szkoła wspinania, z której wyrósł również polski zimowy himalaizm. Klub nie był tylko miejscem spotkań ludzi z plecakami. Był kuźnią charakterów, ambicji i wypraw, które przesuwały granice polskiego alpinizmu.

Wyprawy, które tworzyły historię

W jego historii są Alpy, Kaukaz, Hindukusz, Andy i Himalaje. Są wyprawy, które budowały sportową legendę, ale też takie, które kończyły się stratą i ciszą. Bo ta opowieść nigdy nie była wyłącznie o zwycięstwach. Była także o cenie, jaką płaci się za wysokość.

Dorobek zakopiańskiego klubu jest konkretny, twardy i zapisany w historii wspinania. W 1979 roku zakopiańska wyprawa zdobyła Peak 29, czyli Ngadi Chuli, a na szczycie stanęli Ryszard Gajewski i Maciej Pawlikowski. Rok później sześciu zakopiańczyków uczestniczyło w zimowej wyprawie na Everest. W 1984 roku Maciej Berbeka i Ryszard Gajewski dokonali pierwszego zimowego wejścia na Manaslu. W 1985 roku Berbeka i Maciej Pawlikowski jako pierwsi ludzie na świecie weszli zimą na Cho Oyu. To nie są przypisy do historii. To jej główny nurt.

Pokolenie Berbeki

W tej historii szczególne miejsce zajmuje Maciej Berbeka — ratownik TOPR, przewodnik, himalaista, były prezes KW Zakopane, człowiek należący do pokolenia najtwardszych. Miał za sobą pierwsze zimowe wejścia na Manaslu i Cho Oyu, nową drogę południową ścianą Annapurny oraz wejście na Everest. Był jednym z tych ludzi, którzy nie tylko wchodzili wysoko, lecz także budowali etos gór w Zakopanem.

Jego los przypomina zarazem, że wielkość w himalaizmie nigdy nie bywa darmowa. Berbeka zginął po wejściu na Broad Peak, pozostawiając po sobie nie tylko sportowy dorobek, lecz także legendę odwagi i uporu.

Filary zakopiańskiego himalaizmu

Mocnym filarem zakopiańskiego środowiska był i pozostaje Maciej Pawlikowski. Zbyt często mówi się o nim skrótowo, jakby był tylko jednym z wielu. Nie był. To jedna z centralnych postaci zakopiańskiego himalaizmu. Współzdobył Peak 29, współdokonał pierwszego zimowego wejścia na Cho Oyu, brał udział w zimowej wyprawie na Everest.

Jest jednym z tych ludzi, którzy nie tylko chodzili wysoko, lecz także współtworzyli najmocniejszy rozdział zakopiańskiej szkoły wspinania. Dziś pozostaje jednym z najważniejszych świadków epoki, która wyniosła polskie nazwiska na światowy poziom.

Pod ziemią i nad chmurami

Zakopiański klub nie żył jednak wyłącznie ścianą i wysokością. Przez lata prowadził także silną działalność jaskiniową. W latach 1954–1974 przy Kole Zakopiańskim działała Sekcja Taternictwa Jaskiniowego. Jej członkowie eksplorowali jaskinie w Tatrach, ale także w Austrii, Hiszpanii, na Węgrzech, w Bułgarii, na Ukrainie i na Kubie.

To ważny fragment historii klubu, bo pokazuje jego prawdziwy charakter: nie chodziło tu wyłącznie o zdobywanie wierzchołków, lecz o całościowe poznawanie gór — od turni po ciemność pod ziemią.

Pamięć Tatr

Wyjątkową postacią jubileuszu był Apoloniusz Rajwa — meteorolog, grotołaz, ratownik TOPR, najstarszy przewodnik PSPW/IVBV, nauczyciel, dziennikarz i kronikarz Tatr. Człowiek-instytucja.

W 2024 roku świętował 90. urodziny, więc dziś ma 92 lata. Przez dziesięciolecia nie tylko chodził po górach i szkolił ludzi, lecz także opisywał to środowisko z niezwykłą systematycznością. Jego obecność podczas 90-lecia klubu miała znaczenie większe niż sentymentalne. Rajwa jest pamięcią tego miasta i pamięcią jego gór.

Legendy zakopiańskiego środowiska

Ważnym nazwiskiem tej historii pozostaje także Piotr Malinowski — ratownik, taternik, alpinista i jedna z legend zakopiańskiego środowiska. Klubowe kalendarium przypomina jego wejście na Pik Lenina w 1975 roku oraz zimowe przejście głównej grani Tatr w 1978 roku.

Był związany z pokoleniem wielkich wypraw, działał także przy przedsięwzięciach organizowanych z Wandą Rutkiewicz. To znów pokazuje, jak mocno zakopiańskie środowisko było wpięte w najważniejsze polskie przedsięwzięcia himalajskie tamtej epoki.

Klub, który nadal żyje

Dzisiejszy Klub Wysokogórski Zakopane nie jest muzeum dawnych chwał. Nadal działa, szkoli, organizuje i przyciąga ludzi, dla których góry są czymś więcej niż weekendową atrakcją. Współtworzy zawody skialpinistyczne pod szyldem KW Zakopane–Budrem, a także Tatra SkyMarathon — imprezę, która weszła do cyklu Golden Trail World Series, jednego z najmocniejszych światowych formatów biegów górskich.

To ważne, bo pokazuje ciągłość: klub, który kiedyś wysyłał ludzi w Himalaje i do najgłębszych jaskiń, dziś potrafi także tworzyć wydarzenia sportowe z najwyższej półki organizacyjnej.

Dziewięć dekad jednej opowieści

W jubileuszowej sali spotkały się więc nie tylko nazwiska, lecz całe epoki: ludzie dawnych wypraw, ludzie dzisiejszego sportu i ci, którzy dbają o to, by historia nie rozsypała się jak stary papier w archiwum.

Podczas uroczystości odznaczenia za wybitną działalność dla klubu otrzymali między innymi Marcin Rzeszotko, Marzena Rzeszotko, Leszek Rzeszotko, Maciej Pawlikowski, Apoloniusz Rajwa, Jacek Terlikowski, Jasiek Walczak, Miśka Witowska oraz Olimpia Tryzna.

I może właśnie w tym tkwi sens 90-lecia KW Zakopane: że ten klub nie kończy opowieści na dawnych fotografiach. On wciąż pisze dalszy ciąg — w skale, w śniegu, na trasach biegowych i w pamięci ludzi, którzy wiedzą, że góry nie wybaczają fałszu, ale nagradzają prawdę.

Tekst i fot. Olimpia Tryzna

Reklama

Komentarze Facebook

Powyższe komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu społecznościowego Facebook.
Redakcja 24tp.pl nie wpływa na treść oraz nie odpowiada za wpisy dokonane przez użytkowników portalu Facebook.

Dodaj komentarz

Reklama

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Galerie

XXI Międzynarodowy Zlot Starych Samochodów w Zakopanem

SBB na finał Wiosny Jazzowej w Zakopanem

Bluesowa bomba na United Europe Jazz Festival Zakopane 2026

Gala na 150 lat zakopiańskiej Budowlanki w Sokole

Wiosna Jazzowa z Leszkiem Możdżerem

Kasprowicz w gościnie u Makuszyńskiego

Nie tylko walczą z quadami, sami sprzątają odpady po sąsiadach

O budowie domu i nie tylko. Podsumowanie roku i plany na przyszłość

Półtora wieku tradycji ciesielskich i snycerskich pokoleń

Ostatni dzwonek dla maturzystów z Balzera

Młodzi recytatorzy i poezja z Ravensbrück w Palace

Świerk, jodła, limba czy buk? Wielkie porządki w Nowem Bystrem

Harda młodość pod chmurką

Porwanie kryminalne, czyli ostatni smrek na Zgorzelisku

150 urodziny Zespołu Szkół Budowlanych w Zakopanem

Obchody Dnia Katyńskiego w Gminie Poronin

Nieznana Konradówka, willa Antoniny i Konrada Nikorowiczów

Najpiękniejsze palmy w Kościele Św. Krzyża w Zakopanem

Zdzisław Walczak. Kronikarz naszej tradycji

Gorąco na Walowej Górze, taki remont ludzi bulwersuje

Tatrzańskie kolory świata dla Ewy

Wagary z żonkilem w zakopiańskiej Mediatece

III Memoriał Włodzimierza Weselskiego w Zakopanem

Slalom Gigant i walka o Puchar Wójta Gminy Poronin

Medalowy Pierwszy Krok wojowników z Czerwiennego

Pół wieku Muzeum Karola Szymanowskiego w Atmie

Kabaretowo-teatralne ferie w Poroninie za nami

Nowe elementy ekspozycji stałej w Muzeum Tatrzańskim

Strategia rozwoju Zakopanego

IV Bal Charytatywny PSONI Zakopane 2026

Zobacz pozostałe galerie

Ogłoszenia zobacz więcej dodaj ogłoszenie

PRACA | dam
Pensjonat w Zakopanem poszukuje osoby na stanowisko: KUCHARKA - przygotowywanie śniadań oraz obiadokolacji dla Gości pensjonatu. Oferujemy atrakcyjne wynagrodzenie. Zapraszamy do kontaktu ! tel : 602 616 887.
PRACA | dam
KUCHARZ (Chicago) Oferujemy: - legalną pracę (wiza) - atrakcyjne wynagrodzenie - zakwaterowanie Wymagania: - doświadczenie - odpowiedzialność. WhatsApp: + 1 773 852 7677, tel: +48 602 749 481 mantonik33@me.com
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Lipnica Wielka -sprzedam działkę budowlaną 2077m2 - z bardzo ładnym widokiem tel 660797241.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
POLE na Harendzie, blisko wyciągu - 880 497 517, 662 877 234.
MOTORYZACJA | sprzedaż
FIAT PANDA 4x4, 2010 r., 148.000 km, stan dobry+, nie wymaga nakładów, 11.500 zł - 512 30 86 85.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
JABŁONKA- sprzedam nowy dom , wykończony do wprowadzenia działka 10 arów tel 660797241 b12.pl.
PRACA | dam
ZATRUDNIĘ DO KARCZMY i PENSJONATU W KOŚCIELISKU. 608 806 408
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
DO WYNAJĘCIA MIESZKANIE 38 m2 W CENTRUM NOWEGO TARGU, UL. KRZYWA, STANDARD DO ZAMIESZKANIA, NOWE, ŚWIEŻE. 608 806 408
PRACA | szukam
POMOC KUCHENNA, POSPRZĄTAM. 796 358 958.
USŁUGI | inne
WYCINKA, PRZYCINKA DRZEW W TRUDNYCH WARUNKACH - 691 317 098.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
ZAKOPANE - STYLOWY DOM (zadbany, urządzony), na działce 3000 m, widok na góry - 607 506 428.
PRACA | dam
PRACA DLA ENERGICZNEJ OSOBY (z doświadczeniem) NA KUCHNI PRZY PRZYGOTOWYWANIU ŚNIADAŃ I SPRZĄTANIU POKOI w pensjonacie w centrum Zakopanego. Umowa o pracę. 660 547 635.
POŻYCZKI
PROVIDENT. 571 240 909.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
USŁUGI | budowlane
BUDOWY DOMÓW OD PODSTAW, STANY SUROWE OTWARTE, DACHY, ELEWACJE. 608729122.
PRACA | dam
Przyjmę MURARZY. Praca Polska, Niemcy. 608729122.
BIZNES
Wydzierżawię działkę w Ludźmierzu przy trasie Nowy Targ-Czarny Dunajec lub przyjmę reklamę. 608 729 122.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam DOMY po 100 m2 - Klikuszowa, koło Centrum Narciarstwa. 608 729 122.
USŁUGI | budowlane
"Tedy" Usługi budowlane: sprzedaż domów w stanie deweloperskim, budowa domów murowanych i drewnianych, wszelkie pokrycia dachowe, ocieplenia/termomodernizacja domów/budynków, sprzedaż materiałów budowlanych, nadzory budowlane, usługi transportowe. 608 729 122, +49 15 205 734 746, mail: tedy32@o2.pl
USŁUGI | budowlane
USŁUGI BLACHARSKO-DEKARSKIE, KRYCIE I PRZEKRYCIA DACHÓW, KOMINY, BALKONY, RYNNY, GZYMSY, FASADY. 889 388 484.
PRACA | dam
PRACA W RESTAURACJI W ZAKOPANEM - KELNER/-KA - DLA UCZNIÓW, STUDENTÓW na umowę zlecenie. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI KELNERA/-KĘ, POMOC KELNERSKĄ. PRACA STAŁA + świadczenia. 601 533 566, 18 20 64 305
PRACA | dam
Restauracja Siwy Dym w Rabce-Zdrój zatrudni: KUCHARZA KUCHNI ZIMNEJ ORAZ GORĄCEJ, POMOC KUCHENNĄ. Praca na stałe lub dorywczo. CV na: rabka@siwydym.pl Informacje pod numerem 887 080 004
USŁUGI | budowlane
OCIEPLANIE DOMÓW na materiałach wysokiej jakości. 787 479 002.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
DZIAŁKA BUDOWLANA 8.5 ARA. 505 429 375.
SPRZEDAŻ | różne
Sprzedam GOBELIN - pejzaż zimowy - (145/80). TORBY JUHASKIE. Tel. 793 887 893
SPRZEDAŻ | różne
NOWE KILIMY RĘCZNIE TKANE (z owczej wełny). Wzór: jarzębina (60/80). Tel. 793 887 893
PRACA | dam
NIEMCY: brygadzista do 5000 Euro, kranista do 4000 Euro, murarz cieśla do 3600 Euro, malarz ocieplenia elektryk spawacz do 2700 Euro. Umowa na warunkach niemieckich. 0048 575-001-116
USŁUGI | budowlane
OGRODZENIA, www.hajdukowie.pl. 692 069 284.
SPRZEDAŻ | różne
DREWNO KOMINKOWE. 501 577 105.