24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2010-12-25 16:36:55
Czar motyla nocy
Są stworzone do miłości. Rodzą się. Kochają. I umierają. Niektóre w całym swym dorosłym życiu nawet nie jedzą.
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Fot. Józef Figura
Długie jesienno-zimowe wieczory Olgierd Pustówka spędza pochylony nad gablotami. Przez wielką lupę nad silną lampą patrzy na zebrane okazy, opisuje je, kataloguje. Typowa papierkowa robota, na którą brakuje czasu latem. Wtedy to, najlepiej w gorące czerwcowe noce, zabiera lampę, białe prześcieradło i rusza w Gorce. Tam w wypatrzonym miejscu rozkłada sprzęt, podłącza do generatora i czeka, aż przylecą. Motyle nocy – piękne i tajemnicze. Co go w nich tak bardzo zachwyca? – To po prosu pasja. Nie wiem, skąd się wzięła, ale widzę, że zawładnęła mną bez reszty.

Bo ćma jest piękna

Olgierd jest architektem wnętrz, od niedawna pracuje w nowotarskim urzędzie miejskim. Jednak gdy tylko opuszcza biuro, myśli o swoich motylach. Segment w jego domowej pracowni jest wypełniony poustawianymi ciasno gablotami. Wszystkie wykonał sam. Jak dotąd zmieścił w nich ponad 4 tys. okazów. Są tu kolorowe motyle dzienne, ale większość stanowią ćmy. Niektóre wielkie, włochate i od wieków budzące w ludziach trwogę, jak choćby zmierzchnica trupia główka. Niektórych nie znajdziesz w innych rejonach kraju.

Największą pasją architekta, konserwatora zabytków, a niegdyś także współwłaściciela agencji reklamowej, jeszcze do niedawna było myślistwo. Ale w 1999 roku poznał starszego pana, leśnika z Nowego Targu, Wiktora Staszla. Odwiedził go, obejrzał okazy kolekcjonowane przez 40 lat. – Wciągnęło mnie to kompletnie – mówi Pustówka.

Wiktor, starszy człowiek, nauczył Olgierda rzemiosła. Jak i gdzie łowić, w jaki sposób usypiać, jak preparować okazy. – Początkowo goniłem po łące z siatką jak oszalały – wspomina. – Łowiłem niemal wszystko, bo przecież nie miałem żadnych okazów. Każdy był wspaniały, interesujący. Jednak z każdym rokiem zbeiera się coraz mniej – za to ciekawsze okazy.

Szybko okazało się, że entomologia to nie tylko zbieranie okazów. Ważna jest znajomość każdego gatunku – z jaką rośliną jest związany, jakie temperatury lubi, jaki jest jego cykl rozwojowy. To jest potrzebne przy połowach, ale także przy opisie kolekcji. Bo liczy się nie tylko przyszpilony do listewki owad, ale także jego łacińska nazwa, miejsce złowienia, pora dnia, panująca wówczas pogoda, temperatura czy ciśnienie. Cztery tysiące takich opisów to dla specjalisty prawdziwa kopalnia wiedzy.

Olgierd pokochał ćmy. Motyli dziennych w Polsce jest zaledwie 140 gatunków, podczas gdy nocnych – 2,5 tysiąca. – I nie trzeba za nimi biegać. Po prostu ok. dziewiątej wieczorem rozkładasz biwak, włączasz agregat, zapalasz lampę i czekasz. A one po chwili przylatują do światła. I właściwie nikt jeszcze nie wytłumaczył tego zjawiska – dlaczego ćma leci do światła! Bywa i tak, że ja sam jestem cały nimi obsypany – siadają wszędzie, wpadają za koszulę czy do spodni. Wielu się wzdrygnie na samą myśl o tych włochatych stworzeniach. Ale przecież one nic złego nie zrobią. O pierwszej mogę już wracać do domu – opowiada.

Wypatrując motyle jajo


Najważniejsze, by zebrać tylko te okazy, które są niezbędne do kolekcji. Dlatego trzeba je oznaczyć, jeszcze zanim się je uśpi. – Jeśli nie jestem go pewien, zabieram okaz do fiolki i w domu sprawdzam w atlasach, z kim mam do czynienia. Jeśli okaże się, że to motyl chroniony lub już go mam, to następnego dnia jadę z powrotem w to samo miejsce, by go wypuścić. Bo przyrodę trzeba szanować.

Samo uśmiercanie okazów też musi przebiegać w sposób humanitarny – dzienne usypia się zastrzykiem z amoniaku, nocne zasypiają w słoiku ze specjalnym środkiem chemicznym.

Olgierd jeszcze jako dziecko oglądał pazia królowej, który był powszechnym okazem na nowotarskich łąkach. Potem motyl zniknął. Po blisko 40 latach postanowił zasiedlić go z powrotem. Często spotykał te okazy koło Cisowej Skałki w Gronkowie. Mogłoby się wydawać, że to nic prostszego, niż zebrać jajka i przejść cały cykl hodowlany w domu. Praktyka jest nieco bardziej skomplikowana, choćby dlatego, że wypatrzenie mikroskopijnego motylego jaja graniczyłoby z cudem. Ale na wszystko jest sposób. – Podglądałem samicę. W okresie lęgowym ona lata nisko, w ogóle nie jest płochliwa i co pewien czas na moment przysiada na listku jednej rośliny, składa jajko i podrywa się do lotu. Chodziłem więc za nią i zrywałem te liście. Kiedy miałem 30 jajeczek, zabrałem je do domu.

Tam w specjalnej klatce na balkonie z jajek wykluły się larwy, którym trzeba było dostarczyć dzikiego kopru, który jest ich przysmakiem. Potem „przyszły na świat” poczwarki, które jak na komendę przeobraziły się w imago – owada doskonałego. W naturalnych warunkach z tych 30 jajeczek do ostatniego stadium przeżyłoby nie więcej, niż 5 osobników. By wyrównać rachunki z naturą, Olgierd odwiózł pod Cisową Skałkę dziesięć motyli, pozostałe wypuścił pod skarpą nowotarskiego lotniska i na Borze. Ze dwie sztuki skończyły też „na szpilce” w gablocie. Hodowla okazała się skuteczna – później wielokrotnie znajdował pazia królowej na łąkach, gdzie go wypuścił.

Za to do Gronkowa sprowadził z Mazur proporzycę marzymłódkę – piękną ćmę, która tu nie lata, choć atlasy za obszar jej występowania podają całą Polskę. Z 20 larw, jakie przywiózł z wakacji, wylęgła się połowa – a ostatecznie 8 trafiło pod Cisową Skałkę. – Czekam do czerwca, żeby zobaczyć, czy się przyjęła. To ciekawy motyl, a czerwony kolor skrzydeł oznacza, że jest trujący. Żaden ptak go nie zaatakuje – emocjonuje się nowotarski entomolog.

Feromony odbierają rozum


Dużym sprytem trzeba się wykazać, by złapać barczatkę dębówkę, która występuje na torfowiskach. – Widziałem, że są w okolicy Czerwiennego – opowiada Olgierd. – Co ciekawe, to motyle nocne, które… latają w dzień. Mają aż 8 cm rozpiętości skrzydeł, ale praktycznie są nieuchwytne – latają szybko, zakosami – po prostu nie masz szans z siatką. Ale wyczytałem gdzieś, że jest na nie sposób – trzeba podstawić samicę. Kiedyś całkiem przypadkowo znalazłem jedną na ścianie schroniska na Starych Wierchach. Schowałem ją do pudełeczka i już następnego dnia byłem na miejscu. Ułożyłem ją pod drzewem i po godzinie zleciały się samce z całego torfowiska. Było ich co najmniej 50! Siadały jak ogłupiałe na pudełku, na mnie. Przyciągały je feromony wysyłane przez samicę. Kompletnie straciły głowę – najważniejsze było dla nich zapłodnienie wydzielającego zapachy pudełeczka. Widać, co się dzieje z facetem pod wpływem kobiecych wdzięków. Wyłącza mu się myślenie! Taka jest natura – dodaje ze śmiechem.

Zdarza się i tak, że rzadki okaz sam przyleci. – Często nocami łowiłem w ogrodzie koło domu. Po 6 latach nagle zobaczyłem, jak na prześcieradle siada triphaena fimbria. Nigdy wcześniej jej tu nie było! Za dwie godziny przeżyłem istny nalot – usiadła ich ze setka! Jeden, jedyny raz. Później nigdy już ich nie zobaczyłem – wspomina.

Prawdopodobnie niespodziewane pojawienie się okazu było związane z ich przelotem. Wiele gatunków, jak np. rodzina zawisakowatych, do których należy zmierzchnica trupia główka, przylatuje do Polski z rejonu basenu Morza Śródziemnego – także z Północnej Afryki. Przylatują tu, składają jaja, z których wiosną wykluwa się jedno pokolenie, a jesienią drugie. I właśnie ono wraca dokładnie śladem swych dziadków, których nigdy nie widziały, tą samą trasą z powrotem do Afryki. Podobny cykl przechodzi także dzienny motyl Rusałka admirał. Jak to się dzieje – to kolejna tajemnica natury.

Polowanie z siatką zamiast sztucera

Olgierd może długo opowiadać o swych nocnych łowach. Sporządzane teraz mozolnie opisy pozwolą mu może kiedyś napisać książkę o motylach Gorców. Bo te gatunki fascynują go najbardziej. Choć ma w swej kolekcji kilka okazów przywiezionych z wojaży po USA czy Grecji, to jednak największym sentymentem darzy rodzime ćmy. I czasem na prawdziwym polowaniu śmieją się z niego myśliwi, że zamiast wypatrywać kozła, podrywa się na widok każdego motyla, unoszącego się nagle nad rośliną. Więc coraz częściej zamiast sztucera bierze entomologiczną siatkę i rusza na motyle łowy.

Józef Figura

lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 6537    Aktualizacja: 2010-12-25 12:23:22   
Zobacz komentarze (6) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE
Pseudonim: kasia 2010-12-27 14:34:36
no bo to kolekcjoner tylko co innego go "dopala"
Pseudonim: Niecierpek 2010-12-27 13:34:51
Faktycznie mój błąd. Sprawdziłem i tylko 3 gatunki paziowatych są objęte ochroną. Ale pomimo to mam te same wrażenie, że kolekcjoner bardziej pała miłością do swej kolekcji niż do przyrody. Aby w tej miłości zachowac kompromis wystarczyłoby gdyby miał po jednym egzemplarzu danego gatunku. Dobrze mieć pasje, ale pasja polegająca na zabijaniu jakichkolwiek organizmów musi budzić kontrowersje, zwłaszcza w otoczce "miłości" do przyrody. Jestem w stanie zrozumieć pasję myślistwa i wędkarstwa, ale tylko wtedy gdy idzie w parze z potrzebą zaspokojenia potrzeb zdobywania żywności. Samo zabijanie dla trofeów budzi mój sprzeciw.
Pseudonim: Erebia 2010-12-27 08:22:01
Aż żal patrzeć na te rzędy zabitych Argius convolvuli (zawisaków powojowców) - nie wystarczyło zabić jednego??? Faktycznie, dziwny wyraz miłości do motyli nocnych. I te piękne wstęgówki! Po kilka egzemplarzy tego samego gatunku! I gdzie tu konsekwencja: "Jeśli okaże się, że to motyl chroniony lub już go mam, to następnego dnia jadę z powrotem w to samo miejsce, by go wypuścić. Bo przyrodę trzeba szanować." Egzemplarze nie zlatane, więc nie "powypadkowe".

Do Niecierpka: paź królowej nie jest, niestety objęty ochroną, ale na wspomnianej fotografii jest chyba Papilio alexanor (paź złocisty) - w Polsce nie występuje. Podobny do chronionego u nas pazia żeglarza.
Panie Olgierdzie, Tyria jacobaeae (proporzyca marzymłódka) jest na Podhalu od dawien dawna; sam znam kilka stanowisk koło Zakopanego.
Pseudonim: kasia 2010-12-26 02:58:16
jak widać sa dwie prawdy : ta oficjalna ( o ochronie) i ta z drugiego obiegu...pan kolekcjoner musi jak widac czesto wyłapywać te pod ochroną, skoro beda znawcą ( tzn wie co łapie) , zapomniał o prawie :-)
Pseudonim: Niecierpek 2010-12-25 21:56:32
"Jeśli okaże się, że to motyl chroniony lub już go mam, to następnego dnia jadę z powrotem w to samo miejsce, by go wypuścić. Bo przyrodę trzeba szanować."
Ciekawe... na drugim zdjęciu od dołu w centalnej części ten żółty motyl to paź królowej objęty ścisłą ochroną prawną...
Pseudonim: kasia 2010-12-25 17:09:20
ja akurat za ćmami nie przepadam, jak sie tłuką w nocy po mieszkaniu ALE nadziewanie zwłok na szpilkę to już przegiecie...Dziwna ta milosc :-(
 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2016/17/1363
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Bojcorka
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Stowarzyszenie Przewoźników do Morskiego Oka
Oświadczenie po emisji programu Superwizjer TVN
W dniu 26 kwietnia 2016r. telewizja TVN wyemitowała program Superwizjer dotyczący transportu konnego do Morskiego Oka.
Beata Czerska
KRS 0000262063. Wspomóż zwierzęta 1% !
Gorąco zachęcam Państwa do przekazania 1% ze swoich podatków na rzecz Tatrzańskiego Towarzystwa Opieki nad Zwierzętami. Z tych środków już od 10 lat zapewniamy opiekę weterynaryjną i dokarmianie wielu zwierzętom w potrzebie.
Piotr Manowiecki
Zbudujmy system transportu publicznego na Podhalu   
Uruchomienie pierwszej linii komunikacji miejskiej w Zakopanem powinno być początkiem budowy systemu transportu publicznego, obejmującego całe Podhale
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
Chcesz prowadzić blog? Zapraszamy!
Album TP
FILMY TP
Maj 2016
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  Lekcje muzealne w Atmie ::  Zlot pojazdów zabytkowych ::  Majówka w Szczawnicy ::  Appendix: koncerty ::  Studzionki: Spotkanie na szlaku Łuku Karpat ::  Zakopane: Giewont Tattoo 2 ::  Tatrzańska Majówka z kołem widokowym ::  Krościenko n.D.: Wiosenna Majówka ::  I Majówka w Sercu Podhala ::  Wielka Majówka Tatrzańska ::  Koncerty zespołu Guadalupe ::  Majówka w Rabce-Zdroju ::  III Podhalańskie Spotkanie Motocyklowe ::  Rabka: Z muzyką przez świat ::  Koncert Mietka Szcześniaka ::  Zawoja: Kabareton ::  Dworek Gościnny: Bajarze znad Grajcarka ::  Majówka Wędkarska ::  1. Zakopiańska Mila Konstytucyjna ::  Muzeum Pajerskiego: Wystawa historyczna ::  Skawica: Obchody 3 Maja ::  Zakopane: obchody 3 Maja ::  Święto Bacowskie na Tarasówce ::  Spotkanie z cyklu: Czarne na białym ::  Koncert: Siła miłości

 

PRACA | dam
ZATRUDNIĘ NA UMOWĘ OPIEKUNKĘ DO DZIECKA, praca w Zakopanem, wynagrodzenie 1500. Tel. 661394101
PRACA | dam
BIURO RACHUNKOWE PRZYJMIE NA STAŻ tel. 691888444
PRACA | dam
PRACA OD ZARAZ!!! ROZDAWANIE ULOTEK W ZAKOPANEM W OKRESIE do 3.05. OFERUJEMY 10 zł/godz. biuro@multimedialnezakopane.pl, 692 98 79 40.
PRACA | dam
Zatrudnię do handlu pod Gubałówką Tel.: 515297009 E-mail: neo1888@gmail.com
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
OKAZJA!! DO SPRZEDANIA DZIAŁKA NA GUBAŁÓWCE! Do sprzedania działka o pow.0,4437 ha w jednym kawałku na Gubałówce przy Kotelnicy. Kupujący nie płaci prowizji. Kontakt 660 127 092.
SPRZEDAŻ | maszyny, narzędzia
SPRZEDAM C-360/3P 4x4. Tel.: 668 198 487.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
GUBAŁÓWKA - SPRZEDAM 3 DZIAŁKI LUB WYDZIERŻAWIĘ POD TURYSTYKĘ. Tel.: 668 198 487.
MOTORYZACJA | inne
ROJ-CARS PERFORMANCE - SERWIS KLIMATYZACJI BOSCH: napełnianie, odgrzybianie instalacji, test szczelności układu, ozonowanie. BACHLEDY 7D, Zakopane, 518 567 750
MOTORYZACJA | inne
ROJ-CARS PERFORMANCE - CHIP TUNING / DPF - FAP: korekta dawki rozruchowej, wyłączenie programowe EGR i limitów prędkości oraz inne modyfikacje programowe. BACHLEDY 7D, Zakopane, 518 567 750.
PRACA | dam
Szukam KUCHARZA i POMOC KUCHENNĄ,pilne, dobra płaca. Tel.: 604508240 E-mail: 11kacha11@gmail.com
PRACA | dam
ZATRUDNIĘ DO GASTRONOMII KUCHARZA I KELNERKĘ/KASJERKĘ. USTUP. Tel.: 601 49 73 27.
PRACA | dam
Termy Chochołowskie poszukują barmanów do Lobby Baru oraz kucharzy, pomoce kuchenne, barmanów, kelnerów do restauracji regionalnej i restauracji, kawiarni i barów w strefie mokrej. Aplikacje prosimy kierować pod adres mailowy rekrutacja@chocholowskietermy.pl lub doręczyć osobiście do siedziby firmy (Chochołów 400).
PRACA | dam
Zatrudnię KUCHARZA oraz POMOC KUCHENNĄ z doświadczeniem do restauracji w Bukowinie. Tel.: 605 229 259 E-mail: praca@silene.pl
PRACA | dam
Pensjonat i restauracja w Bukowinie zatrudni KELNERKĘ. Praca na wakacje, co drugi dzień. Tel.: 605 229 259 E-mail: praca@silene.pl
PRACA | dam
Przyjmę do pracy w Karczmie: KUCHARZA/-KĘ, POMOC KUCHENNĄ, KELNERA/-KĘ oraz do pensjonatu (recepcja, pokoje). Tel.: Tel.509920018 E-mail: nadzamcze@interia.pl
PRACA | dam
POMOC KUCHENNA z doświadczeniem Bukowina Tatrzańska Tel.: 510-213-878
PRACA | dam
Zatrudnię dyspozycyjną osobę do pracy w firmie ogrodniczej. Mile widziane doświadczenie. Bukowina Tatrzańska Tel.: 600206404 E-mail: bukowianskidworek@onet.pl
PRACA | dam
ZATRUDNIĘ NA UMOWĘ OPIEKUNKĘ DO DZIECKA, praca w Zakopanem, wynagrodzenie 1500. Tel. 661394101
PRACA | dam
Kuchnia BUKOVINA zatrudni na stanowisko: -kucharz, -pomocnik kucharza, -pomoc kuchenna, -cukiernik, -pomocnik cukiernika. Oferty w formie CV proszę przesyłać na adres rekrutacja@bukovina.pl z dopiskiem stanowiska. Kontakt telefoniczny: 667 666 981.
PRACA | dam
Przyjmę do pracy na stolarni. Tel.: 600339080 E-mail: drwal68@wp.pl
POŻYCZKI
POŻYCZKI szybko i dyskretnie na dowolny cel. Tel.: 666065817
PRACA | dam
Zatrudnimy Panią odpowiedzialną za czystość w obiekcie-pokojowa Tel.: 607520803 E-mail: CV-biuro@sichlanski.pl
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Sprzedam POLE o powierzchni 0,94 Ar Tel.: 693452224 E-mail: rutkowski.ski@gmail.com
PRACA | dam
RESTAURACJA MAŁA SZWAJCARIA, ZAKOPANE, ZAMOYSKIEGO 11 ZATRUDNI: POMOC KUCHENNĄ (KUCHARKA) oraz OSOBĘ NA ZMYWAK - Tel.: 600 07 61 07.
USŁUGI | budowlane
Podłogi 3D, posadzki epoksydowe dekoracyjne, kamienne dywany Tel.: 515131917 E-mail: pierog.marcin.firma@gmail.com WWW: www.profitechonline.pl
USŁUGI | budowlane
DOCIEPLENIA elewacje fasady. Tel.: 509 596 074 ,798 222 062 E-mail: sukec@wp.pl
PRACA | dam
KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752.
PRACA | dam
Mała gastronomia w Rabce-Zdroju poszukuje osób do pracy. Więcej informacji pod nr. tel. lub w barze. Tel.: 790388654 E-mail: ppkopytek@o2.pl
PRACA | dam
BIURO RACHUNKOWE w Białce Tatrzańskiej zatrudni SAMODZIELNEGO KSIĘGOWEGO, tel.691888444
MOTORYZACJA | inne
WYPOŻYCZALNIA SAMOCHODÓW - WWW.AUTOLIDER.EU oferuje: wynajem długoterminowy, średnioterminowy i krótkoterminowy. W ofercie samochody osobowe, vany i busy 9-osobowe. Już od 350 zł tygodniowo! 888 484 612.
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 Pięknie! Gratuluje.
2 poproszę o szczegóły akcji pod Szpiglasową - skąd dokładnie turystów sprowadził ratownik TOPR, Czy utnęli po stronie północej (od Pięciu Stawów)j, czy po południowej przełeczy (dol za Mnichem). Czy byli na szlaku, czy zboczyli, o której była akcja. te...
3 @Koni- mam podobne wrazenia. Z jednym zastrzezeniem ze przy takich tłumach jak oni bidusie te wozy wyhamowywują? pod górę to pikus - gorzej z góry ... no i kwestie bezpieczenstwa ?
 
   
©2016 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij