24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
Czekamy na Wasze pytania do kandydatow na burmistrzow Nowego Targu i Zakopanego - p.pelka@24tp.pl
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 2982    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!


 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2014/47/1290
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania

Konrad Kucharski
Tolerancja
W kalendarzu świąt nietypowych 16 XI., to Dzień Tolerancji. Kilka dni wcześniej był Dzień Feministki. Taki zbieg okoliczności trzeba wykorzystać. Postanowiłem poddać próbie moją tolerancję. Aby sprawdzić jej kondycje, wytoczyłem grube działo. A co, niech się gimnastykuje.
Kuba Meglicz
Kampania wyborcza.
Czyli seans hipnozy prosto z plakatu.
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
FILMY TP
POD PATRONATEM TP
:: IX Dziadońcyne Granie
:: Seminarium: Żyli wśród nas
:: Szczawnica: KinoAkademia
Listopad 2014
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  Zakopane: Podobno Marian - komedia Marka Rębacza ::  Ławeczka w nowotarskim MOK-u ::  Maria Bober - recital autorski ::  Występ Kabaretu Pod Wyrwigroszem ::  Uniwersytet Trzeciego Wieku - listopad ::  Etnospotkanie: wykład Marka Gotkiewicza ::  Rabka: Czerwone drogi Auroville ::  Promocja książki: Jego oczami ::  Posiady góralskie w listopadzie ::  Młotowstrząsy - pokaz filmu
PRACA | dam
POMOC DO PENSJONATU W BUKOWINIE TATRZAŃSKIEJ - Z ZAMIESZKANIEM - Tel.: 693 374 789, E-mail: INFO@WILLAGRANDEUS.PL
USŁUGI | budowlane
Studnie wiercone TANIO, geologia, geotechnika, 606605712, 602491308, mh-geo@wp.pl Tel.: 146510929 E-mail: mh-geo@wp.pl WWW: mhgeo.pl
MOTORYZACJA | inne
Tanie ubezpieczenia OC Tel.: 500014280
PRACA | dam
Zatrudnimy w "Aqua Parku" Zakopane doświadczone kelnerki. Zainteresowanych prosimy o kontakt telefoniczny nr 606 916 306.
PRACA | dam
Przyjmę BLACHARZA-LAKIERNIKA SAMOCHODOWEGO, Nowy Targ. 601 837 091.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia POKÓJ w mieszkaniu czteropokojowym w bloku przy ul. Szaflarskiej, Nowy Targ (dobra lokalizacja - przystanki autobusowe i sklepy). 602 639 786.
PRACA | dam
KELNERKA, POMOC KUCHENNA DO PENSJONATU W ZAKOPANEM, POD NOSALEM - ubezpieczenie, możliwość zamieszkania. Tel.: 601 544 134.
PRACA | dam
Ochrona Juwentus zatrudni: PRACOWNIKÓW OCHRONY na obiekt hotelowy, apartamentowce, osiedle mieszkaniowe. Wymagania: podstawowy język angielski, wysoka kultura osobista, niekaralność. Z terenu Zakopanego, Kościeliska i okolic. Tel. 603 150 522, 605 998 259 lub 18 201 16 40
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Apartamenty na Sprzedaż - Centrum, przy Stoku - Nowe Luksusowe - od 8900 WWW: www.PrimoInwestycje.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 Pan Burmistrz Majcher jak przerznie wybory 30 listopada to nie będzie dramatu, nie zostanie bez środków do życia. Interes miasta jak i jego mieszkańców jest ważniejszy od prywatnego interesu burmistrza. Dorula x na Tak
2 Gdyby ludzie poznali dokładniej kulisy sprawy Owsiaka przeciwko Matce Kurce, to nikt nie dałby złamanego grosza dla tego "żebraka". Szkoda wolontariuszy, bo przecież oni to robili z dobrego serca.
3 Popierałem Pana Filipowicza teraz poprę Pana Dorule (wybierając mniejsze zło..i już dość mam wyszczerzonego uśmiechu pana M choć nie ma tu z czego być zadowolonym.........)
 
   
©2014 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij