Reklama

2013-11-10 09:26:47

Baba baca

Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.

Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
Reklama
Dodaj komentarz
Wysłanie komentarza oznacza akceptację regulaminu komentowania na łamach 24tp.pl
Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.
  • PRACA| PRACA

    KELNERKĘ, POMOC KUCHENNĄ

    od zaraz na stałe (możliwość zamieszkania) lub zmianowo, okolice Nosala.
    Tel.: 601544134
  • PRACA| PRACA
    Praca dla pokojówki i pomocy kuchennej.
    Tel.: 500536117
    E-mail: biuro@zakopianskidwor.pl
  • PRACA| PRACA
    Dyspozycyjną, sumienną Panią do sprzątania w pensjonacie w Bukowinie Tatrzańskiej przyjmę. Praca dorywcza, w czasie wakacji stała.
    Tel.: 607 201 727
  • PRACA| PRACA
    Zatrudnię KIEROWCĘ z doświadczeniem kat. C+E.
    Tel.: Tel. 605 06 13 14
  • PRACA| PRACA
    PRZYJMĘ DO PRACY W KWIACIARNI W ZAKOPANEM OSOBĘ Z DOŚWIADCZENIEM -
    Tel.: 502 233 086.
  • PRACA| PRACA
    PRACA PRZY ELEWACJI. 669 473 770.
  • PRACA| PRACA
    ZATRUDNIMY PANIE DO SPRZĄTANIA APARTAMENTÓW NA STAŁE ORAZ NA SEZON, ELASTYCZNE GODZINY PRACY, PODSTAWA + PREMIE, MILE WIDZIANE PRAWO JAZDY. TEL. 508 007 500
  • PRACA| PRACA
    Zatrudnię na stanowisku KONSERWATORA. Mile widziana umiejętność malowania ścian. Tel.508 007 500
  • Poszukuję PRODUCENTÓW łóżek oraz innych mebli drewnianych.
    E-mail: meblodrew@op.pl
  • PRACA| PRACA
    PRZYJMĘ KSIĘGOWEGO I STAŻYSTĘ DO BIURA RACHUNKOWEGO. Kontakt: 691888444
  • PRACA| PRACA
    SZUKAM OPIEKUNKI DO DZIECKA. Praca w Zakopanem. Tel. 661394101
  • PRACA| PRACA
    RESTAURACJA - U STUDNIARA - W MURZASICHLU POSZUKUJE OSOBY NA STANOWISKO KELNER/KELNERKA. Tel. kom.: 691 537 923,733 400 840
  • PRACA| PRACA
    ZATRUDNIĘ POKOJÓWKĘ DO PENSJONATU, 608088017
  • NIERUCHOMOŚCI| NIERUCHOMOŚCI
    SZCZAWNICA - do wynajęcia LOKAL FRONTOWY 20 m2, handlowo-usługowy, witryna 180x130 cm, wszystkie media. 606 804 633.
  • PRACA| PRACA
    ?Firma komputerowa zatrudni INFORMATYKA. 504 230 902, e-mail: praca@nowytarg.webd.pl
  • USŁUGI| USŁUGI
    Wykonam STUDNIE GŁĘBINOWE i POMPY CIEPŁA kompleksowo lub wiercenie. 510 018 800.
  • NOWO OTWARTY GÓRALSKI SZAŁAS "KURNIAWA" - PRZYGOTOWUJEMY IMPREZY OKOLICZNOŚCIOWE do 70 osób, EVENTY - MOŻLIWOŚĆ WYNAJĘCIA SAMEGO LOKALU - ZAKOPANE, CHŁABÓWKA 50A.
    WWW: www.willasport.pl/szalas/
  • NIERUCHOMOŚCI| NIERUCHOMOŚCI
    Szczawnica - ATRAKCYJNY LOKAL HANDLOWY 70 m2 z WYPOSAŻENIEM NA CIUCHOLAND lub inną działalność. TANIO! 606 804 633.
  • PRACA| PRACA
    Praca na budowie, Zakopane i okolice.
    Tel.: 500 160 574
  • USŁUGI| USŁUGI
    "JAROPOL" Usługi glazurnicze i remonty. Łopatniuk Jarosław. Tel. 791071322, www.jaropol.eu
  • USŁUGI| USŁUGI
    Podłogi 3D, posadzki epoksydowe dekoracyjne, kamienne dywany
    Tel.: 515131917
    E-mail: pierog.marcin.firma@gmail.com
    WWW: www.profitechonline.pl
  • PRACA| PRACA
    KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752.
  • GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking.
    Tel.: 507 171188.
    WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
2016-05-30 09:58 Color Park zaczyna od dojazdu 2016-05-30 09:12 Niedziela pod znakiem rodzinnej zabawy 2016-05-30 07:15 Śpiewajmy Ludźmierskiej Pani 2016-05-29 19:49 Zawody strzeleckie nowotarskiego IPA (duża galeria zdjęć) 2016-05-29 19:15 Nawiedzenie symboli Światowych Dni Młodzieży w dekanacie Nowy Targ 2016-05-29 17:05 Na rowerze w tej części Europy wyżej nie wyjedziesz (zdjęcia, wideo) 2016-05-29 15:24 Wyznanie Miłości i Zlot Dzikich Kotów 2016-05-29 13:59 Setne urodziny 2016-05-29 13:12 Jaworki niebawem rajem dla rowerzystów i biegaczy 2016-05-29 12:13 Nowa targowica otwarta (galeria zdjęć) 2016-05-29 10:45 Majówka u Orkana (wideo) 2016-05-29 10:06 Krwawy weekend 2016-05-29 10:00 Cotygodniowy przegląd fotograficzny Tygodnika Podhalańskiego 2016-05-29 02:36 Dachowanie na granicy. Poszukiwania uciekinierów 2016-05-28 22:25 Wyzwanie dla prawdziwych twardzieli 2016-05-28 20:40 Wyprzedzał na podwójnej ciągłej, jechał pod prąd. Ile punktów karnych? (wideo) 2016-05-28 18:31 Trzy osoby porażone piorunem w Pieninach 2016-05-28 18:22 Mężczyzna zginął raniony piorunem na Babiej Górze. Szedł sam 2016-05-28 17:47 Trzy zatrzymania oszustów od trzech kubków 2016-05-28 16:01 Symbole ŚDM na Krupówkach 2016-05-28 13:34 Piknik Charytatywny dla dzieci z grupą Trip 2016-05-28 13:29 To twój rower? Zgłoś się na policję 2016-05-28 13:06 Konkurs na stanowisko dyrektora 2016-05-28 12:05 Za tydzień startuje Road Challange. Będą utrudnienia w ruchu 2016-05-28 11:28 Słońce, plaża i lenistwo 2016-05-28 10:00 Kolekcjonerski świat 2016-05-28 09:04 Biblioteka jak marzenie 2016-05-28 08:00 Jak pięknie jest wiosną, gdy jeszcze nie wszystko wyrosło (wideo) 2016-05-27 18:00 Skatował psa. Zmowa milczenia w sprawie okrutnego traktowania zwierząt 2016-05-27 17:30 Czytali Jądro ciemności w Zakopanem
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
2016-05-30 10:17 1. Nie rozumiem jak ktoś mógł się zgodzić na budowę dodatkowego "spowalniacza ruchu" na takiej drodze jak zakopianka. Jedyne, co mi przychodzi do głowy, to powiedzienie "jak nie wiadomo o co chodzi, to...". 2016-05-30 09:29 2. Proszę przynieść telefon do Komendy Powiatowej Policji w Zakopanem. Tu właśnie zgłaszają się w pierwszej kolejności osoby, które poszukują swoich zagubionych rzeczy ! 2016-05-30 09:07 3. Rys, multi-kulti w małej główce się uroiło? 2016-05-30 08:59 4. BRAWO!!! od rzeźnika z Bieszczad 2016-05-30 08:22 5. Rys to prymitywny analfabeta, szkoda klawiatury na dyskusje z taką osobą. 2016-05-30 08:20 6. wszyscy wiedzą że ten projekt to sukces burmistrza Golby który w Sączu chwalił się tym w naszym radio RDN a że z litości dla niezgody i sentymentu do szczawnicy dołożył również jaworki to JEGO zasługa którą jak zwykle niezgoda przypisuje sobie jak inne inwestycje, projekty czy imprezy. Sam wymyślił tylko turniej piłkarski o puchar burmistrza i tyle na jego pomysłowości. Ale cóż, takiego niestety mamy burmistrza 2016-05-30 08:15 7. Co za róznica czy konkurs skoro burmistrz i tak nie potrafi rozstrzygać go po swojemu - wszędzie wybierają dyrektorów takich jak chce wójt tylko niezgoda nie potrafi zjednać do siebie ludzi spaprać nawet konkurs! Szczyt nieudolności i tyle 2016-05-30 08:10 8. Całe szczęście że ratownicy skończyli po 20.30 i to nie ich wpisy, byłoby mi wstyd za kolegów. To naprawdę nieważne kto był. Trzeba się cieszyć że szybko udało się dobiec. 2016-05-30 08:09 9. @Rysiu, napisz że nam coś odkrywczego na temat korzeni polskich, albo polskich korzeni 2016-05-30 07:59 10. Nie żebym pochwalał łamanie przepisów prawa drogowego ale trochę rozumiem tego kierowcę. Przed nim samochody toczyły się jakby za karę, do tego na lewym pasie trafił się szeryf... Widać, że przed wykonaniem manewru maksymalnie wychylił się i upewnił co do bezpieczeństwa wykonywanego manewru. Ryzykowane było jednak zrobienie tego w sąsiedztwie pasów, bowiem zza tych zaparkowanych samochodów, czy nawet jadących na prawym pasie mógł wybiec niepostrzeżenie jakiś mały szkrab i tragedia gotowa.
2016-05-29 23:43 1. i pytom siy cym siy hyrzyciy ? tym ze kolyj juz nie nasa ? boli to co siy stalo 2016-05-22 16:58 2. Za pieniadze czarna szarancza poswieci wszystko. Dlaczego wykluczac chlopakow, bo maja normalne poglady na swiat. 2016-05-22 15:17 3. A chechlinska co tam robi, dobrą minę do beznadziejnej sytuacji finansowej?? 2016-05-22 11:28 4. Co świętujecie?pozbyliście się Kasprowego !!!!!!!! 2016-05-20 15:32 5. Pani Renata, faktycznie! Jak urodzi się wczesniak tak jak mnie, to jest to osoba niezastąpiona. Ma naprawdę ogromną wiedzę i mnie pomogła bardzo. Jest naprawdę wielkim wsparciem dla nas, matek dzieci chorych i tych urodzonych trochę wcześniej. Dziękuję Wam w dniu Waszego święta za opiekę nad moją córeczką wczesniczkiem. Pani Renacie szczególnie. Jesteście kochane wszystkie. 2016-05-18 18:04 6. Boże widzisz i nie grzmisz... jaka ta wice dyrektorka szpitala to bezguście, taką kieckę ubrać jak małolata na taką poważną uroczystość. I jeszcze myśli, że jest młoda i piękna. Masakra! 2016-05-18 16:45 7. Wg mnie brakuje jeszcze parę pielęgniarek które w swoją pracę wkładają całe swoje serce...sama się ostatnio o tym przekonałam min tutaj chciałam podziękować pani Renacie Pizanowskiej(mam nadzieje ze nie przekręcilam nazwiska) z 3 piętra oddziału noworodków.. Dzięki Pani wsparciu psychicznemu mogłam przez to wszystko przejść...jeszcze raz Dziękujemy z Szymusiem za wszystko pozdrawiamy 2016-05-18 10:56 8. ja na tym zdjęciu widzę, że Burmistrz coś prezentuje Pani Dyrektor, a Tarnowski jeszcze nie wręcza kwiatów. 2016-05-17 19:42 9. Karolinka zdrowie. Kucyki? 2016-05-16 23:19 10. Beata Szydło - pełniąca funkcję w rządzie Jarosława Kaczyńskiego - odpowie przed Trybunałem Stanu za zaniechanie publikacji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
WARUNKI W GÓRACH
POGODA W WYBRANYCH MIASTACH REGIONU
Reklama
Polecamy

FILMY TP

Bojcorka

Album TP