24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 2582    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!


 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2014/30/1273
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Jacek Kalata
Krakowska szuka Burmistrza Zakopanego
Tak przy okazji, wpadłem na ciekawy artykuł w Krakowskiej , ale najbardziej zaciekawiły mnie komentarze internatów .
Adrian Gładecki
Jednośladem na kanonizację
Ten tekst tak długo czekał na publikację, aż się zestarzał. Choć napisany zaraz po wyprawie - nie zmieścił się do gazety. A że żal wyrzucić, albo schować do szuflady na wieczną niepamięć, to trafił tu, na bloga.
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
FILMY TP
POD PATRONATEM TP
:: Kultura na Bani - Lato w Białce
:: VI Festiwal Muzyki Kameralnej w Zubrzycy Górnej
:: Zakopane: Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej
Lipiec 2014
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 31      
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  Maków Podh.: Tydzień Kultury Beskidzkiej ::  Teatr Witkacego: koncert i pokaz filmów ::  Festiwal Barokowe Eksploracje 2014 ::  Letnia Scena A2 ::  XIII Tatrzańskie Wici ::  I Mistrzostwa Zakopanego w biegu pod górę ::  V Letni Festiwal Pieniny-Kultura-Sacrum ::  N. Targ: IX Letnie Koncerty Organowe ::  Zaproszenia do willi Atma w Zakopanem ::  Nowy Targ: spektakl Carmen. Bella Donna
PRACA | dam
Zatrudnię monterów do rigipsów, praca cały rok. 669 473 770. Tel.:
NIERUCHOMOŚCI | kupno
Zdecydowanie KUPIĘ DOM pensjonatowy w centrum Zakopanego (może być do remontu). Tel.: 504120563
PRACA | dam
BUKOVINA TERMA - HOTEL - SPA zatrudni PRACOWNIKA DO DZIAŁU MARKETINGU i PR. Wymagania: doświadczenie, kreatywność, dyspozycyjność, komunikatywność, umiejętność pracy w zespole oraz radzenia sobie ze stresem, a także chęć dążenia do rozwoju zarówno własnego jak i firmy. Oferty w formie CV prosimy przesyłać na adres: rekrutacja@bukovina.pl z dopiskiem marketing i PR.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Apartamenty na SPRZEDAŻ - od 8500m2 WWW: www.RezydencjaTatry.pl
PRACA | dam
Do oddziałów KASY STEFCZYKA w Zakopanem i Nowym Targu poszukujemy obecnie kandydata na stanowisko: OPIEKUN FINANSOWY. Miejsce pracy: Zakopane, Nowy Targ. Główne zadania: - pozyskiwanie obsługa klientów, - dokonywanie operacji gotówkowych i bezgotówkowych, - aktywna sprzedaż produktów finansowych, - udział w akcjach marketingowych. Oczekujemy wykształcenia min. średniego, doświadczenia w obsłudze klienta/sprzedaży, znajomości pakietu MS Office, komunikatywności, odpowiedzialności, samodzielności. Oferujemy stabilne zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę oraz pakiet szkoleń przygotowujących do pracy. Osoby zainteresowane ofertą prosimy o przesyłanie dokumentów aplikacyjnych na adres e-mail: rekrutacja.slask@tzskokska.pl Prosimy o umieszczenie klauzuli: Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zawartych w ofercie pracy dla potrzeb realizacji procesu rekrutacji (zgodnie z ustawa z 29.08.1997 r. o ochronie danych osobowych (DZ. U. z 2002 r., Nr 101, Poz.926 ze zm.). Informujemy, że skontaktujemy się tylko z wybranymi kandydatami
PRACA | dam
PRZYJMĘ DO PRACY KUCHARZA Z DOŚWIADCZENIEM - KARCZMA PORONIN. Pełny etat, praca stała. Tel.: 696 41 82 41.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
SPRZEDAM działkę budowlaną w Zakopanem,, CENTRUM, Ulica Kaszelewskiego 5. 611 m2 Cena 899,000,00 zł. Tel.: (12) 376-5100 E-mail: ahryn@interia.pl
BIURA RACHUNKOWE
Biuro oferuje usługi w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, książki przychodów, ryczałtu oraz spraw kadrowych i ZUS. Możliwy dojazd do klienta. Tel.: 666873563 E-mail: ukpaprocka@gmail.com
KUPNO
KUPIĘ DREWNO ROZBIÓRKOWE - STODOŁY, DOMY DO ROZBIÓRKI; WYMIENIĘ STARE DESKI NA NOWE. 604919399.
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 Zgadzam się z Fibi, flagą każdy głupi umie machać nawet przez te 10 lat. Tutek nie mędrkuj bo ci to nie idzie tylko przedstaw program tego waszego ONR i powiedz wprost co zrobiliscie dla Polski czy choćby Podhala o którym tyle piszecie.
2 @amicus, napisałeś niewygodną tu dla wielu, ale 100-tu procentową prawdę. Popieram takie zdecydowane komentarze.
3 @slonik1 tylko kto by ten rachunek słowakom miał zapłacić? Kobiecie nic się nie stało, nie ona wzywała pomocy, wiec jej ubezpieczyciel nie zapłaciłby ani eurocenta :)
 
   
©2014 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij