24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 4428    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!


 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2015/27/1321
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Kuba Meglicz
Film drogi czy opera mydlana.
Czyli objazdówka po Polsce.
Stowarzyszenie Przewoźników do Morskiego Oka
O paszportach i czipach
Z tym dokumentem za granicę raczej nie pojadą, ale muszą go mieć obowiązkowo. Dziś opowiemy o tym, czym są końskie paszporty i jak czipuje się nasze konie.
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
Chcesz prowadzić blog? Zapraszamy!
FILMY TP
POD PATRONATEM TP
:: Zakopane: Festiwal Muzyki Organowej
:: Strategie życia Krzysztofa Zanussiego
:: Lato na Bani: Kabaret Hrabi
Lipiec 2015
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  Zawoja: Spotkanie autorskie z Pawłem Kowalczykiem ::  Władysław Jarocki w Miejskiej Galerii Sztuki ::  Pogotowie Sztuki: wernisaż Józefa Wilkonia ::  Rabka: Castle Dreams ::  Dom Ludowy: Małe Podhale i Podhale ::  Lato Pienińskie 2015 ::  NSMF - lipiec ::  Grand Hotel Stamary: Dziecko dla odważnych ::  IV Podhalańska Wystawa Zwierząt Hodowlanych ::  Festiwal Moskola

PRACA | dam
Zatrudnimy sprzedawcę - dekoratora, do salonu z firanami i zasłonami oraz artykułami pościelowymi. Wymagane doświadczenie. Osoby zainteresowane prosimy o przesłanie CV na adres e-mail: firanynowytarg@onet.eu
PRACA | dam
ZATRUDNIMY OSOBĘ (KOBIETĘ LUB MĘŻCZYZNĘ, BEZ OGRANICZEŃ WIEKOWYCH) DO ULICZNEGO KOLPORTAŻU TYGODNIKA PODHALAŃSKIEGO. NA CHĘTNYCH CZEKAMY POD NR. TEL. 18 2000 000. Tel.:
PRACA | dam
Zatrudnię MECHANIKA i ELEKTRONIKA samochodowego, Czarny Dunajec, biuro@fudala.com.pl, Tel.: tel.508314117
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
WYNAJMĘ POKÓJ 2-OSOBY NA DŁUŻEJ, W ZAKOPANEM. Tel.: 785 631 258.
PRACA | dam
Firma budowlana poszukuje MURARZY oraz CIEŚLI SZALUNKOWYCH do pracy w Rybniku od zaraz. Płatność - tygodniówki. Tel.: 668-123-021 E-mail: info@standard.net.pl
PRACA | dam
Restauracja w okolicach Zakopanego zatrudni OSOBĘ DO POMOCY (na bardzo atrakcyjnych warunkach) na okres sezonu wakacyjnego lub na stałe. Praca z możliwością zamieszkania. Kontakt w godz. 8-11 Tel.: tel.664 536 385
PRACA | dam
PRACA PRZY KLEJENIU WEŁNY ELEWACYJNEJ. 669 473 770.
PRACA | dam
PRACA PRZY REMONTACH. 731 877 220.
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
MIESZKANIA nowe, stan deweloperski pow. 35-83mkw w Nowy Targu. 601 50 44 45, 693 799 434 Tel.:
SPRZEDAŻ | budowlane
Sprzedam POŁÓWKI ŚWIERKOWE suche cena 680 zł. Tel.: 609616962
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
Dodaj swój obiekt noclegowy za DARMO do Tripero.pl E-mail: e-mail: kontakt@tripero.pl WWW: tripero.pl/oferta
MOTORYZACJA | sprzedaż
JEEP CHEROKEE KJ, 2.5CRD, 2002, granatowy, nowe opony AT, stan b. dobry. Właściciel sprzeda pilnie! Cena 19.000 zł - do negocjacji. 503 037 156.
MOTORYZACJA | inne
USŁUGI TAXI - NOWY TARG. 660 681 814.
PRACA | dam
FIRMA ZATRUDNI PANIE SPRZĄTAJĄCE DO GALERII BUY&FLY W NOWYM TARGU. Wiadomość na miejscu, u personelu sprzątającego.
PRACA | dam
HOTEL na KALATÓWKACH zatrudni osoby na stanowiska KUCHARZ i KELNERKA. Praca na stałe. Zapewniamy bezpłatne zakwaterowanie.CV proszę przesyłać na adres hotel@kalatowki.pl Tel.: 696800340 E-mail: hotel@kalatowki.pl WWW: kalatowki.pl
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
CH "Stopiak" w Nowym Targu, w bezpośrednim sąsiedztwie z Biedronką - do wynajęcia LOKAL 400 m2, parter. Tel. 667 939 591, chstopiak@wp.pl
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
RÓŻNE
Węgiel EKOGROSZEK, Zakopane Kasprowicza 32 Tel.: 792113113 WWW: wegielpodhale.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 "polonista" nareszcie napisal cos od siebie
2 to są efekty mostów budowanych po kilka lat, remontów w środku dnia itd, itp. Tragedia... Ale przecież jest super.
3 Wali Sake ostro haha ! :D
 
   
©2015 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij