24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 4601    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!


 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2015/31/1325
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Maciej Krupa
OJCIEC I SYN
Od 1 sierpnia w Parku Miejskim w Zakopanem oglądać można wystawę plenerową zatytułowaną: „Witkiewicz i Witkacy. Ojciec i syn”. To skierowana do szerokiej publiczności prezentacja postaci obydwu artystów, którzy na trwałe weszli do historii naszego miasta. Przygotowałem tę wystawę wraz z moimi przyjaciółmi z Fundacji „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości” – Piotrem Mazikiem i Kubą Szpilką. Graficznie opracował ją Staszek Berbeka, a zdjęcia pochodzą z archiwum Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem. Wystawę, będącą jednym z elementów Roku Witkiewiczów, zrealizowano ze środków Urzędu Miasta Zakopanego. Zachęcając do jej obejrzenia, zamieszczam poniżej słowo wstępne do tej prezentacji.
Andrzej Gibała
Czy Zakopane może konkurować z Ramsau am Dachstein?
Każdy gość wykupujący miejsce noclegowe w Ramsau może nabyć uprawnienia do otrzymania na czas pobytu letniej karty rabatowej: „Schladming-Dachstein Sommercard”. Główną jej atrakcją jest możliwość darmowego wjazdu koleją linową na lodowiec Dachstein na wysokość 2687m.
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
Chcesz prowadzić blog? Zapraszamy!
FILMY TP
Sierpień 2015
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
          1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
31            
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  Tydzień Kultury Beskidzkiej ::  Dni Muzyki Karola Szymanowskiego ::  Święto Rabczańskiej Solanki ::  Wystawa Psów Rasowych ::  Zawody w Łopusznej ::  Festyn Białczański ::  Festiwal Muzyki Kameralnej Zubrzyca Górna ::  Zakopane: Festiwal Muzyki Organowej i Kameralnej ::  Lato Pienińskie 2015 ::  Kluszkowce: Rodzinny Festyn Strażacki ::  Skawa: Święto Bobu ::  Redyk w Jaworkach ::  Nowy Targ: Letnie koncerty organowe ::  Barokowe Eksploracje na Zamku w Starej Lubovni ::  Muzyka Zaklęta w Drewnie ::  Rabka: Mozart kontra Sinatra ::  Rabka: Koncerty młodzieżowej angielskiej orkiestry ::  Rabka: Festiwal Muzyki Organowej ::  W szczawnickim Dworku Gościnnym ::  Wspomnienie o Rudej Wandzie ::  Dziennik Himalajski Jakuba Bujaka ::  Posiady: Mali Wiyrchowianie ::  XVI Letnia Filharmonia aukso ::  Spektakl integracyjny: Idę swobodnie, boso ::  Maniowy: M.E.B.P. Fest!

 

PRACA | dam
Lewiatan Murzasichle zatrudni SPRZEDAWCĘ i MAGAZYNIERA. Tel.: 601514066
PRACA | dam
PRACA W PUNKCIE HANDLOWYM Z POCZTÓWKAMI MULTIMEDIALNYMI DLA OSOBY UCZĄCEJ SIĘ - W OKRESIE SIERPIEŃ, WRZESIEŃ. Stawka 8 zł/godzina. Kontakt: Tel.: 692 987 940.
PRACA | dam
KUCHARZ, KUCHARKA - restauracja w Zakopanem od 10-20zł/godz., praca od zaraz. Tel.: 605277663
USŁUGI | inne
Wykupię wierzytelność za szkodę rzeczową. Tel.: 602 356 909 E-mail: jolanta.miziura@votum-sa.pl WWW: www.jolanta.miziura-votum-sa.pl
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
CH "Stopiak" w Nowym Targu, w bezpośrednim sąsiedztwie z Biedronką - do wynajęcia LOKAL 400 m2, parter. Tel. 667 939 591, chstopiak@wp.pl
PRACA | dam
ZATRUDNIMY DO OPIEKI NAD ROCZNYM DZIECKIEM I DO POMOCY W PROWADZENIU DOMU W ZAKOPANEM. Praca z ubezpieczeniem. niania.zakopane2015@gmail.com
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
ZAKOPANE DO WYNAJĘCIA DOM (na magazyn, blacharnię, lakiernię i zakład mechaniczny) oraz PLAC ok. 1 hektara itp. 502 658 638 Tel.:
SPRZEDAŻ | różne
SPRZEDAM LANDO. 502 658 638
USŁUGI | budowlane
MALOWANIE DACHÓW I ELEWACJI itp. Profesjonalnie. Nie toleruje fuszerki. Tel.: 536969356
PRACA | dam
Tynkarzy, ręczne, betoniarka - cem-wap - 16zl/m2; gipsowych agregatem 10 zł/m2. Warszawa, domki jedn. zakwa. rozliczenie tygodniowo. Tel.: 602 319 319
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
MIESZKANIA nowe, stan deweloperski pow. 35-83mkw w Nowy Targu. 601 50 44 45, 693 799 434 Tel.:
MOTORYZACJA | inne
USŁUGI TAXI - NOWY TARG. 660 681 814.
PRACA | dam
FIRMA ZATRUDNI PANIE SPRZĄTAJĄCE DO GALERII BUY&FLY W NOWYM TARGU. Wiadomość na miejscu, u personelu sprzątającego.
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 cyt: metod na kolano zawodzi///marna prowokatorko prosze o rozwiniecie tej głebokiej mysli ..??
2 @ferdek- z powodu TPN a nie mozich ziomali
3 wczesnie rano paru lokalsow podaza tamtedy do pracy ...
 
   
©2015 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij