24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 1990    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!


 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2014/15/1258
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Maciej Krupa
NASZA ZAKOPIAŃSKA ORKIESTRA
Tatrzańska Orkiestra Klimatyczna ma już dziesięć lat. Dobrze, że jest! Powinna być doceniana i hołubiona przez miejscowe władze, obywateli i przybyszów. Bo wprowadza w zakopiańską zgrzebność muzykę żywą. To jasne, że w poszukiwaniu doskonałych interpretacji, genialnych solistów, wielkich chórów i orkiestr zawsze skazani będziemy na własną płytotekę i II program Polskiego Radia, ewentualnie na bliższe i dalsze koncertowe i festiwalowe wojaże. Nie przyjadą tu zapewne nigdy Jordi Savall, Musica Antiqua Köln, Joshua Bell czy Emma Kirkby (choć kto wie, w końcu grali w Zakopanem i Światosław Richter i Kronos Quartet!). Ale muzyka żywa jest wartością samą w sobie. Nawet z brakami technicznymi czy interpretacyjnymi. Nic nie zastąpi żywej muzyki. I dlatego chwała naszej zakopiańskiej orkiestrze i pani Agnieszce Kreiner. Że są, że grają. Że im się chce.
Jacek Kalata
Park Kulturowy- Krupówki-ZATWIERDZONY ?
Opozycyjni KOLABORANCI nie zawiedli .
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
FILMY TP
POD PATRONATEM TP
:: Wiosna Jazzowa Zakopane 2014
Kwiecień 2014
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
  1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30        
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  N.Targ: spektakl Prawda - Teatr Bagatela ::  Szczawnica: w Dworku Gościnnym ::  Kościelisko: Wielkanocne zwyki ::  Góralskie Misterium Męki Pańskiej ::  Zawoja: Konkurs na koszyk ze święconym ::  Zawoja: Gminny Konkurs Recytatorski ::  N. targ: koncert New Market Jazz Band ::  Zakopane: Uniwersytet Trzeciego Wieku - kwiecień

PRACA | dam
Zatrudnię SPRZEDAWCĘ w serwisie samochodowym, obsługa klienta. Tel.: +48508314117 Czarny Dunajec
PRACA | dam
Karczma w Bukowinie Tatrzańskiej zatrudni osobę do pomocy w kuchni oraz na zmywaku. Tel.: 510817287
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
LOKAL UŻYTKOWY DO WYNAJĘCIA W CENTRUM CZARNEGO DUNAJCA, pod działalność HANDLOWO-USŁUGOWĄ. Tel.: 608 05 86 55.
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Do wynajęcia POKÓJ w mieszkaniu czteropokojowym w bloku przy ul. Szaflarskiej, Nowy Targ (dobra lokalizacja - przystanki autobusowe i sklepy). 602 639 786.
PRACA | dam
Zatrudnię monterów do rigipsów, praca cały rok. 669 473 770. Tel.:
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Wynajmę luksusowy APARTAMENT dla dwóch osób w Witowie. Tel.: 509268552
PRACA | dam
Szukam SEKRETARKI. Tel.: 506817756
PRACA | dam
PRACA w ZAKOPANEM, SPRZĄTANIE apartamentów (solidnie, szybko) wymagane PRAWO JAZDY, dyspozycyjność 7 dni w tygodniu Tel. 531 331 091.
MOTORYZACJA | sprzedaż
LAND ROVER FREELANDER 4x4, r.p.2000, diesel. Wersja europejska, dwa komplety kół, stan bdb. 605 564 270
PRACA | dam
Hotel PATRIA* * * w Zakopanem poszukuje POKOJOWEJ. Zgłoszenia osobiście z CV w hotelu: ul. Żeromskiego 12.
PRACA | dam
Dam prace na stanowisku manager-handlowiec. Sprzedaż w Polsce i za granicą.Firma z 10 letnią tradycją. Kilka branż. Wyjazdy. Wymagane doświadczenie w handlu, angielski, pomysły marketingowe. Tel.: 664324342
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
SPRZEDAM PIĘKNĄ DZIAŁKĘ WIDOKOWĄ W ZAKOPANEM - CIĄGŁÓWKA ZWIJACZE, 3500 m2. Po 18.00: Tel.: 604 484 046.
MOTORYZACJA | sprzedaż
Sprzedam roczną DACIĘ DUSTER z fabrycznym gazem /za 120zł przejedzie 490 km/ kolor granat metalizowany, na gwarancji bezwypadkowa, bezawaryjna polecam Tel.: 601 592 780
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
Sprzedam piękny JACHT ŻAGLOWY dł. 9,60 m kabinowy r.p.2010, dobrze wyposażony, aktualnie na jeziorze czorsztyńskim. Atrakcyjna cena Tel.: 601 592 780
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Szukam DOMKU GÓRALSKIEGO 70-100m na długoterminowy wynajem 18-24miesiące dla 2 osób. Tel.: 606351936 E-mail: robertissimo@op.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 wiekszym popylanie na blocie posniegowym na oponach letnich :)
2 Sam jesteś kretynem... Już 3 tygodnie temu zmieniłem i nie narzekam. Jeździć na zimówkach przy plus 18 to jest kretynizm
3 Gimbusie ,piszemy "gwoli" zacznij czytać książki a nie tylko przesiaduj przed komputerem!!!!
 
   
©2014 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij