24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach
lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 4045    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!


 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2015/17/1311
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Bronisław Semek
500 lat polskiego wymachiwania szabelką
Amerykanie pomiatają nami, bo na wszystko się godzimy. Sojuszów szukamy nie tam gdzie trzeba. Nasza miłość do Ukrainy i machanie szabelką w stronę Putina doprowadzi nas tam, gdzie zawsze w ostatnich 500 latach. Do kolejnej narodowej klapy. Politycy PO-PiS-u opamiętajcie się!
Zbigniew Sikora
Czas na Leśniczego
Z góry lepiej syćko widać A jak zyjdzie z Giewontu lawina Obocys wozny panocku Nik jus jej nie zatrzymo
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
Chcesz prowadzić blog? Zapraszamy!
25 LAT TP
FILMY TP
POD PATRONATEM TP
:: W Dworku Gościnnym
:: Promocja tomiku poezji Piotra Biesa
:: Galeria Jatki: O!PLA festiwal
Kwiecień 2015
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30      
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  XV Tatrzański Zlot Pojazdów Zabytkowych ::  N.Targ: Wykład Jacka Waksmundzkiego ::  Wernisaż w Galerii Jatki ::  Zawoja: Talenty Małopolski 2015 ::  Spektakl: Mglisty Billy ::  XV Wielka Majówka Tatrzańska ::  Krościenko n.D.: Zlot Pojazdów Zabytkowych ::  Suska Majówka ::  Wystawa w Galerii Hasiora: Nikifory ::  XVII Gminny Przegląd Dziecięcych Zespołów Regionalnych

NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Nowe Apartamenty/Wille na sprzedaż w Hiszpanii - całoroczne loty z Krakowa - Gwarantowany Wynajem Tel.: 883 663 036 WWW: www.SunHome.pl
NIERUCHOMOŚCI | wynajem
Wydzierżawię kameralna restaurację + Kuchnię w pełni wyposażoną INF 511 334 091 Tel.: 511 334 091
POŻYCZKI
PASAŻ FINANSOWY. WWW: www.pasfin.pl
PRACA | dam
KOBIETY Z DOŚWIADCZENIEM DO PRACY W SKLEPIE SPOŻYWCZYM NA STAŁE ORAZ MĘŻCZYZNĘ DO WYKŁADANIA TOWARU, NAPRAW, itp. (prawo jazdy) - W ANGLII. 00447828874646.
PRACA | dam
RESTAURACJA W ZAKOPANEM ZATRUDNI PRACOWNIKA GRILLA. Tel.: 693 345 129.
PRACA | dam
PRACA PRZY RIGIPSACH. 731 877 220.
PRACA | dam
Zlecę HAFT KOMPUTEROWY I RĘCZNY - wzory regionalne Tel.: 535 924 563
PRACA | dam
Praca w Rabce-Zdrój przy produkcji pantofli. Tel.: 790 615 832
USŁUGI | inne
DACHY MALOWANIE, prace wysokościowe Tel.: 793126525
PRACA | dam
BUKOVINA*TERMA*HOTEL*SPA zatrudni osobę na stanowisko KELNER/BARMAN. Oferty w formie CV proszę przesyłać na adres: rekrutacja@bukovina.pl z dopiskiem: Kelner lub Barman. Kontakt telefoniczny: 667 666 990. Mail: rekrutacja@bukovina.pl
PRACA | dam
Przyjmę do pracy w Karczmie/ Czorsztyn: kucharza/kę, pomoc kuchenną, kelnera/kę. Tel.: tel.509920018 E-mail: nadzamcze@interia.pl
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
PRZETARG PENSJONAT RENESANS W ZAKOPANEM. SZCZEGÓŁY NA STR. TATRAINVEST.PL W ZAKŁADCE NIERUCHOMOSCI/PRZETARGI. BIURO@TATRAINVEST.PL, + 48 606 253 595
PRACA | dam
Przyjmę do pracy w Karczmie/ Czorsztyn: kucharza/kę, pomoc kuchenną, kelnera/kę. Tel.: tel.509920018 E-mail: nadzamcze@interia.pl
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 Jeśli nie przewalczymy tej sitwy, to na zawsze stracimy nasz własny kraj, jak to już drzewiej bywało. Ludziom, którzy tego nie dostrzegają, dedykuję wiersz Janki Kupały, białoruskiego poety: Jak nas zapytają, 1911 Przyjdą ludzie ze wschodu, Przy...
2 ja tam mam swoje w ogródku, naturalnie rosną od setek lat same...A co do fotek, widzialam na fb selfie wykonywane posród krokusów- nie ma cudów zeby wchodzac w taki plener nie deptac po drodze innych krokusów ..co na to straz parku??
3 @ z boku I co z tego, że nie ma? Tu chodzi o to, żeby uzyskał jak najlepszy wynik, bo to jest miara ilości ludzi, którzy mają po dziurki w nosie Po, PiS, SLD, PSL i pieprzenia o zdrajcach, pedałach, in vitro, gender i o tym czy krzyż ma wisieć z lewej,...
 
   
©2015 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij