24tp.pl Kup Tygodnik Podhalański on-line
24tp.pl 2013-11-10 09:26:47
Baba baca
Przewrót na Podhalu. Już wkrótce Janina Rzepka z Brzegów może być pierwszym utytułowanym bacą.
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Fot. Adrian Gładecki
Do tej pory bacowanie było zawodem kojarzonym wyłącznie z mężczyznami. Baca był osobą powszechnie szanowaną, nie tylko zajmował się wypasem owiec i wyrabianiem oscypków, chodziło się do niego po porady, potrafił też leczyć, rzucać czary i odczyniać uroki. Baba na bacówce to nie tylko rzadkość, ale i nieszczęście. Mogła zauroczyć mleko i zepsuć ser. Istniała przestrzegana ściśle zasada, że kobieta mogła dopiero postawić nogę na bacówce po świętym Janie, czyli po 24 czerwca.

Wszystko wskazuje na to, że Janina Rzepka z Brzegów będzie pierwszym wykwalifikowanym bacą. Zapisała się na kurs bacowski i wkrótce będzie zdawać egzaminy. Jeśli zda, będzie pierwszym utytułowanym bacą. Pani Janina rządzi w swojej bacówce przy drodze z Wierchu Porońca do Bukowiny Tatrzańskiej już od ponad 20 lat. W sezonie zakasa rękawy i wyrabia oscypki. Nauczyła się tego od swojego męża Andrzeja Rzepki, który bacował, zanim się jeszcze poznali.

Dlaczego zdecydowała się na zrobienie kursu bacowskiego, który Małopolski Ośrodek Doradztwa Rolniczego zorganizował wspólnie z Tatrzańsko-Beskidzką Spółdzielnią "Gazdowie"? - Od momentu wyjścia za mąż zajmowałam się bacówką. Pilnowałam wszystkiego. Tak zdecydowaliśmy z mężem, bo on ma wiele innych zajęć związanych z gospodarstwem i nie mógłby poświęcić zbyt dużo czasu na bacowanie - wyjaśnia. - Na bacówce jest praca od rana do wieczora. Poza tym, jeśli chcemy sprzedać sery i mieć z tego jakiś zarobek, musimy sami o to zadbać. Nie robię tylko jednej rzeczy, nie doję owiec. Nie potrafię - wyznaje. Za to pucyć oscypki nauczyła się szybko.

Za nic ma przesądy dotyczące kobiet na bacówce. - Nie wierzę w nie. Czasem miałam jakieś docinki, jak tu przyszli górale i widzieli mnie przy pracy w szałasie. Wtedy im mówiłam: "Ale ja nie chodzę w spódnicy, ino w portkach". I tak się kończyły komentarze - śmieje się Janina Rzepka. Różna jest też reakcja turystów. - Czasem ze zdziwieniem patrzą, gdy siedzę przy pucierze i robię oscypki lub mieszam w kotliku - opowiada.

Teraz trwają dyskusje, jak nazwać kobietę bacę. - O żonie bacy mówi się "bacowo". A jak mnie będą nazywać? Na pewno mi coś wymyślą - ma nadzieję.

Andrzej Rzepka, mąż pani Janiny - mimo różnych rodzinnych ustaleń - do końca nie daje za wygraną: - Wspólnie z żoną prowadzimy bacówkę. Ja rano doję owce, a później pomagam Janinie zaklagać, czyli zakwasić mleko. Pomagam też robić oscypki. No, niech będzie, że żona rządzi na bacówce.

W bacówce krząta się też młodsza córka Ania, ale Janina Rzepka nie bardzo poleca młodym kobietom, żeby chwytały się za bacowanie. Powodem jest ciągłe przebywanie w dymie, który podrażnia drogi oddechowe i błony śluzowe. - Ja tracę już głos. Ale starsze kobiety mogą się za to zabrać - przekonuje.

W miniony czwartek pani Janina oddała owce ich właścicielom i oficjalnie zakończyła tegoroczny sezon pasterski. Tego dnia ubrała się w odświętny strój. W tym roku wypasała 300 owiec, z czego setka należy do niej. W poprzednich latach miała 600 sztuk. - Wyszłam z kaloszy i spodni - śmieje się.

Piotr Kohut, baca z Koniakowa, pomysłodawca Redyku Karpackiego, który w tym roku przemierzył z owcami trasę od Rumunii po Czechy twierdzi, że kobieta na bacówce nie jest rzadkim zjawiskiem. - W przeszłości kobiety rządziły na szałasach i to jest jeden z elementów tradycji pasterskich. Były też takie przypadki na Podhalu. Często bacówka to był interes rodzinny. Na szałasie pracowała żona lub córka - tłumaczy Piotr. - A kurs baców i udział w nim kobiety? Trzeba się dostosować do współczesnych wymogów. Teraz przecież wiele mężczyzn swoje firmy otwiera na żony - dodaje.

Jan Janczy, dyrektor Regionalnego Związku Hodowców Owiec i Kóz w Nowym Targu też nie widzi w tym nic dziwnego. - To nie jest pierwsza kobieta baca. Już w latach 60. ubiegłego wieku była pani Król z Podhala, którą nazywano Królową Bieszczadów, bo tam miała bacówkę. Mężczyźni czuli przed nią respekt, bo to była silna kobieta - wspomina Janczy. - Z kolei na początku lat 80. na Olczy bacówką rządziła żona bacy Józka, który miał przydomek Solorz - dodaje.

Teraz przed Janiną Rzepką egzamin teoretyczny i praktyczny na bacówce, który da jej tytuł bacy czeladnika. Szkolenie obejmowało różne zagadnienia, m.in. dotyczące roślinności, rolnictwa, budownictwa pasterskiego, chorób owiec, a także rachunkowości, marketingu. Wykłady prowadzili wykładowcy z Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie.

Od 1 lipca 2010 roku zawód bacy jest na oficjalnej liście zawodów w Polsce. Oznacza to, że osoba wykonująca ten zawód podlega obowiązkowym ubezpieczeniom zdrowotnym i emerytalnym, a w przypadku bezrobocia może liczyć na zasiłek.

Jolanta Flach

lista artykułów | drukuj |
Odwiedzin: 5210    Aktualizacja: 2013-11-21 09:28:12   
Zobacz komentarze (0) Dodaj komentarz
PRZEGLĄDAJ KOMENTARZE

Nie ma jeszcze komentarzy do tego artykułu.

Nie daj się wyprzedzić! Bądź pierwszy!     Dodaj komentarz!

 
Kamery on-line
Ławeczka w Nowym Targu
Ławeczka w Zakopanem
AKTUALNY NUMER POPRZEDNIE
2016/06/1352
Dodaj ogłoszenie do Tygodnika Podhalańskiego
Bojcorka
Zaloguj się! | Zarejestruj się!
Zapomniałem hasła | Regulamin komentowania
Maciej Krupa
SZALONA ZOCHA
Wydawnictwo Czarne, Muzeum Tatrzańskie oraz Fundacja „Zakopiańczycy. W poszukiwaniu tożsamości” zapraszają na promocję książki Angeliki Kuźniak "Stryjeńska. Diabli nadali". Spotkanie odbędzie się w środę 3 lutego 2016 roku o godzinie 18:00 w Willi Oksza, oddziale Muzeum Tatrzańskiego, przy ulicy Zamoyskiego 25 w Zakopanem. Przyjść warto, bo autorka napisała niezwykłą książkę o niezwykłej kobiecie i artystce.
Beata Czerska
Lute mrozy.
Coraz częściej otrzymujemy zgłoszenia dotyczące wyziębniętych psów trzymanych na krótkich łańcuchach.
Stowarzyszenie Przewoźników do Morskiego Oka
Ile koni wycofano z trasy do Morskiego Oka w 2015 roku? Co się z nimi stało? Odpowiadamy
Od kilku lat organizacje prozwierzęce jako swój największy oręż w walce o usunięcie koni z Morskiego Oka używają magicznej i niewiele znaczącej liczby koni wycofanych z trasy. Postanowiliśmy wyjaśnić kilka kwestii i opublikować pełne zestawienie koni.
Zobacz więcej wpisów na blog.24tp.pl!
Chcesz prowadzić blog? Zapraszamy!
FILMY TP
Luty 2016
Po Wt Śr Cz Pi So Ni
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29            
WYDARZY SIĘ WKRÓTCE
::  Szczawnica: w Dworku Gościnnym ::  Teatr Bagatela na Walentynki: Testosteron ::  Promocja książki ks. Wł. Zarębczana, Dom na skale ::  Puchar Polski: K1 - Rules ::  N. Targ: Miłość - ginące piękno ::  Koncert: Pieśni Karłowcza ::  Zakopane: rocznica urodzin ks. Stolarczyka ::  Koncert: Folklorystyczne harce ::  Jatki: Mam Wam coś do powiedzenia ::  Limanowa: Syn Szawła - Kino Konesera ::  Zakopane: Gramy dla Karola ::  Seminarium Krav Maga ::  Teatr Formy: Oto człowiek ::  Partyzancki Przysłop ::  Jaworzyna Krynicka: Park Session ::  Zakochana Gubałówka ::  II Walentynkowy Bieg Narciarski Parami ::  Jaworki: Mistrzostwa Strażaków OSP ::  XIX Karnawał na śniegu ::  Honorowy Obywatel Miasta Limanowa ::  Spacer po Zakopanem ::  N. Targ: Wernisaż wystawy Eli Kolusz ::  N. Targ: Miłośnicy poezji zapraszają na spotkanie ::  N. Targ: MOKsession III ::  Perły pod Giewontem

 

PRACA | dam
ROZNOSZENIE ULOTEK W STROJU - ZAKOPANE, 8 zł/godz. (+ ew. premia). Tel.: 731 137 212.
PRACA | dam
Przyjmę panią PANIĄ do pracy w PENSJONACIE w Rabce jako pomoc. Tel.: 502-449-374
PRACA | dam
ZATRUDNIĘ KUCHARZA. Oferuję atrakcyjne wynagrodzenie. Wymagane doświadczenie w gastronomii. Oferty (CV) proszę przesyłać na maila: gastronomiapodhale@gmail.com
NIERUCHOMOŚCI | kupno
KUPIĘ MAŁE MIESZKANIE W ZAKOPANEM, do remontu - Tel.: 500 212 857.
PRACA | dam
Kierowca do rozwożenia posiłków na terenie Zakopanego. Samochód własny lub firmowy. Tel.: 504 261 520
PRACA | dam
RACA W SKLEPIE W KOŚCIELISKU. Tel.: 668046389
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
Okazja !! Odstąpię lokal, restaurację, Zakopane Krupówki. Tel.: 516446516 E-mail: lukasz.orzechowski@o2.pl
POŻYCZKI
KREDYTY. WWW: www.pasfin.pl
BIZNES
4F PORONIN sklep sportowy, ODSTĄPIĘ. Tel.: 600990320
NIERUCHOMOŚCI | sprzedaż
APARTAMENTY NA SPRZEDAŻ, nowe, luksusowe, centrum, przy Stoku, Spa. Tel.: 883663036 WWW: www.PrimoInwestycje.pl
PRACA | dam
KIEROWCĘ TIRA. 697 699 752.
MOTORYZACJA | inne
WYPOŻYCZALNIA SAMOCHODÓW - WWW.AUTOLIDER.EU oferuje: wynajem długoterminowy, średnioterminowy i krótkoterminowy. W ofercie samochody osobowe, vany i busy 9-osobowe. Atrakcyjne ceny wynajmu!! 888 484 612.
POŻYCZKI
Udziele pożyczki pod zastaw Tel.: 530816522 E-mail: bafia2580@poczta.onet.pl
PRACA | dam
SALA ZABAW MAŁPI GAJ Rabka Zdrój zatrudni PRACOWNIKÓW I STAŻYSTKĘ, CV na adres: malpigaj.podhale@gmail.com
PRACA | dam
BIURO RACHUNKOWE w Białce Tatrzańskiej zatrudni SAMODZIELNEGO KSIĘGOWEGO, tel.691888444
USŁUGI | inne
Sprzątanie starych domów, piwnic, strychów kontakt Tel.: 530816522 E-mail: bafia2580@poczta.onet.pl
PRACA | dam
NIEPALĄCĄ DZIEWCZYNĘ do pomocy w pensjonacie POKOJÓWKA, KELNERKA, POMOC KUCHENNA. Bukowina Tatrzańska - na stałe z zamieszkaniem. 602 74 29 25.
TURYSTYKA I WYPOCZYNEK
GÓRALSKI DOMEK - Zapraszamy do Cichego - spokojnej miejscowości, kilkanaście kilometrów od Zakopanego, gdzie czeka gotowy na Wasz przyjazd góralski domek "z duszą". Do dyspozycji: obszerny salon z tv, w pełni wyposażona kuchnia, 3 sypialnie (jedna 4-osobowa i dwie 2-osobowe, z możliwością dostawki) oraz 2 łazienki. Na miejscu parking. Tel.: 507 171188. WWW: www.goralskidomek.podhale.pl
Zobacz więcej ogłoszeń! Chcesz dodać ogłoszenie?
NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY
NAJCZĘŚCIEJ KOMENTOWANE
OSTATNIE KOMENTARZE
1 Na golasa gonicie a nie wiycie co tp "kuska?"
2 kulawy a ty sie nie wypowiadaj bo burmistrz jest ok tylko trza zrobic parking dla ceprow.. i faktycznie tylko w natezonym ruchu jest problem... jak beda takie buraki jak ty jezdzic dalej autem to dalej bedzie.. rusz tylek i na nogach chodz jak cie nie...
3 mial byc parking przed zakopanem dla przyjezdzajacych turystow.. do dnia dzisiejszego nie doczekalismy sie go... uwolnione licencje co drugi dom to taxi albo bus wiec jest czym wozic ceprow... jak by nie wjezdzali nie robili korkow to by nie bylo spali...
 
   
©2016 Zakopiańskie Towarzystwo Gospodarcze Sp. z o.o.   ul. Zwierzyniecka 14, 34-500 Zakopane, Tel.: (18) 2-000-000 Kontakt techniczny: Adrian Gładecki    Kontakt redakcyjny: Paweł Pełka

Cookies na stronie 24tp.pl Stosując pliki cookie (tzw. ciasteczka), portal Tygodnika Podhalańskiego 24tp.pl zapamiętuje parametry logowania użytkownika oraz prowadzi statystyki oglądalności strony. Korzystając z portalu akceptują Państwo otrzymywanie plików cookie z serwisu 24tp.pl. Ustawienie to mogą Państwo zmienić w dowolnym momencie blokując pliki cookie w ustawieniach prywatności swojej przeglądarki internetowej.
Zamknij